نوسازی خودروهای فرسوده تکلیف دولت است

این گفتگو به سه بخش تقسیم شده است که در ادامه گفتگو پیرامون حوزه‌های خدمات شهری، مدیریت پسماند، محیط زیست، فضای سبز شهری و معضل آلودگی هوا تقدیم می‌شود.

دانشجو: شورای پنجم شهر تهران و مجموعه شهرداری در رابطه با فضای سبز شهری در یکسال اخیر چه اقداماتی انجام داده است؟

به طور کلی دو دسته فضای سبز وجود دارد؛ یک بخش فضای سبز عمومی مثل پارک ها و بوستان ها و درختان کوچه و خیابان است و یک بخش هم فضای سبز خصوصی است که مالکیت خاص دارد و در معرض عموم نیست.

در سال های مختلف مدیریت شهری تهران در دسته اول یعنی فضای سبز عمومی پیشرفت داشته است و پارک ها و بوستان های متعددی ساخته شده و از این منظر فضای سبز در شهر تهران توسعه یافته است.

در بخش فضاهای سبز با مالکیت خصوصی، از زمان شورای دوم بر اساس مصوبه موسوم برج باغ ها که در اسفند سال 1382به تصویب شورای دوم رسیده است؛ مالک باغ در تهران می تواند 30 درصد از فضای باغ خود را به ساخت و ساز اختصاص دهد.

این مصوبه با نیت خیر و برای جلوگیری از خشک کردن درختان و از بین رفتن باغ ها توسط مالکان، در نظر گرفته شده بود اما عملا در نتیجه اجرای این مصوبه، بیشتر مساحت باغ در هنگام ساخت و ساز تحت الشعاع خاکبرداری و عملیات ساختمانی قرار می گرفت و نابود می شد لذا بسیاری از باغ های تهران در سال های اخیر به تدریج از بین رفت.

میراث طبیعی تهران که بخش مهمی از آن همین باغ ها هستند یک مسئله حیاتی است، ضمن اینکه حفظ باغات به عنوان میراث طبیعی تهران جزو مطالبات به حق بسیاری از تشکل های فعال در حوزه های میراث فرهنگی، محیط زیست و غیره است. از طرفی در سال های گذشته موضوع حفظ و گسترش باغات همواره مورد توجه و هشدار جدی مقام معظم رهبری قرار داشته است. در جلسه دیدار اعضای کمیسیون ماده 5 سراسر کشور در 17 اسفند 93 که بنده هم حضور داشتم، مقام معظم رهبری نسبت به باغ خواری و کوه خواری هشدار دادند که یک نقطه عطف بود. در سال 96 هم به مناسبت هفته منابع طبیعی و روز درختکاری، رهبر انقلاب به طور مشخص راجع به تعریض به باغستان ها در درون شهر تهران تذکر دادند که بیانات ایشان فضایی را برای شورا ایجاد کرد تا بتواند در اسفند همان سال مصوبه موسوم به برج باغ را لغو کند. به دنبال آن شهرداری را موظف کردیم حداکثر تا دو ماه پس از لغو مصوبه، پیشنهاد جایگزین ارائه دهد که با شرایط بی ثبات شهرداری و استعفای شهردار سابق و معاون شهرسازی وی مصادف شد و ارائه پیشنهاد جایگزین به تعویق افتاد.

در 10 سال اخیر حدود 420 پروانه برج باغ صادر شده است، زمانی که در نظر داشتیم مصوبه برج باغ را لغو کنیم تعدادی از دوستان نگران بودند که  دراین شرایط بی پولی شهرداری به لحاظ مالی لطمه می خورد. بررسی ها نشان داد در این 10 سال تنها 1 درصد از درامد شهرداری از محل صدور پروانه مربوط به برج باغ بوده است. اما متاسفانه به ازای آن نزدیک به 130 هکتار از باغ های تهران ازبین رفته است.

با پیشنهاد جدیدی که به زودی از سوی شهرداری تهران ارائه و تصویب و اجرایی می شود تلاش می کنیم در کنار حفظ باقیمانده باغ های تهران برای مالکان آن ها امتیازاتی را در نظر بگیریم که متضرر نشوند.

دانشجو: در فضای مجازی انتقادات زیادی به عملکرد شهرداری در حوزه خدمات شهری مطرح است، عملکرد مدیریت شهری در این حوزه طی یکسال اخیر را چگونه ارزیابی می کنید؟

به جز موارد اندکی در مورد مدیریت پسماند که تذکرات لازم داده شد تغییری در این حوزه ایجاد نشده است بخصوص اینکه معاون خدمات شهری همان معاون دوره قبل است.

دانشجو: ممکن است دلیل آن کاهش بودجه معاونت خدمات شهری باشد؟

بودجه امسال شهرداری به طور کلی نه تنها نسبت به سال های پیش رشد متناظری نداشته بلکه مقداری نیز کاهش یافته است چرا که نمی خواستیم تراکم فروشی کنیم.

رویکرد ما تراکم فروشی یا کسب درآمد از طریق تغییر کاربری نیست اما در حوزه خدمات شهری این بودجه نه تنها کاهش نیافته، بلکه به نسبت سال 1396، حدود 8 درصد نیز افزایش پیدا کرده است. ضمن اینکه معاون فعلی خدمات شهری هم تاکنون عملکرد خوب و قابل قبولی داشته است.

دانشجو: شورای پنجم و مجموعه مدیریت شهری در یکسال اخیر در خصوص معضل بزرگ آلودگی هوا در پایتخت چه اقداماتی انجام داده است؟

قانون هوای پاک مصوب مجلس شورای اسلامی وظایف هر یک از دستگاه ها در رابطه با مدیریت کاهش آلودگی هوا را مشخص کرده است. با وجود اینکه اختیارات مدیریت شهری در موضوع مدیریت کاهش آلاینده های هوا محدود است، کمیته محیط زیست شورا جلسات متعددی با دستگاه های مسئول نظیر راهنمایی و رانندگی، سازمان محیط زیست، هواشناسی، شرکت کنترل کیفیت هوا و ... برگزار کرده تا با هم افزایی موضوع کاهش آلاینده های هوا را مدیریت کند. در همین راستا در اوایل فعالیت شورا، از جناب آقای کلانتری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست هم دعوت کردیم تا در صحن شورا گزارشی از اقدامات سازمان متبوعش را در زمینه مقابله با آلودگی هوا ارائه کند. مشکل اصلی آلودگی هوا خودروهای فرسوده‌ای است که در شهر تهران تردد دارند و متاسفانه به دلیل عدم اختصاص بودجه مناسب توسط دولت، سرعت خروج این خودروها از سیستم حمل و نقل مطلوب نیست. مشکل مهم دیگری که با آن مواجه هستیم موتورسیکلت ها هستند.

ما در سیاست های بودجه ای سال 1397 موضوع کاهش آلودگی هوا را جزو اولویت های اول قرار دادیم و بودجه قابل توجهی برای این موضوع اختصاص دادیم.

یکی دیگر از  اقداماتی که برای کاهش آلودگی هوا از سوی مدیریت شهری انجام شد و بی تاثیر نبود بحث طرح ترافیک جدید بود. ارزیابی ها نشان می دهد که با اجرای طرح جدید ترافیک، حجم تردد در مرکز شهر نسبت به قبل کاهش محسوسی داشته است.

توسعه حمل و نقل پاک از دیگر برنامه های شورا در زمینه کاهش آلاینده های هوا است. مثلا موضوع استفاده از دوچرخه توسط معاونت حمل و نقل و ترافیک در حال پیگیری است و هفته­ی گذشته هم شهرداری تهران در مراسمی طرح دوچرخه اشتراکی را افتتاح کرد که در قالب این طرح حدود 5000 دوچرخه وارد خیابان های تهران می شود و شهروندان عزیز تهرانی می توانند از خدمات آن بهره مند شوند.

همچنین حمل و نقل ریلی را باید توسعه دهیم و در همین خصوص افتتاح و بهره برداری از خط 7 مترو را که به دلیل گزارش های فنی و وجود مشکل در سیستم سیگنالینگ و هواکش تعطیل شد به طور ویژه در دستور کار شهرداری قرار داده ایم. هرچند در زمینه توسعه خطوط ریلی معتقدیم آنطور که باید کار پیش نرفته است و موانعی وجود داشته است اما امیدواریم در پایان 4 سال در زمینه توسعه مترو دستاوردهایی داشته باشیم.

دانشجو: به گفته ی رئیس شورای شهر و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست کشور دلیل بیش از 50 درصد آلودگی هوای تهران به تردد کامیون های فرسوده مربوط می شود، آیا شورای شهر و شهرداری نمی تواند برای این مسئله تدبیری در نظر بگیرد؟

این موضوع در چارچوب اختیارات مدیریت شهری نیست. ضمن اینکه جلوگیری از تردد این کامیون ها، بدون در نظر گرفتن جایگزینی برای این کامیون ها، راه حل درستی نیست، چرا که آن ها هم در یک چرخه اقتصادی فعالیت می کنند. موضوع نوسازی اتوبوس ها وکامیون های فرسوده جزو تکالیف دولت است و در همین راستا کارگروه کاهش آلودگی هوای تهران که به ریاست استاندار تشکیل می شود، در خرداد ماه امسال با حضور مسئولان اتحادیه‌های حمل‌ونقل شهری که مسئولیت اقدامات کامیون‌ها و اتوبوس‌ها را برعهده دارند، جلسه ای تشکیل دادند و مقرر شد با ارائه تسهیلات تشویقی کامیونداران را به نوسازی وسایلشان ترغیب کنند. در همان جلسه  هم شهرداری تهران مکلف شد در کنترل و نظارت بر حمل بار و همچنین نخاله‌های ساختمانی نظارت جدی تری اعمال کند.

 از آنجایی که خودروهای سنگین فرسوده مثل کامیون ها، اتوبوس ها و کامیونت ها بیشترین سهم تولید آلایندگی در شهر تهران را  دارند، از دولت انتظار داریم در اجرای طرح جایگزینی خودروهای فرسوده شهر تهران را در اولویت بگذارد و هر چه سریعتر منابع لازم را برای نوسازی اتوبوس ها  و کامیون های فرسوده شهر تهران اختصاص دهد.

دانشجو: آیا در حوزه مدیریت پسماند و بازیافت زباله در یکسال اخیر تغییراتی صورت گرفته است؟

در مورد پسماند مشکلات اساسی وجود دارد که اصل آن به ضعف تجهیزات به روز و نوین برمی گردد. روزانه هشت و نیم تا نه هزار تن پسماند در تهران تولید می شود اما فقط 200 تن آن برای کسب انرژی سوزانده می شود.

به تازگی طرحی در کمیسیون محیط زیست شورا در حال بررسی است که شهرداری را موظف می کند موضوع تفکیک زباله از مبدا را پیگیری و پیمانکاران را با رویکردهای جدیدی ساماندهی کند و فرایندهای غلط فعلی را اصلاح نماید.

هر چند مسئله پسماندها به معضلات اجتماعی گره خورده است و گروه هایی وجود دارند که به صورت مافیایی منتفع می شوند و در برابر هر نوع اصلاح و تغییر مقاومت می کنند.

دانشجو: در سفری که سال گذشته شهردار سابق محمد علی نجفی به سئول داشت، از انتقال تکنولوژی تبدیل زباله به انرژی و همچنین توافق کره ای ها برای سرمایه گذاری در تهران صحبت شد. آیا در این زمینه اتفاقی صورت گرفت؟

در سفر آقای دکتر نجفی به سئول یادداشت تفاهمی امضا شد که بر اساس آن، دو پایتخت در راستای افزایش تبادل اطلاعات، دانش و تجارب خود در زمینه های حمل و نقل، بهبود کیفیت هوا، فرهنگ، بهداشت عمومی، تامین آب و توسعه فاضلاب همکاری کنند.

علاوه بر این قرار شد تهران و سئول با حمایت شرکت ها و سازمان های خصوصی دست اندرکار تجارت و سرمایه گذاری، در راستای تبادل فناوری و گسترش همکاری های اقتصادی و سرمایه گذاری مالی تلاش کنند.
من در حال حاضر گزارشی از اینکه این تفاهم نامه چقدر اجرایی شده، ندارم، اما بعید می دانم تا به امروز در این خصوص اتفاق خاصی افتاده باشد.