دنیای پوشالی، آسيب ها و راهکارها
دسترسی آسان به جدیدترین و به روزترین مفاهیم علمی، رشد اقتصادی با تجارت الکترونیک ، کاهش هزینه نقل و انتقال و سفرها در تعاملات اجتماعی و خرید های روزانه و .. تسهیل در انتقال هزاران ترابایت اطلاعات در کسری از ثانیه ، رشد فرهنگ ها به واسطه تسلط ضمنی بر زبان های زنده دنیا و کاهش یا افزایش نفوذ سیاسی اجتماعی کشورها بر یکدیگر،اینها همه و همه از مزایای این دنیای مجازی می باشد که بشر تا کنون به خوبی از آن بهره گرفته است . پس در ظاهر این دنیا دنیایی بسیار پرسود و مفید است و جذاب که جذابیت آن شاید به خاطر نو بودن، غیر واقعی بودن و داشتن دریایی از اطلاعات در خود است . اما درحاشیه فعالیت سودمند این دنیای مجازی اتفاقات دیگری نیز می افتد . ابزاری چنین کارآمد آسیب های جبران ناپذیری به برخی افراد و جوامع وارد می کند و این آسیب ها عمدتا ناشی از عدم شناخت یا عدم استفاده صحیح ازاین پدیده عصر تکنولوژی است .
غالب آسیب دیدگان این فضای مصنوعی یا به عبارت عام فضای مجازی افراد نوجوان و جوان خانواده ها هستند . به انحطاط کشیده شدن جوانان ، افزایش میزان فساد و بی بندوباری، ترویج فرهنگ های غلط و غیر اسلامی ، از بین رفتن امنیت اجتماعی افراد ، کاهش روابط عاطفی بین افراد خانواده و زوجین ، شکاف و عدم تفاهم بین نسل ها و نهایتا فروپاشی عاطفی یا بنیادی خانواده ها، اینها همه از تاثیرات بهره گیری ناصحیح از فضای مجازی یا اعتیاد به استفاده ار اینترنت در افراد خانواده است .
افراد جوان و نوجوان به دلیل شرایط سنی خود به شدت کنجکاو و تشنه تجربه کردن محیط ها و فضا های جدید هستند و همین ویژگی آنها را در معرض خطرات زیادی قرار خواهد داد .اما قبل از اینکه علت آسیب دیدن در فضای مجازی و پیامد این آسیب ها را بررسی کنیم باید چند نکته را بدانیم . انسانها در این مورد دارای سه بعد قابل بررسی هستند 1 –بعد شخصی 2 – بعداجتماعی 3 – بعد فرهنگی که هر کدام از این ابعاد به فرد یک هویت می بخشد . هویت شخصی که مشخصات شناسنامه ای ، فیزکی و شخصیتی فرد است و معمولا در دنیای واقعی قابل انکار و مخفی کردن نیست . هویت اجتماعی که از شرکت فرد در گروه ها ، احزاب و تجمعات انسانی ناشی می شود و خط فکر فرد را نشان می دهد . هویت فرهنگی هم که ریشه در آموزه های اعتقادی فرد از بدو تولد دارد به عبارتی با گذر زمان این آموزه ها و اعتقادات در لایه های وجود فرد نهادینه شده و یک فرهنگ را برای وی ایجاد می کند. این آموزه ها در کشور ما بر مبنای اصول و مبانی سبک زندگی اسلامی است و تکیه بر ارزشهای اخلاقی و انسانی دارد.
نوجوانان و جوانان با حضور در این فضا در مرحله اول به راحتی هویت شخصی خود را مخفی می کنند . روابط دوستانه غیر معقول، روابط عاطفی غیر متعارف و دسترسی آسان به موارد انحراف اخلاقی نیز در ادامه حضور در این فضا برای آنها تجربه خواهد شد . با توجه به تزریق فرهنگ های غربی و برخی ضد ارزشهای اخلاقی و دینی در این فضا این موارد به تدریج در لایه های ذهن فرد قرار می گیرند و با گذشت زمان طولانی فرد دچار تغییر رفتار می شود و به نوعی یک فرهنگ جدید را می پذیرد . در این حالت فرد یک هویت جدید فرهنگی و اجتماعی را به واسطه شرکت در گروه های مجازی می پذیرد . فرزند خانواده به خاطر خواسته های خود و حتی به خاطر نصیحت های والدین در خصوص استفاده بی رویه از اینترنت به راحتی در مقابل آنها جبهه می گیرد . اختلاف زوج های جوان به علت تجربه لذت های جدید و زندگی های جدید افزایش یافته و نسبت به هم بدبین می شوند و گاهی به طلاق عاطفی یا حتی طلاق بنیادی می انجامد . از طرفی انزوای ناشی از استفاده بی رویه از این فضا افراد را بسیارمتحجر می کند . انزوایی که امروز در جامعه اسلامی ما میزان گفتگوی افراد در خانواده را تا 30 دقیقه در روز کاهش داده است و همین باعث می شود تا مقام معظم رهبری به عنوان یک شخص دغدغه مند نگرانی خودرا یک نگرانی از اوضاع فرهنگی کشور بیان می کنند . اما به راستی راهکار برطرف کردن این آسیب ها چیست؟
استفاده از اینترنت و فضای مجازی واقعیتی انکار ناپذیر است و نمی توان با فیلتر کردن یا ممانعت از ورود افراد به این فضا از رشد آن جلوگیری کرد . اما شاید موارد ذیل بتواند در دراز مدت کمی از این آسیب ها را کاهش دهد.
1 – آموزش و پرورش به عنوان یک سازمان مسئول متعهد شود مفاهیمی رابا عنوان آموزش وآسیب شناسی استفاده از فضای مجازی در کتاب های درسی دانش آموزان بگنجاند .
2 – انتشار مطالب آموزشی از طریق رسانه های دیداری و شنیداری به شکل جذاب و عملیاتی (درحال حاضر هم این کار درحال انجام است اما بدون جذابیت و با حالت تئوری)
3 – برگزاری کلاس های توجیه والدین در خصوص تشویق فرزندان به شرکت در فعالیت های اجتماعی و برگزاری کلاسهای توجیهی برای نوجوانان در خصوص شناخت فناوری های جدید و آشنایی با معایب و مزایای آن
4 – تشکیل کمیته های فرهنگی با حضور مسئولین ادارات فرهنگی در هر منطقه مبنی بر طراحی برنامه های فرهنگی جذاب و متناسب با شرایط محیطی منطقه محل سکونت برای جوانان و نوجوانان
5- برگزاری نمایشگاه های عبرت (به تصویر کشیدن لطمات وارد شده بر افراد آسیب دیده از فضای مجازی)
6 – استفاده از افراد شاخص و تاثیر گذار (ورزشکاران , هنرمندان , روحانیون , افراد ریش سفید و ...)در آگاه سازی نسبت به آسیب های حضور در این فضا
7 – برگزاری کلاس های تخصصی استفاده از شبکه جهانی نت و شبکه های اجتماعی موبایلی برای جوانان , نوجوانان و بالاخص برای والدین آنها .
8 – ایجاد قوانین بسیار سختگیرانه برای افرادی که دچار تخلفات سایبری می شوند و بازتاب اخبار برخورد با متخلفین در شبکه های اجتماعی و فضای نت .
در تمام متن بالا جایی صحبت از کودکان نشد و شاید در ذهن شما سوال پیش آمده باشد که چرا ؟ بحث در خصوص تاثیرات فضای مجازی بر روی کودکان یک بحث کاملا تخصصی و روانشناسی است از دید روانشناسان چنانچه کودکی با تصاویر و فیلم های پورنوگرافی مواجه شد هیچ درمان و راه حلی برای پاک شدن تاثیر آن از ذهن کودک وجود ندارد و به نوعی ما با یک جراحت ذهنی بهبود ناپذیر مواجه خواهیم بود وکودکی با آینده کاملا تباه خواهیم داشت . پس در خصوص کودکان باید کاملا با احتیاط عمل کنیم اساتید زیادی در این خصوص اظهار نظر کرده اند که به منظور آسیب شناسی باید به آنها مراجعه نمود .
