حمام قدیمی و خاطره انگیز باغستان اشکذر
در سال ۱۳۹۰ این حمام قدیمی و خاطره انگیز که به شماره ۳۶۱۴۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده بود پس از چند سال بلااستفاده ماندن به موزه مردم شناسی اشکذر تغییر کاربری داد.
بسیج اشکذر:
شهر اشکذر در بیست کیلومتری شمال غربی شهرستان یزد در دشت یزد- اردکان واقع شده استومرکز شهرستانی به همین نام میباشد محله باغستان از اصلیترین محلههای این شهر میباشد که در مرکز اشکذر واقع شده است.
حمام باغستان اشکذر
قدمت حمام قدیمی و زیبای باغستان به دوره صفویه برمی گردد مساحت آن ۴۵۰ مترمربع است ومتشکل از دو حمام مجزا و به هم چسبیده بزرگ و کوچک بوده است حمام بزرگ (اصلی) معمولا دو روز در هفته مختص مردان بوده و اگر سایر روزهای هفته احتیاج به حمام داشتند از حمام کوچک استفاده میکردند و این برنامه برای زنان بلعکس بوده است.
حمام و آداب و رسوم آن
حمام و حمام کردن جز لاینفک آداب و رسوم اشکذر بوده که میتوان به حمام بُردن عروس، حمام زاییدن، حمام شب عید و… اشاره کرد.
حمام بُردن عروس
در قدیم روز پس از عقد و یا بعد از ایام عقدکنان و برای آماده کردن عروس برای خانه بری، عروس را به حمام میبرند. معمولا” ده، پانزده نفرازخانواده طرفین همراه عروس به حمام میرفتند. پیش از رفتن عروس به حمام مقداری قند و نقل به عنوان دهان شیرینی، برای حمامی میفرستادند؛ و مراسم حنا بندان برگزار میکردند
حمام زاییدن
صبح روز قبل از حمام رفتن، دلاک حمام به خانه میآید پس از خوردن صبحانه برای دعوت حمام زنانه به خانه نزدیکان و آشنایان زائو میرود و از آنان دعوت حمام زایمان میکند. روز بعد در حمام، دلاک، زائو را حسابی مشت ومال میدهد، کمر، دل و سرشانههای زائو را با روغن گوسفند وزردچوبه چرب میکنند. پس از این که دل و کمر ومفاصل اورا مشت و مال دادند، تشتی را که پر از آب داغ است روی کمر زائو میگذارند.
حمام زاییده دو سه ساعت طول میکشد و در این مدت با شیرینی و شربت و میوه از همراهان پذیرایی میشود و سپس زائو را در جای خیلی گرم میشویند و برای جلوگیری از سرماخوردگی، رخت و لباس او را به گرم خانه میآورند و به او لباس میپوشانند.
حمام شب عید
مردم دو سه روز قبل از سال جدید به حمام میرفتند. رسم چنین بود که در این روز پول حمام سالانه را بپردازند. البته هر کس جمعیت بیشتری داشت، پول زیادتری میپرداخت و در صورتی که قادر به پرداخت تمام پول نبود به حمامی وعده سر خرمن میداد. به این ترتیب که شخص هنگام برداشت خرمن به حمامی مقداری گندم و کاه میداد و قرض خود را میپرداخت.
این حمام موقوفاتی داشته که هوشمندانهترین و مبتکرانهترین آن وقف داروی نظافت برای افراد کم درآمد بوده است
مرحوم میزاعلی اکبر دهدوار، مرحوم عباس باقر، حسین رحمانیان، آقا حسین میردهقان ازجمله کسانی بوده اند که در این حمام کار میکردند
حکایتهای حمام، صبح زود حمام رفتن تازه دامادها، نوجوانان تازه به تکلیف رسیده وپیرمردها اسباب شوخی و خنده مردمان قدیم اشکذر بوده است.
در سال ۱۳۹۰ این حمام قدیمی و خاطره انگیز که به شماره ۳۶۱۴۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده بود پس از چند سال بلااستفاده ماندن به موزه مردم شناسی اشکذر تغییر کاربری داد.
در این موزه چندین مولاژ و اشیای قدیمی شامل ابزار و ادوات کشاورزی، مشاغل سنتی مرتبط با بافندگی و نخ ریسی، قرآنهای خطی، ظروف سفالی و مسی، وسایل حمام و مشاغل مرتبط با رشتهها و وسایل مورد استفاده در حمامهای عمومی از پایه تا سینی زیر پای میز حنابندان و غیر در معرض دید عموم گذاشته شده است.
شهر اشکذر در بیست کیلومتری شمال غربی شهرستان یزد در دشت یزد- اردکان واقع شده استومرکز شهرستانی به همین نام میباشد محله باغستان از اصلیترین محلههای این شهر میباشد که در مرکز اشکذر واقع شده است.
حمام باغستان اشکذر
قدمت حمام قدیمی و زیبای باغستان به دوره صفویه برمی گردد مساحت آن ۴۵۰ مترمربع است ومتشکل از دو حمام مجزا و به هم چسبیده بزرگ و کوچک بوده است حمام بزرگ (اصلی) معمولا دو روز در هفته مختص مردان بوده و اگر سایر روزهای هفته احتیاج به حمام داشتند از حمام کوچک استفاده میکردند و این برنامه برای زنان بلعکس بوده است.
حمام و آداب و رسوم آن
حمام و حمام کردن جز لاینفک آداب و رسوم اشکذر بوده که میتوان به حمام بُردن عروس، حمام زاییدن، حمام شب عید و… اشاره کرد.
حمام بُردن عروس
در قدیم روز پس از عقد و یا بعد از ایام عقدکنان و برای آماده کردن عروس برای خانه بری، عروس را به حمام میبرند. معمولا” ده، پانزده نفرازخانواده طرفین همراه عروس به حمام میرفتند. پیش از رفتن عروس به حمام مقداری قند و نقل به عنوان دهان شیرینی، برای حمامی میفرستادند؛ و مراسم حنا بندان برگزار میکردند
حمام زاییدن
صبح روز قبل از حمام رفتن، دلاک حمام به خانه میآید پس از خوردن صبحانه برای دعوت حمام زنانه به خانه نزدیکان و آشنایان زائو میرود و از آنان دعوت حمام زایمان میکند. روز بعد در حمام، دلاک، زائو را حسابی مشت ومال میدهد، کمر، دل و سرشانههای زائو را با روغن گوسفند وزردچوبه چرب میکنند. پس از این که دل و کمر ومفاصل اورا مشت و مال دادند، تشتی را که پر از آب داغ است روی کمر زائو میگذارند.
حمام زاییده دو سه ساعت طول میکشد و در این مدت با شیرینی و شربت و میوه از همراهان پذیرایی میشود و سپس زائو را در جای خیلی گرم میشویند و برای جلوگیری از سرماخوردگی، رخت و لباس او را به گرم خانه میآورند و به او لباس میپوشانند.
حمام شب عید
مردم دو سه روز قبل از سال جدید به حمام میرفتند. رسم چنین بود که در این روز پول حمام سالانه را بپردازند. البته هر کس جمعیت بیشتری داشت، پول زیادتری میپرداخت و در صورتی که قادر به پرداخت تمام پول نبود به حمامی وعده سر خرمن میداد. به این ترتیب که شخص هنگام برداشت خرمن به حمامی مقداری گندم و کاه میداد و قرض خود را میپرداخت.
این حمام موقوفاتی داشته که هوشمندانهترین و مبتکرانهترین آن وقف داروی نظافت برای افراد کم درآمد بوده است
مرحوم میزاعلی اکبر دهدوار، مرحوم عباس باقر، حسین رحمانیان، آقا حسین میردهقان ازجمله کسانی بوده اند که در این حمام کار میکردند
حکایتهای حمام، صبح زود حمام رفتن تازه دامادها، نوجوانان تازه به تکلیف رسیده وپیرمردها اسباب شوخی و خنده مردمان قدیم اشکذر بوده است.
در سال ۱۳۹۰ این حمام قدیمی و خاطره انگیز که به شماره ۳۶۱۴۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده بود پس از چند سال بلااستفاده ماندن به موزه مردم شناسی اشکذر تغییر کاربری داد.
در این موزه چندین مولاژ و اشیای قدیمی شامل ابزار و ادوات کشاورزی، مشاغل سنتی مرتبط با بافندگی و نخ ریسی، قرآنهای خطی، ظروف سفالی و مسی، وسایل حمام و مشاغل مرتبط با رشتهها و وسایل مورد استفاده در حمامهای عمومی از پایه تا سینی زیر پای میز حنابندان و غیر در معرض دید عموم گذاشته شده است.
ارسال نظرات شما
