پسابرجام و چرخهایی تولیدی که نچرخیدند
در این میان هر چند، خبر آزادی دلارهای بلوکه شده ایران نیز امیدواری های مردم را برای بهبود بازارهای مسکن، خودرو و کالاهای اساسی بیشتر و بیشتر کرده است اما به نظر می رسد دولت یازدهم در شوک توافق به سر می برد و برنامه ریزی مدون اقتصادی، برای اقتصاد پس از تحریم ارائه نشده است و به این ترتیب هم دولت و هم مردم سردرگم هستند.
مردم در انتظار بهبود وضعیت اقتصادی نشسته اند و دولت با کاهش نرخ سود بانکی قصد دارد به زور هم که شده سرمایه های پنهان مردم را روانه بازار تولید کنند. برنامه ای که تاکنون جواب نداده است.
در این میان عدد تورم نیز روز به روز پایین تر میآید اما خبری از بهبود وضعیت اقتصادی مردم نیست. نگاهی به سبد خرید خانوارهای متوسط و ضعیف نشان می دهد که بسیاری از کالاهای اساسی ضروری مانند شیر و لبنیات مدت ها است که از سفره بسیاری از مردم حذف شده است.گرانی مسکن، گرانی خودرو و ...که ارتباط مستقیمی با زندگی روزمره مردم دارند نیز دلیل دیگری بر این مدعاست.
البته ذکر این نکته ضروری است که گرانی حاصل پایین آمدن سطح درآمد سرانه ملی و کاهش قدرت خرید مردم است. به عبارتی، هنگامی که نرخ رشد تورم با نرخ درآمد سرانه ملی تناسب نداشته باشد، مردم روزبهروز قدرت خرید خود را از دست میدهند. در واقع مفهوم تورم آن این نیست که قیمتها نسبت به سال گذشته کم شده بلکه مفهوم این است که رشد قیمتها کاهنده بوده است.
با این حال این کاهندگی رشد قیمت ها نیز باید در سبد خرید مردم تاثیر گذار شود و در واقع با ثبات قیمت ها حداقل باید قدرت خرید مردم تغییر نکند نه این که روز به روز کمتر شود.
خورد و خوراک گران شده نه ارزان
به این ترتیب است که با وجود اجرایی شدن برجام، گرانی دربازارهای اقتصادی
همچنان بیداد می کند و اما عدد تورم پایین می آید! از ابتدای سال 94، با
وجود اینکه نرخ کالاهای اساسی به استناد آمارهای بانک مرکزی با افزایش
قیمت مواجه شده و قیمت برنج، گوشت قرمز، قند و شکر و چای و یا سایر اقلام
مورد نیاز خانوارها از جمله لبنیات، تخم مرغ، حبوبات، میوه و سبزی و غیره
در یکسال اخیر روندی افزایشی داشته اند، اما از بین ۱۲ گروهی که به عنوان
گروه های اصلی بانک مرکزی برای محاسبه نرخ تورم آنها را لحاظ می کند، تنها
یک گروه دخانیات با کاهش قیمت در یکسال اخیر همراه شده! و باقی نرخها
روندی صعودی داشته اند.
شاخص نرخ تورم در حالی روند کاهنده داشته است که آمارهای بانک مرکزی حاکی
از آن است که در یکسال گذشته نرخ لبنیات ۴.۷ درصد، تخم مرغ ۲۵.۷ درصد، برنج
۹ درصد، حبوب ۵ درصد، میوههای تازه ۶۹ درصد، سبزیهای تازه ۸.۲ درصد،
گوشت قرمز ۷.۳ درصد، قند و شکر ۴.۵ درصد و چای ۸.۲ درصد رشد کرده است.
بر اساس آخرین آمارهای بانک مرکزی که در آن قیمت خوراکی ها و آشامیدنی ها،
پوشاک، مسکن، آب، برق و گاز، بهداشت و درمان، تحصیل و غیره را محاسبه کرده
است، نرخ گروه های خوراکی ها و آشامیدنی ها ۱۴.۹ درصد، پوشاک و
کفش ۱۴.۸ درصد، مسکن، آب، برق و گاز و سایر و سایر سوخت ها ۱۴.۵ درصد،
اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه ۸.۴ درصد، بهداشت و درمان ۳۳.۲
درصد(با وجود وعده ها)، حمل و نقل ۲۱.۸ درصد، ارتباطات ۱۱.۵ درصد، تفریح و
امور فرهنگی ۲۴.۲ درصد، تحصیل ۱۰.۷ درصد، رستوران و هتل ۱۹.۴ درصد و کالاها
و خدمات متفرقه ۱۴.۷ درصد در یکسال اخیر رشد داشته اند. با این تفاسیر آمارها حکایت از گرانی کالاهای اساسی می دهند.
جولان چینی ها در بازار ایران
در این میان، با وجود همه انتقادها به دولت احمدی نژاد برای واردات از
چین، طبق آمارهای رسمی صادرات چین به ایران در 6 ماه نخست فعالیت دولت حسن
روحانی رشد قابل توجه 58 درصدی داشته و به 9.17 میلیارد دلار رسیده است.در دوره مشابه قبل از آن این رقم بالغ بر 5.8 میلیارد دلار گزارش شده است.
آمارهای منتشر شده از سوی گمرک چیننیز نشان می دهد مبادلات تجاری این
کشور با ایران در 6 ماه نخست عمر دولت حسن روحانی رشد 27 درصدی داشته است.
بر اساس این آمار،کل مبادلات تجاری دو کشور در ماه های سپتامبر 2013 تا فوریه 2014 بالغ بر 23.17 میلیارد دلار بوده است. این رقم برای مدت مشابه سال قبل از آن یعنی سپتامبر 2012 تا فوریه 2013 حدود 18.2 میلیارد دلار اعلام شده است.
آمار سال 93 هم نشان می دهد، میزان واردات از چین در این سال به لحاظ وزنی
معادل ۵ میلیارد و ۵۱۶ میلیون کیلوگرم بوده که همین میزان سبب شده تا ۱۲
میلیارد و ۷۳۲ میلیون و ۷۴۷ هزار دلار ارز از کشور خارج شود.
در این میان، شاید بیشترین آماری که تامل در آن، اقتصاد چینیتر شده ایران
را در دو سال اخیر نمایان میکند، گزارش 8 ماهه منتهی به آبان سال ۹۴ است.
خانه دار شدن در هاله ای از ابهام
هر چند دولتی ها انتظارات مردم را پس از برجام بالا برده اند و آنها را
حتی به خانه دار شدن امیدوار کرده اند اما به گفته بسیاری از کارشناسان
مسکن، تحریم ها کمترین تاثیر مستقیم را روی بازار مسکن داشته و انتظار مردم
برای ارزانی مسکن بعد از تحریم ها بی دلیل است.این
در حالی است که مخالفان این نظر معتقدند با لغو تحریم ها و اصلاح سایر
بازارها، بازار مسکن هم وضعیت بهتری خواهد یافت هر چند کمترین مواد اولیه
تحریمی را این بازار به خود اختصاص داده است.
در هر حال بعد از اجرای برجام هنوز گشایشی در بازار مسکن مشاهده نشده است
و هنوز قدرت خرید قشر متوسط آنقدر پایین است که توانی برای خرید مسکن و
برآورده کردن آرزوی دیرینه خود ندارند. واقعیت این است که با کم شدن هر
روزه قدرت خرید در بازر مسکن، روز به روز از تعداد خریداران مسکن کم می شود
و بر فروشندگان بازار افزوده تر می شود. پیشی گرفتن عرضه مسکن بر تقاضا
سبب شده است تا وضعیت بازار با رکودی بی سابقه گره بخورد و در این بین
فروشندگان هم حاضر نیستند برای کاهش نرخ کوتاه بیایند. از سوی دیگر، نرخ اجاره بهای خانههای ۷۰ متری به بالا آنقدر بالا رفته که هر روز سقف خانوارها کوچکتر میشود.
این در حالی است که میتوان گفت ایران در تولید مصالح ساختمانی خودکفاست و
برداشته شدن تحریمها نمیتواند تاثیر چندانی در بازار مسکن داشته باشد.
از سوی دیگر شوک ناشی از این تفاهم حتی برخی از کارشناسان را نگران کرده
که به بهانه رونق در بازار مسکن، گرانی بیشتر در این بازار رقم بخورد.
