چراغ روشن جویندگان راه انسانیت و آزادگی

به گزارش برگزاری بسیج از قزوین، مقاله زیر به بررسی 10سیره عملی از زندگانی امام جعفر صادق(ع) می پردازد.

درروایات بسیاری سخن از پرستش خدا زهد وعبادت، محاسبه نفس، عفو و گذشت،نرم خویی ومهربانی، احسان و نیکی، سخاوتمندی، دستگیری مستمندان، پرهیزکاری، شجاعت و...امام جعفرصادق(ع)گفته اند وبر صفات و رفتارهای اخلاقی ایشان تاکید بسیار شده است. ایشان بارفتار و گفتار خود درآن دوره تاریک چون چراغی روشن برای جویندگان راه انسانیت و آزادگی بود وسیره فراموش شده اجداد طاهرینش را زنده کرد.او مظهر اتمّ کمالات غیرمتناهی الهی و به حق((خلیفه الله)) در روی زمین و در همه عوالم وجود بود.

1-خلق نیکو

امام جعفر صادق(ع) گذشته از منزلتی که نزد شیعیان دارد در دیده عامه مسلمانان نیز دارای مقامی والاست.همه اورا به کرامت خلق،دانش فراوان، بخشش بسیار وعبادت طولانی ستوده اند.مالک بن انس امام مذهب فقهی مالکی می گوید:هرگاه بر جعفربن محمد(ع) درآمدم او زیراندازش را از زیر پای خود برمی داشت و زیرپای من می گذاشت و برای من بالش می نهاد و به من احترام می گذاشت و می گفت مالک تورا دوست می دارم و من از گفته او خشنود می شدم.(1)

2-شجاعت و شهامت

یک نمونه از جرأت و قدرت روحی امام صادق(ع) دربرابر منصور خلیفه دوم عباسی گفتگوی مفصلی است که میان امام و او گزارش شده است آن حضرت پاسخ منصور را در حضور درباریان درمورد منزلت امیرالمومنین علی(ع) را دارند و با صراحت و شجاعت از مقام رفیع امامت و جایگاه امام نزد خداوند و پیامبراکرم(ص) وهمچنین حقانیت ایشان سخن گفتند.

3-زهد وپارسایی

مالک بن انس می گوید که هرگاه با جعفربن محمد(ع) ملاقات می کردم او را دریکی از سه حالت می دیدم: یا نماز میگذارد، یا روزه داربود و یا قرآن می خواند. امام صادق(ع) اوقات خودرا بر انواع طاعت ها قسمت کرده بود که درآن نفس خویش را محاسبه می نمود ودرباره چیزی که فایده نداشت صحبت نمی کرد.(2)

4-علم و دانش

درباره شخصیت علمی امام صادق(ع) شواهد فراوانی وجود دارد.ایشان حدود4هزار شاگرد داشتند.کثرت دانش اندوزانی که در محفل درس امام حاضر می شدند ویا از آن حضرت حدیث نقل می کردند،نشان دهنده عظمت شخصیت علمی ایشان می باشد.گفته اند که امام هنوز نوجوان بود که علما ومحدثین و مفسرین عصر از محضرش کسب فیض می کردند.

5-انفاق

چنان که زهد امام پنهان بود، انفاق را هم پنهانی انجام می داد و کسانی که از بخشش های او بهره مند می شدند نمی دانستند این امام جعفر صادق(ع)است که به آنان رسیدگی می نماید. بنا به نقل ابونعیم اصفهانی،امام جعفرصادق(ع) بعداز نماز عشاء و گذشتن پاسی از شب انبانی از نان وگوشت و مقداری پول بردوش می گرفت وگمنام وناشناخته به درخانه فقرای مدینه می رفت وآن نان وغذارا بین آنها تقسیم می کرد.آنان وقتی ولی نعمت خودرا شناختند که آن حضرت وفات یافته بود.(3)

6-عفو وگذشت

امام جعفرصادق(ع) مردم را از انتقام جویی برحذر می داشت و فضیلت عفو و گذشت را به انان گوشزد می کرد و قول جدش پیامبراکرم(ص) را یادآور می شد که می فرمود:((دراثر عفو عزت انسان زیاد می شود.)) سفیان ثوری می گوید:روزی نزد امام صادق(ع) رفتم.حال اورا دگرگون دیدم.علت را پرسیدم. امام فرمود:به اهالی خانه سپرده بودم که بر بام نروند. امروز که به خانه آمدم، یکی از کنیزان که پرستار یکی از کودکانم بود را دیدم در حالی که کودکم در بغل او بود از نردبان بالا می رفت،چون مرا دید، لرزید و کودک ازبغل او به زمین افتاد ومرد. از آن نگرانم که مبادا از دیدن من ترسیده باشد امام سپس دوبار به او گفت که تو در راه خدا آزادی.(4)

7-کار وعبادت

امام صادق(ع) در نمازهای خود خداوند را بسیار تسبیح می گفت. ابان بن تغلب گوید:بر امام وارد شدم آن حضرت مشغول نماز بود.من تسبیحات او را در رکوع وسجود شمردم.دیدم حضرت شصت بار خداوند را تسبیح گفت.سپس هنگام خواندن قرآن درنماز بیهوش شد. پس از آنکه به هوش آمد، از او پرسیدند چه چیزی باعث این حال شد فرمودند: آن قدر آیات را تکرار کردم تا به حالتی رسیدم که گویا آیات را از زبان خود خداوند می شنیدم. اتفاق مورخان از سیره عملی حضرت آن است که امام اکثر اوقات در حال عبادت بود،اما هرگز عبادات مانع از کسب وکارش نمی گردید و اگر کسی آنقدر به عبادت می پرداخت که از کار بازمی ماند،مخالفت خودرا با او ابراز می کرد.(5)

8-ذکر

سفیان ثوری عارف و زاهد قرن دوم هجری می گوید به خدمت جعفربن محمد(ع) رسیدم. به من فرمود:ای سفیان وقتی خداوند نعمتی به تو ارزانی داشت وتو علاقه مند به بقای آن بودی،حمد وشکر خداوند را بسیار به جای آور و اگر روزی ات به تأخیر افتاد ف زیاد استغفار کن. هنگامی که حزن واندوه دامنگیر توشد، لاحول و لا قوه الا باالله العلی العظیم را زیاد بگو و اگر نعمت زیاد برایت فراهم شد، ذکر الحمدلله را زیاد کن.(6)

9-صبر وبردباری

چون خبر مرگ پسرش اسماعیل به او رسید، بر سر سفره بود و مهمانانی داشت.او همچنان آنان را پذیرایی کرد وآنان از ثبات و خویشتنداری وی در شگفت بودند و از اندوه در چهره او نشانی نمی دیدند. چون از خوردن فارغ شدند، گفتند:چیزی شگفت دیدیم. چنین مصیبتی به تو رسیده وتو این چنین شکیبایی واز این مصیبت اثری در رخسارت نمی بینیم. امام فرمود:چرا این چنین نباشم گه شما می نگرید وحال آنکه در خبر راستگوترین راستگویان(پیامبراکرم(ص) آمده است که فرموده:من وشما همگی شربت مرگ را خواهیم نوشید، پس آنان که مرگ را شناختند و آن را در پیش چشم خود قرار دادند و فراموشش نکردند، البته می دانند که مرگ روزی گریبان آنان را خواهد گرفت وایشان را خواهد ربود، پس ناگزیر به فرمان و خواست حق تسلیم خواهند بود.(7)

10-آراستگی ظاهر

در آموزه امام صادق(ع) آراستگی ظاهر، زیبایی وخوش بو بودن امری مهم بود.امام رضا(ع) درباره جد بزرگوارش امام صادق(ع) فرمود:جایی که آن حضرت در مسجد نماز می خواند، از بوی عطر، محل سجده او معلوم بود.(8)امام صادق(ع) فرمود:خداوند زیبایی وآراستگی را دوست دارد و ژولیدگی و فقیرنمایی را نمی پسندد.چون نعمتی به بنده خویش عطاکند،دوست دارد اثر آن را بر وی ببیند. پرسیدند:چگونه فرمود: با نظیف پوشی، استفاده از عطر، گچ کاری خانه(و آراستن محل سکونت)، جاروکردن وتمیز نگاهداشتن حیاط.(9)

پانوشت:

1-الامام صادق(ع) ومذاهب الاربعه،ج2،ص53

2-تذکره الحفاظ،ج1،ص166

3-وسائل الشیعه،ج6،ص276

4- مناقب آل ابی طالب،ج4،ص275

5-بحارالانوار،ج47،ص58

6-العقدالفرید،ج3،ص221

7-عیون اخبارالرضا،ج2،ص2

8-مکارم الاخلاق،ص44

9-وسائل الشیعه،ج3،ص331

منابع:

جعفربن محمدامام صادق(ع)،مرضیه محمدزاده،انتشارات دلیل ما،قم1392