یادداشت؛
راز و رمز اردوهای جهادی
براي شناخت تاثيرات اردوهاي جهادي بايد اول مروري بر شناخت جهادگر، اردوي جهادي و فلسفه تشكيل آن داشت تا بتوان بطور يقين نقش و تاثيرات حضور و وجود اردوي جهادي را در جامعه به نگارش در آورد.
خبرگزاری بسیج کرمانشاه؛
انديشه تاسيس جهاد سازندگي، نخستين بار و با عنوان طرح اعزام گروه هاي ۱۰ نفره دانشجوئي به مناطق محروم و با پيشنهاد يكي از اعضاي هيئت علمي دانشكده فني دانشگاه تهران مطرح شد. سپس طرح موضوع به بنيان گذار جمهوري اسلامي ايران، حضرت امام خميني(ره) داده شد و ايشان در تاريخ ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ فرمان تشكيل جهاد را صادر كرد.
در مجموع در 4 زمينه مي توان تاثيرات اردوهاي جهادي و حركت هاي جهادي را مورد بررسي قرارداد: تاثيرات ديني و مذهبي در فرد و جامعه، تاثيرات حضور اردوها و جهادگران در منطقه، تاثيرات اين حركت بر جهادگران و شركت كنندگان در طرح و بركات اجراي طرح براي مسئولين.
مسلّماً بيان تمامي آثار و بركات اين اردوها غير ممكن است، زيرا بخش قابل توجهي از اين آثار و بركات به خصوص براي شركت كنندگان در اردو شخصي و دروني باقي بوده و بازگو نمي شود. بررسي نتايج و آثار پديد آمده در مناطق محروم، نياز به بررسي جامعه شناسي و كارشناسي خاص دارد، اما مهمترين ثمرات حركت هاي جهادي را در 4 اثر مذكور بطور مختصر بيان مي شود:
تاثيرات ديني و مذهبي در فرد و جامعه
در مورد جايگاه و تاثيرات ديني اين حركت ها، به عنوان تكليف و وظيفه شرعي و دستور بزرگان دين براي انسان، احاديث، روايات و سخنان بسياري وجود دارد كه اهميت و لزوم وجود چنين نوع حركت هايي را در ميان مسلمانان به وضوح روشن مي سازد. اما اگر بخواهيم به اختصار به برخي از آنها اشاره كنيم، در مي يابيم كه اهميت اين موضوع در روايات از دو جنبه بررسي شده اند :
1) دسته اول روايات و سخنان ناظر به اهميتِ چشيدن طعم فقر و لزوم همنشيني و مجالست با فقرا هستند كه در اين مورد مي توان به رواياتي اشاره كرد كه صرف برقراري تماس و رابطه با محرومين را مطلوب مي داند.
2) دسته دوم مبحث مهم «لزوم خدمت به محرومين و مستضعفان» را به همراه دارند تا آنجا كه حضرت امام خميني(ره) در اين راه مستضعفان را «ولي نعمتان» مردم معرفي مي كنند.
جملات و رواياتي است كه رسيدگي به حال مستمندان را از اصول اسلام و تكليف شرعي مسلمانان معرفي مي كنند، همچنان كه رهبر معظم انقلاب مي فرمايند كه «پايبندي به اصول انقلاب بدون مجاهدت در راه نجات مستضعفان و محرومان سخني بي معني و ادعايي پوچ است» و يا امام خميني(ره) در موارد گوناگوني و بارها نيز در وصيت نامه سياسي-الهي؛ فرد مسلمانان را به كوشش براي رفاه طبقات محروم وصيت كرده اند.
تاثيرات حضور اردوها و جهادگران در منطقه
1. سبب ايجاد روحيه اميد و تقويت انگيزه براي تداوم زندگي در جوامع روستايي و مناطق محروم مي شود؛ اردوهاي جهادي اگر چه داراي خدمات بسيار ناچيز و كوتاه مدت هستند، اما همين خدمات مختصر، به داراي تأثير فرهنگي عميق بوده و به شكل قابل توجهي اميد و انگيزه زندگي را در ميان مردم منطقه زنده مي كند.
2. با ترويج نشاط كار و باور به توانايي هاي بومي براي رفع فقرو بهبود شرايط منطقه و مشاهده تعدادي دانشجو يا روحاني كه از جان و دل براي خدمت به مردم، كار و تلاش مي كنند، عاملي است براي تحريك اهالي به سمت كار و تلاش و باعث مي شود، مردم منطقه متوجه شوند براي انجام هر كاري نيازمند و وابسته به دولت نبوده و خودشان هم مي توانند با همكاري و مشاركت، بسياري از مشكلات خود را برطرف كنند.
3. از آنجا كه فطرت پاك و سالم مردم مناطق روستايي و محروم موجب ايماني عميق و ريشه دار در آنها نسبت به اسلام و نظام اسلامي شده است، اين حركت ها عاملي براي تقويت و تعميق اين باور ها و دلگرمي به نظام اسلامي و تقويت ريشه هاي عقيدتي مردم منطقه است.
4. توجه به حركت هاي فرهنگي و آموزشي در كنار فقرزدايي اقتصادي از مناطق محروم، عاملي ريشه اي در رفع محروميت از اين مناطق و ايجاد نشاط زندگي خواهد شد.
5. سبب شناخت ظرفيت ها و استعدادهاي بومي و شكوفايي آن منطقه با توجه به اين مسئله كه شركت كنندگان در اين سفرها شامل قشر فرهيخته و نخبگان دانشگاهي و حوزوي مي باشند، بخشي از خدمات قابل انجام در سفر ارائة خدمات علمي به منطقه است، لذا مدت زمان حضور اين افراد در منطقه فرصت بسيار مناسبي براي شناسايي استعدادها و ظرفيت هاي اقتصادي است كه در صورت انجام صحيح برنامه هاي علمي، امكان شكوفايي اين استعدادها نيز فراهم خواهد شد.
6. گر چه خدمات عمراني، كشاورزي، بهداشتي - درماني و ... در فرصت كوتاه اين سفرها به نظر ناچيز مي رسد، اما قدم هائي خواهند بود براي رفع فقر و محرميت از چهرة مناطق محروم كشور كه در نهايت بشكلي نهادينه مي تواند تاثيرات مثبتي بدنبال خود داشته باشد.
بايد توجه داشت هر چه اين اردوها بيشتر و اين حركت ها زيادتر باشد، مطمئا تاثيرات آن بيشتر و ماموس تر خواهد بود.
تاثيرات اين حركت بر جهادگران و شركت كنندگان در طرح
1. حاكميت ارزش هاي عميق ديني بر فضاي اين حركت ها و درك زيبايي هايي چون دوستي و برادري، ايثار، كار و تلاش مخلصانه، دوري از دنيا , سادگي و قناعت در اين سفرها دست به دست هم مي دهد تا اين حركت هاي را به فضائي كم نظير براي بهره مندي معنوي و خودسازي بدل سازد.
2. هم نشيني با مردم محروم و زندگي با آنان هر چند كوتاه مدت، زمينه را براي درك صحيح معضلات و مشكلات مردم، ايجاد دردمندي و دغدغه، اين افراد را كه در آينده مديريت هاي مختلف كشور را در دست مي گيرند و از نزديك با مشكلات مردم آشنا مي سازد.
3. با نگاهي به مراحل برگزاري سفرها و تنوع عرصه هاي موجود در آن، هم چنين سختي ها و مشكلات موجود در آن اين باور را بوجود مي آورد كه برنامه ريزي و ادارة اين حركت ها نياز به توان مديريتيِ بالايي دارد كه قابل مقايسه با ساير فعاليت هاي متداول در دانشگاه نيست. در ضمن مسؤلان پايين اجرايي را به پختگي لازمه مي رساند. در نتيجه تجربة بدست آمده از برگزاري اين سفرها آموخته هاي بسيار مهمي براي مسؤليت هاي آيندة آنان خواهد بود.
4. بسترهاي موجود در اين سفرها براي فعاليت، اين باور را ايجاد مي كند كه دانشجويان، نه تنها فعاليت هاي علمي و تحصيلي، بلكه فعاليت هاي جانبي و فوق برنامة خود را مي توانند براي تحقق برخي اهداف و ارزش هاي والايي چون خدمت به مردم، جهت دهي كنند و ثمرة تخصص علمي خود را در رفع فقر و محروميت از كشور مشاهده نمايند. امام خميني(ره) در اين رابطه مي فرمايند كه «...دانشجو، مهندسان، متخصصان شهري و دهاتي همه با هم بايد تشريك مساعي كنند و اين ايران را كه خراب شده است، بسازند ...».
بركات اجراي طرح براي مسئولين
1. ايجاد دلگرمي و تقويت و اشتياق به كار و خدمت در مناطق محروم
2. آشنائي مسئولين با متدد و نگرش هاي جديد در قشر جوان و فعال جامعه و ايجاد سازگاري با منطقه
3. شناخت دقيق تر مشكلات و معضلات موجود در منطقه و مردمان بومي
4. با درك حضور اردوهاي جهادي در مناطق محروم تقويت احساس تكليف و مسئوليت در قبال مناطق محروم
آثار ديگر حركت اردوهاي جهادي
1) زنده نگه داشتن نام بسيج و رشادت هاي زمان جنگ در اذهان مردم و به تصوير كشيدن چهره واقعي بسيجي براي آن براي جوانان و نوجواناني كه چنين صحنه هايي را فقط شنيده اند.
2) بوجود آوردن بستر و زمينه هاي مساعد فرهنگي و اجتماعي براي مشاركت عمومي مردم در اين طرح ها
3) الگوبخشي و الگودهي به نسل جديد و آينده در انتخاب درست واقعيت ها
4) باورپذيري جامعه بوجود روحيه گذشت, همكاري و ياري رساني اعتقادي و جسمي
5) شكل دهي به توكل و ايمان به خدا در سرانجام نيايت و اعمال خير
نويسنده: منصور فتاحي، مسئول بسيج سازندگي استان كرمانشاه
انديشه تاسيس جهاد سازندگي، نخستين بار و با عنوان طرح اعزام گروه هاي ۱۰ نفره دانشجوئي به مناطق محروم و با پيشنهاد يكي از اعضاي هيئت علمي دانشكده فني دانشگاه تهران مطرح شد. سپس طرح موضوع به بنيان گذار جمهوري اسلامي ايران، حضرت امام خميني(ره) داده شد و ايشان در تاريخ ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ فرمان تشكيل جهاد را صادر كرد.
در مجموع در 4 زمينه مي توان تاثيرات اردوهاي جهادي و حركت هاي جهادي را مورد بررسي قرارداد: تاثيرات ديني و مذهبي در فرد و جامعه، تاثيرات حضور اردوها و جهادگران در منطقه، تاثيرات اين حركت بر جهادگران و شركت كنندگان در طرح و بركات اجراي طرح براي مسئولين.
مسلّماً بيان تمامي آثار و بركات اين اردوها غير ممكن است، زيرا بخش قابل توجهي از اين آثار و بركات به خصوص براي شركت كنندگان در اردو شخصي و دروني باقي بوده و بازگو نمي شود. بررسي نتايج و آثار پديد آمده در مناطق محروم، نياز به بررسي جامعه شناسي و كارشناسي خاص دارد، اما مهمترين ثمرات حركت هاي جهادي را در 4 اثر مذكور بطور مختصر بيان مي شود:
تاثيرات ديني و مذهبي در فرد و جامعه
در مورد جايگاه و تاثيرات ديني اين حركت ها، به عنوان تكليف و وظيفه شرعي و دستور بزرگان دين براي انسان، احاديث، روايات و سخنان بسياري وجود دارد كه اهميت و لزوم وجود چنين نوع حركت هايي را در ميان مسلمانان به وضوح روشن مي سازد. اما اگر بخواهيم به اختصار به برخي از آنها اشاره كنيم، در مي يابيم كه اهميت اين موضوع در روايات از دو جنبه بررسي شده اند :
1) دسته اول روايات و سخنان ناظر به اهميتِ چشيدن طعم فقر و لزوم همنشيني و مجالست با فقرا هستند كه در اين مورد مي توان به رواياتي اشاره كرد كه صرف برقراري تماس و رابطه با محرومين را مطلوب مي داند.
2) دسته دوم مبحث مهم «لزوم خدمت به محرومين و مستضعفان» را به همراه دارند تا آنجا كه حضرت امام خميني(ره) در اين راه مستضعفان را «ولي نعمتان» مردم معرفي مي كنند.
جملات و رواياتي است كه رسيدگي به حال مستمندان را از اصول اسلام و تكليف شرعي مسلمانان معرفي مي كنند، همچنان كه رهبر معظم انقلاب مي فرمايند كه «پايبندي به اصول انقلاب بدون مجاهدت در راه نجات مستضعفان و محرومان سخني بي معني و ادعايي پوچ است» و يا امام خميني(ره) در موارد گوناگوني و بارها نيز در وصيت نامه سياسي-الهي؛ فرد مسلمانان را به كوشش براي رفاه طبقات محروم وصيت كرده اند.
تاثيرات حضور اردوها و جهادگران در منطقه
1. سبب ايجاد روحيه اميد و تقويت انگيزه براي تداوم زندگي در جوامع روستايي و مناطق محروم مي شود؛ اردوهاي جهادي اگر چه داراي خدمات بسيار ناچيز و كوتاه مدت هستند، اما همين خدمات مختصر، به داراي تأثير فرهنگي عميق بوده و به شكل قابل توجهي اميد و انگيزه زندگي را در ميان مردم منطقه زنده مي كند.
2. با ترويج نشاط كار و باور به توانايي هاي بومي براي رفع فقرو بهبود شرايط منطقه و مشاهده تعدادي دانشجو يا روحاني كه از جان و دل براي خدمت به مردم، كار و تلاش مي كنند، عاملي است براي تحريك اهالي به سمت كار و تلاش و باعث مي شود، مردم منطقه متوجه شوند براي انجام هر كاري نيازمند و وابسته به دولت نبوده و خودشان هم مي توانند با همكاري و مشاركت، بسياري از مشكلات خود را برطرف كنند.
3. از آنجا كه فطرت پاك و سالم مردم مناطق روستايي و محروم موجب ايماني عميق و ريشه دار در آنها نسبت به اسلام و نظام اسلامي شده است، اين حركت ها عاملي براي تقويت و تعميق اين باور ها و دلگرمي به نظام اسلامي و تقويت ريشه هاي عقيدتي مردم منطقه است.
4. توجه به حركت هاي فرهنگي و آموزشي در كنار فقرزدايي اقتصادي از مناطق محروم، عاملي ريشه اي در رفع محروميت از اين مناطق و ايجاد نشاط زندگي خواهد شد.
5. سبب شناخت ظرفيت ها و استعدادهاي بومي و شكوفايي آن منطقه با توجه به اين مسئله كه شركت كنندگان در اين سفرها شامل قشر فرهيخته و نخبگان دانشگاهي و حوزوي مي باشند، بخشي از خدمات قابل انجام در سفر ارائة خدمات علمي به منطقه است، لذا مدت زمان حضور اين افراد در منطقه فرصت بسيار مناسبي براي شناسايي استعدادها و ظرفيت هاي اقتصادي است كه در صورت انجام صحيح برنامه هاي علمي، امكان شكوفايي اين استعدادها نيز فراهم خواهد شد.
6. گر چه خدمات عمراني، كشاورزي، بهداشتي - درماني و ... در فرصت كوتاه اين سفرها به نظر ناچيز مي رسد، اما قدم هائي خواهند بود براي رفع فقر و محرميت از چهرة مناطق محروم كشور كه در نهايت بشكلي نهادينه مي تواند تاثيرات مثبتي بدنبال خود داشته باشد.
بايد توجه داشت هر چه اين اردوها بيشتر و اين حركت ها زيادتر باشد، مطمئا تاثيرات آن بيشتر و ماموس تر خواهد بود.
تاثيرات اين حركت بر جهادگران و شركت كنندگان در طرح
1. حاكميت ارزش هاي عميق ديني بر فضاي اين حركت ها و درك زيبايي هايي چون دوستي و برادري، ايثار، كار و تلاش مخلصانه، دوري از دنيا , سادگي و قناعت در اين سفرها دست به دست هم مي دهد تا اين حركت هاي را به فضائي كم نظير براي بهره مندي معنوي و خودسازي بدل سازد.
2. هم نشيني با مردم محروم و زندگي با آنان هر چند كوتاه مدت، زمينه را براي درك صحيح معضلات و مشكلات مردم، ايجاد دردمندي و دغدغه، اين افراد را كه در آينده مديريت هاي مختلف كشور را در دست مي گيرند و از نزديك با مشكلات مردم آشنا مي سازد.
3. با نگاهي به مراحل برگزاري سفرها و تنوع عرصه هاي موجود در آن، هم چنين سختي ها و مشكلات موجود در آن اين باور را بوجود مي آورد كه برنامه ريزي و ادارة اين حركت ها نياز به توان مديريتيِ بالايي دارد كه قابل مقايسه با ساير فعاليت هاي متداول در دانشگاه نيست. در ضمن مسؤلان پايين اجرايي را به پختگي لازمه مي رساند. در نتيجه تجربة بدست آمده از برگزاري اين سفرها آموخته هاي بسيار مهمي براي مسؤليت هاي آيندة آنان خواهد بود.
4. بسترهاي موجود در اين سفرها براي فعاليت، اين باور را ايجاد مي كند كه دانشجويان، نه تنها فعاليت هاي علمي و تحصيلي، بلكه فعاليت هاي جانبي و فوق برنامة خود را مي توانند براي تحقق برخي اهداف و ارزش هاي والايي چون خدمت به مردم، جهت دهي كنند و ثمرة تخصص علمي خود را در رفع فقر و محروميت از كشور مشاهده نمايند. امام خميني(ره) در اين رابطه مي فرمايند كه «...دانشجو، مهندسان، متخصصان شهري و دهاتي همه با هم بايد تشريك مساعي كنند و اين ايران را كه خراب شده است، بسازند ...».
بركات اجراي طرح براي مسئولين
1. ايجاد دلگرمي و تقويت و اشتياق به كار و خدمت در مناطق محروم
2. آشنائي مسئولين با متدد و نگرش هاي جديد در قشر جوان و فعال جامعه و ايجاد سازگاري با منطقه
3. شناخت دقيق تر مشكلات و معضلات موجود در منطقه و مردمان بومي
4. با درك حضور اردوهاي جهادي در مناطق محروم تقويت احساس تكليف و مسئوليت در قبال مناطق محروم
آثار ديگر حركت اردوهاي جهادي
1) زنده نگه داشتن نام بسيج و رشادت هاي زمان جنگ در اذهان مردم و به تصوير كشيدن چهره واقعي بسيجي براي آن براي جوانان و نوجواناني كه چنين صحنه هايي را فقط شنيده اند.
2) بوجود آوردن بستر و زمينه هاي مساعد فرهنگي و اجتماعي براي مشاركت عمومي مردم در اين طرح ها
3) الگوبخشي و الگودهي به نسل جديد و آينده در انتخاب درست واقعيت ها
4) باورپذيري جامعه بوجود روحيه گذشت, همكاري و ياري رساني اعتقادي و جسمي
5) شكل دهي به توكل و ايمان به خدا در سرانجام نيايت و اعمال خير
نويسنده: منصور فتاحي، مسئول بسيج سازندگي استان كرمانشاه
ارسال نظرات شما
