۷۵ درصد مردم معتقدند در صورت مساعد بودن شرایط اقتصادی، تمایل به فرزندآوری افزایش می‌یابد

خبرگزاری بسیج _ مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، در همایش روز ملی جمعیت با اشاره به آمارهای ثبت احوال، نسبت به روند کاهشی ازدواج و ولادت در کشور هشدار داد. 

وی گفت: بیشترین میزان ازدواج در سال ۱۳۸۹ با ۸۹۱ هزار و ۶۲۷ مورد ثبت شده، اما این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۴۳۱ هزار و ۲۱ مورد کاهش یافته که نشان‌دهنده افت ۵۰ درصدی ازدواج‌ها است.

دستجردی با استناد به آمار سازمان ثبت احوال، تعداد ولادت‌ها در سال ۱۴۰۴ را ۸۹۲ هزار و ۲۷۸ مورد اعلام کرد و افزود: متأسفانه در این سال، کشور دو دوره تنش هشت تا نه ماهه را تجربه کرد که تأثیر مستقیمی بر کاهش ازدواج و به‌ویژه فرزندآوری داشته است.

وی ابراز امیدواری کرد که با برداشته شدن «سایه جنگ»، شاهد افزایش نرخ ازدواج و فرزندآوری باشیم.

وضعیت بحرانی باروری

دبیر ستاد ملی جمعیت در نشست تخصصی بررسی چالش‌های جمعیتی، وضعیت کنونی را «بحرانی» توصیف کرد.

وی با اشاره به کاهش ۸.۸ درصدی ازدواج در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۹۸ و پدیده دیر ازدواجی، گفت: میانگین سن ازدواج برای زنان به ۲۴.۱ سال و برای مردان به ۲۸.۲ سال رسیده که مستقیماً به تأخیر در فرزندآوری و سقوط نرخ باروری کل انجامیده است.

دستجردی با نمایش جدول استانداردهای جهانی هشدار داد: اکنون در محدوده "باروری خیلی پایین" (بین ۱.۳ تا ۱.۵ فرزند) قرار داریم. اگر نرخ باروری به کمتر از ۱.۳ سقوط کند، خروج از این وضعیت تقریباً غیرممکن خواهد بود.

 وی با استناد به تحقیقات جمعیت‌شناسان تأکید کرد: اگر با همین روند پیش برویم، طبق پیش‌بینی‌ها تا سال ۲۱۰۰ میلادی جمعیت ایران به زیر ۳۰ میلیون نفر سقوط می‌کند. در آن زمان دیگر نیازی به جنگ نیست؛ چراکه جمعیت آن‌قدر پیر و ناچیز می‌شود که ایران عملاً از سطح جغرافیای سیاسی دنیا حذف خواهد شد.

ریزش سنگین فرزندان اول تا سوم؛ ناکارآمدی مشوق‌های فعلی

دستجردی با تحلیل مرتبه فرزندان متولد شده در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل، اعلام کرد:

· فرزند اول: کاهش ۲۸ هزار و ۶۹۸ مورد (۸.۱ درصد)
· فرزند دوم: کاهش ۴۰ هزار و ۳۷۱ مورد (۱۱.۳ درصد)
· فرزند سوم: کاهش ۱۶ هزار و ۷۲۰ مورد (حدود ۱۰ درصد) با وجود تمرکز مشوق‌هایی نظیر زمین و خودرو بر این گروه
· فرزند چهارم و پنجم: نوسان اندک (کاهش ۳.۷ درصدی فرزند چهارم و افزایش جزئی ۸۴۰ موردی فرزند پنجم که تأثیر محسوسی بر نرخ باروری ندارد)

وی با انتقاد از تمرکز صرف مشوق‌ها بر فرزندان سوم به بالا، خاطرنشان کرد: وقتی نرخ باروری به زیر ۱.۵ می‌رسد، ریزش اصلی در فرزندان اول تا سوم رخ می‌دهد. بنابراین اولویت اول سیاست‌گذاری باید ترغیب به ازدواج و حمایت جدی از فرزندان اول و دوم باشد.

 به گفته وی، اگر رویه فعلی تغییر نکند، تا سال ۱۴۱۹ نرخ رشد جمعیت ایران منفی شده و تعداد مرگ‌ومیر از ولادت‌ها پیشی خواهد گرفت.

طرح «کارت امید» برای مادران؛ تخصیص ماهانه ۲ میلیون تومان

دبیر ستاد ملی جمعیت از اجرای طرح «کارت عمومی مادر» (کارت امید) خبر داد و گفت: کلیه مادرانی که فرزند خود را در سال ۱۴۰۵ به دنیا آورده‌اند، به مدت ۲۴ ماه، ماهانه ۲ میلیون تومان در کارت اعتباری خود دریافت می‌کنند.

وی افزود: از فروردین ۱۴۰۵ تاکنون، ۶۷ هزار و ۹۹۵ مادر صاحب فرزند شده‌اند که منجر به تولد ۶۳ هزار و ۳۵ نوزاد (با احتساب چندقلوزایی) شده است. همچنین تنها در فاصله ۱۰ روز از نیمه اردیبهشت، بیش از ۷۵ درصد مادران واجد شرایط از کارت‌های خود استفاده کرده‌اند که نشان‌دهنده نیاز عملی خانواده‌هاست.

دستجردی به نتایج نظرسنجی‌ها اشاره کرد: ۷۵ درصد مردم معتقدند در صورت مساعد بودن شرایط اقتصادی، تمایل به فرزندآوری افزایش می‌یابد. همچنین ۳۱.۵ درصد نگران آینده فرزندان و ۲۵ درصد نیز استقبال خانواده را عامل تعیین‌کننده می‌دانند.

نبود مهدکودک در ادارات

وی با اشاره به معضلات مادران شاغل، گفت: بسیاری از ادارات فاقد مهدکودک هستند و هزینه‌های بالای مراکز خصوصی، رمقی برای والدین نگذاشته است. در کشورهایی مانند فرانسه و روسیه، هزینه نگهداری از کودکان زیر سه سال رایگان است، اما مادر ایرانی برای مرخصی زایمان و نگهداری نوزاد، حامی قدرتمندی نمی‌بیند.

دستجردی راهکارهای خروج از بحران جمعیتی را چنین برشمرد: تلفیق کار و خانواده، مشوق‌های اعتباری مؤثر، راه‌اندازی مهدهای کودک دولتی و سازمانی با حداقل هزینه، و بهره‌گیری از هنر (فیلم، سریال، انیمیشن، بازی‌های رایانه‌ای) برای فرهنگ‌سازی ارزش‌های خانواده و جمعیت.

 وی تأکید کرد: تا زمانی که زیرساخت‌های رفاهی اصلاح نشود و هنر به کمک تبیین ضرورت جمعیت نیاید، آمارهای منفی ازدواج و فرزندآوری تغییر جهت نخواهد داد.