«قداست قلم» به دنبال جریان‌سازی و مهجوریت‌زدایی از هنر خوشنویسی است
به گزارش سرویس بسیج هنرمندان خبرگزاری بسیج، سازمان بسیج هنرمندان با تمرکز بیشتر بر عرصه هنرهای تجسمی مانند عکاسی، خوشنویسی و نقاشیخط که در میان گستره متنوع هنری به علت تغافل و کم‌کاری مسئولان در مهجوریت مضاعفی قرار گرفته، نقش قابل اعتنایی در حیات‌بخشی مجدد به این عرصه از هنر ایفا می‌کند. برگزاری نخستین جشنواره درون‌سازمانی خوشنویسی و نقاشیخط «قداست قلم» که به مراحل پایانی خود رسیده از جمله اقدامات مثبت این سازمان است. «جوان» برای آگاهی از ابعاد برگزاری، کیفیت آثار و اهداف اصلی این جشنواره با داوود نیکنام دبیر این رویداد به گفتگو نشسته است.
ظاهراً جشنواره قداست قلم قرار است در بین اعضا و کانون‌های هنری بسیج هنرمندان برگزار شود، لطفاً در رابطه با علت این شیوه برگزاری جشنواره توضیحاتی بفرمایید.
سال‌های قبل در بسیج جشنواره‌ای تحت عنوان جشنواهر هنرهای تجسمی برگزار می‌شد که خوشنویسی یک بخش از جشنواره بوده و شرایط و مکانت مستقلی نداشته و به همین علت در سایه قرار داشته است، اما در سال جاری با همراهی مسئولان و شورای انجمن خوشنویسی برنامه‌ای را طرح‌ریزی کردیم که جشنواره مستقلی را در حوزه خوشنویسی و نقاشیخط برگزار کنیم. این جشنواره یک جشنواره درون‌سازمانی است و علت برگزاری آن این است که ما در کل کشور هنرمندان بسیجی زیادی داریم که تا به حال خیلی به آن پرداخته نشده است. به خاطر اینکه زمینه‌های ارتباط بهتر و بیشتری با این عزیزان ایجاد کنیم اقدام به برگزاری این جشنواره کردیم. در واقع ما با رویکرد همگرایی و تقویت ارتباط و جریان‌سازی بیشتر بین هنرمندان بسیجی به فکر برپایی این جشنواره افتادیم تا شاید از این طریق بتوانیم اندکی از مهجوریت این هنر اصیل ایرانی کم کنیم. ما الان در کانون‌های مختلف وابسته به بسیج هنرمندان سراسر کشور حدود ۵ تا ۶ هزار نفر هنرمند داریم. البته سطوح حرفه‌ای این افراد مختلف است؛ برخی در سطح استادی هستند، اما اکثراً در سطح ممتاز، عالی و پایین‌تر قرار دارند. همان طور که گفتم این جشنواره را برای انگیزه دادن به هنرمندان عرصه خوشنویسی تشکیل دادیم که این اقدام ما برای قدم گذاشتن در مسیر رشد و تعالی هنر بوده که در آینده وسعت و گستره بیشتری را دربر خواهد گرفت. ما در آینده برنامه‌هایی برای آموزش و ارتقای سطح کیفی این عزیزان با در نظر گرفتن مسیر‌های آموزشی توسط اساتید مبرز و برجسته این حوزه برای شرکت‌کنندگان داریم. البته قصد داریم در سال‌های آینده یک بخش آزاد نیز به این جشنواره اضافه کنیم تا سایر هنرمندان خوشنویسی کشورمان نیز در آن شرکت کنند و ظرفیت جشنواره بالا برود.
چه هدف‌گذاری‌هایی را برای برگزاری این جشنواره در نظر داشتید؟
اهدافی که در نظر داشتیم برای این جشنواره به صورت خلاصه شش هدف کلی بوده و آن‌ها نمایش جزئی از دستاورد‌های انقلاب اسلامی در تربیت هنرمندان متعهد و بسیجی، شناساندن ظرفیت‌های فراموش شده هنر ایرانی اسلامی در بین هنرمندان متعهد کشور، ارج نهادن و ترویج فعالیت‌های فرهنگی، هنری و مذهبی هنرمندان ارزشی کشور، ایجاد زمینه مناسب برای جذب جوانان و نوجوانان علاقه‌مند به هنر خوشنویسی در برنامه‌های بسیج هنرمندان کشور، شناسایی استعداد‌های درخشان هنرمندان بسیجی در هنر قدسی خوشنویسی، فعال کردن کانون‌ها و گروه‌های هنری و ایجاد انگیزه لازم برای رشد، تقویت و تعالی خوشنویسی هنرمندان بسیجی می‌باشد.
چرا گستره شرکت‌کنندگان را در حیطه اعضای بسیج هنرمندان محدود کرده‌اید؟
هدف اصلی شورای برگزارکننده جشنواره ابتدا محرومیت و مهجوریت‌زدایی از هنرمندان بسیجی این عرصه است و در گام بعدی همان‌طور که قبلاً هم گفتم در دوره‌های آتی این جشنواره برنامه‌های مفصل و مدونی داریم تا برای برجسته‌سازی فعالیت‌های خوشنویسی و نقاشیخط کشور به سراغ دیگر هنرمندان فعال در این دو حوزه برویم. البته این را هم عرض کنم که ما با همه هنرمندان این حوزه چه افرادی که در گستره بسیج هنرمندان فعالیت می‌کنند و چه آن‌هایی که در اشکال مختلف دیگر فعالیت‌های هنری‌شان را انجام می‌دهند، ارتباط نزدیک و بسیار سازنده و خوبی داریم و شکل تعاملی‌مان را صرفاً به ارتباطات سازمانی محدود نکرده‌ایم.
از آنجایی که ممکن است برای بسیاری از مخاطبان فعالیت‌های بخش تجسمی و به‌خصوص حوزه خوشنویسی سازمان بسیج هنرمندان ناشناخته باشد در رابطه با فعالیت‌های انجمن خوشنویسی این سازمان توضیحاتی بفرمایید.
بنده حدود یک‌سال و نیم است که در این جایگاه مشغول خدمت هستم. این را می‌دانم که سابق بر این فعالیت‌های جسته و گریخته‌ای انجام شده، اما متأسفانه شکل و فرآیند منسجمی نداشته که لزوماً برای مخاطبان خبر خاص و مورد توجهی وجود داشته باشد. بعد از اینکه بنده در این مسئولیت قرار گرفتم سال گذشته اولین کارمان برگزاری نمایشگاه اربعینی نی‌ناله بود که به‌جز تهران در ۱۰ استان برگزیده دیگر برگزار شد. در این نمایشگاه از آثار اساتید برجسته کشوری چه کسانی که در ذیل سازمان بسیج هنرمندان فعالیت می‌کردند و چه هنرمندانی که به صورت آزاد تولید اثر کرده بودند حضور داشتند. این مباحث به هر دلیل مهجور مانده‌اند، اما با شورای جدیدی که در خدمت‌شان هستیم به حول و قوه الهی دنبال این هستیم که قضیه را خیلی محکم پیگیری کرده و به جلو ببریم.
جشنواره خوشنویسی و نقاشیخط قداست قلم با چه موضوعاتی برگزار شده است؟
در این جشنواره ما موضوعات مختلفی را برای استان‌ها مطرح کرده بودیم که هنرمندان بسیجی دست‌شان باز باشد و در هر موضوعی بتوانند آیه، روایت، حدیث، شعر یا جمله‌ای را استفاده کنند که برخی از این موضوعات سبک زندگی ایرانی و اسلامی، مقاومت فعال و عدم سازش با استکبار، عزت و اقتدار ملی، ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی، مهدویت و فرهنگ انتظار، عفاف و حجاب، وصیتنامه حضرت امام خمینی (ره)، هنر و هنرمند از دیدگاه مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، فرهنگ عاشورا، ولایت و ولایتمداری، بسیج شجره طیبه انقلاب، خودسازی، جامعه‌سازی و تمدن نوین اسلامی می‌باشند. هر کدام از عزیزان شرکت‌کننده آیه‌ای حدیثی یا جمله‌ای در رابطه با این موضوعات به دبیرخانه جشنواره ارسال کرده‌اند که این آثار برای ما گنجینه بسیار ارزشمندی محسوب می‌شوند. این را هم بگویم که آثار این عزیزان در سطح کار‌های نمایشگاهی و آماده چاپ است که بنده را شگفت‌زده کرد.
این آثار در چه رشته‌هایی تهیه شده‌اند؟
ما قبلاً برای شرکت‌کنندگان رشته‌های مختلف این جشنواره را تعیین کرده بودیم که مشتمل بر نستعلیق، شکسته نستعلیق، ثلث، نسخ و نقاشیخط بود و در تمامی این پنج رشته شرکت‌کنندگان آثاری را برای جشنواره ارسال کرده‌اند.
آیا در حوزه خطوط نوین و ابتکاری جدید هم آثاری دریافت کرده‌اید؟
خیر. فعلاً در این دوره از جشنواره به حوزه خطوط نوین ورود نکردیم و علت آن هم این بود که می‌خواستیم اولین دوره جشنواره به شکل جمع و جوری انجام شود تا در دوره‌های بعدی گستره آن را بیشتر کنیم.
فراخوان جشنواره چه زمانی اعلام شد و چه تعداد آثار به دبیرخانه جشنواره رسیده است؟
طبق نامه سازمان بسیج هنرمندان به استان‌ها، فراخوان جشنواره در تاریخ ۲۰ مهرماه امسال منتشر شد. تعداد آثار ارسالی از ۲۷ استان کشور هم ۲۱۹ اثر بوده که سهم هنرمندان کانون‌ها ۱۸۶ اثر و تعداد آثار ارسالی از شورا‌های استانی ۳۳ اثر در رشته‌های نستعلیق، شکسته نستعلیق، نسخ، ثلث و نقاشیخط می‌باشد. از بین این ۱۸۶ اثر ارسالی از هنرمندان کانون‌ها ۳۲ نفر برگزیده و از تعداد آثار ارسالی اعضا شورا‌های استانی ۱۲ نفر برگزیده داشته‌ایم و ان‌شاءالله در بهمن ماه اهدای جوایز را خواهیم داشت. کیفیت آثار ارسالی بسیار خوب بوده و همان‌طور که قبلاً هم گفتم ان‌شاءالله اگر فرصتی باشد نمایشگاهی از آثار برگزیده برپا می‌شود تا همه علاقه‌مندان با عیار کار خوشنویسان بسیجی آشنا شده و یا این مجموعه آثار به شکل کتاب درآید که در تاریخ هنر خوشنویسی سازمان بسیج هنرمندان به یادگار بماند. البته این موضوع را هم عرض کنم که با توجه به عضویت چندین هزار نفر در انجمن خوشنویسی بسیج هنرمندان و فراهم نبودن شرایط برای شرکت کردن آن‌ها مجبور شدیم برای هر استان ظرفیتی را اعلام کنیم و بر اساس اولویت‌بندی‌های درون‌استانی آثار اساتید آنجا برای شرکت در مسابقه به دبیرخانه جشنواره ارسال شده است.
به نظرتان بهتر نبود آثار برگزیده را در بیلبورد‌های شهری به نمایش می‌گذاشتید؟
این پیشنهاد شما بسیار عالی است و اعتراف می‌کنم که تا قبل از اشاره شما اصلاً به ذهنم نرسیده بود. با توجه به موضوعات و محتوای فرهنگی ارزشی و دینی و نیز میزان اثرگذاری مثبتی که قطعاً این آثار می‌توانند در میان آحاد جامعه ایجاد کنند حتماً این پیشنهاد شما را در لابه‌لای برنامه‌های‌مان می‌گنجانیم.
به عنوان سؤال پایانی در مورد میزان و نحوه اختصاص جوایز این جشنواره هم توضیحاتی بفرمایید.
ما در این جشنواره به جهت ایجاد انگیزه در میان هنرمندان یک‌سری جوایز مادی را بین همه شرکت‌کنندگان تقسیم کرده‌ایم البته برای افراد برگزیده جوایز خاصی هم در نظر گرفته‌ایم که در مراسمی از همه این عزیزان که حدود ۴۵ نفر هستند تقدیر به عمل خواهد آمد. هدف ما هم از این نوع تقسیم جوایز بیشتر تشویق کردن همه هنرمندان شرکت‌کننده بوده است. هر چند در سایر جشنواره‌ها میزان جوایز را به شکل دیگری اهدا می‌کنند، اما تأکید می‌کنم دیدگاه ما مثل مابقی جشنواره‌های معمول کشورمان نیست و هدف ما در گام اول و اولین دوره این جشنواره صرفاً ایجاد انگیزه در بین خوشنویسانی است که در سطوح مختلف این عرصه هنری مشغول کار هستند.
یادداشت / حسین زارع
شکست حصر آبادان؛ از حماسه مقاومت تا نصرت در برابر محاصره‌های نوین
یادداشت| روایتی از حماسه جهادی بسیجیان در جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان
بسیج، سپر مردم در طوفان حوادث
یادداشت|