نفس های سرد ورزش پهلوانی/ زورخانه هایی که رفتند، باشگاه هایی که آمدند
خبرگزاری بسیج قزوین: یکی از این برنامه ها، ایجاد فضاهایی با کاربری ورزش های باستانی و پهلوانی است. دیرزمانی است که دیگر صدای زنگ زورخانه ها و یاعلی گفتن های مرشدهای شهر پهلوان پرور ما، جای خود را به اسباب و وسایلی با اصوات ناهنجار موسیقی غربی سپرده و هیجانات کاذب این موسیقی ها، اسباب تحرک و ورزش جوانان شهر شده است.
زمانی زورخانه ها با صدای اذان موذن، شروع به فعالیت می کردند و درس زندگی از همین زورخانه ها با بسم الله الرحمن الرحیم مرشد و جیرینگ جیرینگ زنگ زورخانه به خانه ها راه می یافت. هر کس به کسی نازد ، ما هم به علی نازیم . ˜ساقیا بده جامی زآن شراب روحانی تا دمی بیاساییم زین حجاب جسمانی ˜ سلسله ی موی دوست ، حلقه ی دام بلاست هر که در این حلقه نیست ، فارغ از این ماجراست گر بزند ، حلقه نیست ؛ گر نزند ، دیگریست دیدن رو یک نظر ، صد چو منش خون بهاست˜ گر همه صورتگران ، صورت زیبا کشند صورت زیبای تو از همه ، زیباترست
کودکان شهر می دانستند که پهلوان شهر با نماز روز خود را شروع می کند یا علی می گوید و کسب و کار برای روزی حلال شروع می شود.
در همین زورخانه های به فراموش سپرده شهر، مرام مردانگی جریان داشت. گلریزان زورخانه درس ها داشت برای کودکان شهر که علی وار دست نیازمند شهر را بگیرند. این فرهنگ ها تلفیق آموزه های دینی ما با فرهنگی اصیل و به فراموشی سپرده شده است که چه زمین خورده ها، از گود همین زورخانه ها به زندگی برگشتند. چه دخترها به خانه بخت رفتند و چه پدرها که کمرشان زیربار سنگین زندگی شکسته بود، قامت راست کردند.
در هر زورخانه، 17 بوسه گاه وجود دارد که از جمله ی آن هاست: 1 ) درِ ورودی زورخانه 2 ) سردم که مکان نشستن مرشد می باشد. 3 ) لنگ یا همان شلوار زورخانه 4 ) زمین گود که ورزش کاران، هنگام ورود به گود که مانند تشک کشتی است، آن را با دست می بوسند. 5 ) وسیله های ورزشی مانند تخته شنا و میل 6 ) ورزش کاران ، هم چنین هنگام خروج از گود نیز آن را می بوسند. 7 ) سنگ که یکی از وسایل ورزشی است . 8 ) مکان قراردادن سنگ .
1 ) کبّاده، این وسیله در وزن هایی میان 10 تا 20 کیلو، وجود دارد و نماد کمان کشی آرش است . 2 ) سنگ ، نماد حفاظ سپر است و از 30 تا 80 کیلوگرم، وجود دارد. جنس سنگ در گذشته، از سنگ های واقعی بوده است ولی امروزه، از چوب، ساخته می شود. 3 ) میل، نماد گرز است. علّت 8ضلعی بودن گود می تواند به سه دلیل باشد : _ برخی به خاطر ادای احترام به امام هشتم می دانند.
_ برخی، آن را نماد طواف به دور خانه ی کعبه می دانند. _ برخی دیگر ، آن را نمادی از قتلگاه امام حسین ( ع ) می دانند. علّت به صدادرآوردن زنگ، خبردارکردن دیگران جهت ورود پهلوانان و ادای احترام به آنان، است.
بر دیوار زورخانه، تصاویری از قهرمانان است که بیش تر آنان، مربوط به دهه های 10 و 20 شمسی هستند. به شخصی که چای می دهد و در واقع کارهای خدماتی زورخانه را انجام می دهد، مشت و مالچی می گویند.
مرشدها بر دو دسته اند: 1 ـ دسته ای فقط ضرب می زنند و 2 ـ دسته ای دیگر، علاوه بر ضرب زدن، شعر هم می خوانند و هر یک از وسایل پهلوانی، دارای ریتم خاصّی در ضرب زدن می باشد(اقتباس از سفرنامه علیرضا هاشمی)
ورزش زورخانه ای و باستانی از نمادهای فرهنگ غنی ایرانیان و تاریخ کهن این سرزمین به شمار می رود که علاوه بر پرورش جسم، به جنبه های معنوی و از جمله تدین، جوانمردی، گذشت، پاکدامنی و سخاوت نیز توجه دارد.
شهر قزوین از دیر باز یکی از پایگاههای مهم ورزش باستانی و آیین پهلوانی بوده که تا چند دهه اخیر نیز زورخانه های فراوانی در این شهر فعالیت داشته و پهلوانان به نامی را در خود پرورش داده است. زورخانه نایب الصدر، شرافت، دیمج و حاج غلام حسین از جمله زورخانه های معروف و کهن شهر قزوین است که در محله های سلامگاه و دباغان قرار داشتند.
شهر قزوین در رشته مرشدی نیز دارای سبک و مکتب و خاصی بوده و مرشدان این شهر از معروف ترین و برجسته ترین مرشدان کشور به شمار می روند.
این ترکیب ها با تلفیق روحیه جوانمردی پهلوانان، زورخانه ها را تشکیل می دادند و با توجه به اهمیت و جایگاه و نقش پهلوانان در جامعه شهری، این افراد می توانستند جریان ساز رفتارهای انسان دوستانه موازی با تعالیم دینی باشند که نیاز امروز جامعه است.
به نظر می رسد این ورزش از سوی متولیان امر ورزش استان نیز جایگاهی ندارد چرا که مطمئنا با فضاسازی و تبلیغات گسترده ای که نسبت به اهداف خود دارند، به راحتی می توانند زورخانه و پهلوان پروری را نیز زنده کرده و به آنچه که هدف می نامند(یعنی کاهش آسیب های اجتماعی و توجه به ایجاد جامعه اخلاق مدار و حمایت از جامعه جوان) دست یابند.
1010/ت30/ب
