نقش رسانهها در توسعه و ترویج فریضه امربهمعروف و نهیازمنکر در سطح عمومی
به گزارش خبرگزاری بسیج خراسان رضوی از مشهدمقدس؛ روابط عمومی ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان در خبری تحلیلی نقش رسانه ها را در تببین فریضتین به شرح زیر تشریح کرد.
همانطور که در اهمیت این فریضه تأکید شده است، اگر رسانهها باقدرت برای احیای فریضتین اقدام کنند، طیف گستردهتری از مردم با اهداف این فریضه واجب الهی در جامعه آشنا میشوند. این فراگیری و دسترسی گسترده رسانهها، از صداوسیما گرفته تا رسانههای برخط و شبکههای اجتماعی، امکان رساندن پیام این فریضه مهم به اقشار مختلف جامعه را فراهم میآورد.
رسانهها؛ بستر آگاهیبخشی و اقناع عمومی
یکی از مهمترین کارکردهای رسانه در قبال امربهمعروف و نهیازمنکر، آگاهیبخشی است. بسیاری از افراد جامعه، شناخت دقیق و کاملی از ابعاد، شروط و مصادیق این فریضه ندارند. رسانهها میتوانند با تولید محتوای غنی و کاربردی، از جمله برنامههای تحلیلی، مستند، گزارشهای میدانی، اینفوگرافیک و محتوای جذاب شبکههای اجتماعی، به تبیین فلسفه وجودی امربهمعروف (که همان هدایت و اصلاح جامعه است) و مصادیق آن در زندگی روزمره بپردازند.
بسیاری از سوءتفاهمها در مورد امربهمعروف و نهیازمنکر ناشی از عدم شناخت مصادیق صحیح و شروط لازم برای اجرای آن است. رسانهها میتوانند با تولید محتوایی آموزشی، بهصورت واضح و عملی، مصادیق امربهمعروف در زندگی روزمره (مانند تشویق به مطالعه، کمک به نیازمندان، رعایت قوانین راهنماییورانندگی) و مصادیق نهیازمنکر (مانند تذکر لسانی مؤدبانه به فردی که قانون را زیر پا میگذارد) را نشان دهند. همچنین، آموزش شروطی مانند علم، حلم، رعایت مراتب، و عدم ایذای، از اهمیت بالایی برخوردار است.
رسانهها میتوانند با نمایش الگوهای رفتاری صحیح در اجرای امربهمعروف و نهیازمنکر، به جامعه بیاموزند که چگونه این فریضه را با سعهصدر، نرمخویی، و بدون ایجاد جنجال و عناد اجرا کرد. این شامل تولید برنامههای نمایشی، داستانی، و گفتگو با کارشناسان و الگوهای موفق است.
رسانهها باید بهگونهای عمل کنند که نهتنها افراد مذهبی، بلکه تمامی اقشار جامعه با مفاهیم این فریضه آشنا شوند. این امر نیازمند استفاده از زبان و قالبهای رسانهای متنوع و جذاب است که با سلایق و باورهای مختلف مخاطبان همخوانی داشته باشد.
با تمرکز بر جنبههای سازنده و مثبت امربهمعروف و نهیازمنکر، مانند ایجاد حس مسئولیتپذیری اجتماعی، تقویت همدلی، و ارتقای سطح اخلاقی جامعه، میتوان نگرش جامعه را نسبت به این فریضه تغییر داد. نشاندادن اینکه امربهمعروف، مصداق امر به "نیکی" و نهیازمنکر، مصداق نهی از "بدی" است، میتواند تصویر روشنی از این فریضه ارائه دهد.
معرفی افرادی که در جامعه بهصورت موفق و سازنده در راستای امربهمعروف و نهیازمنکر گام برداشتهاند، میتواند برای مخاطبان الهامبخش باشد. این الگوها میتوانند از میان عموم مردم، متخصصان، یا چهرههای شناخته شده باشند.
رسانهها با تأکید بر اینکه صلاح جامعه در گرو مشارکت همگانی است، میتوانند حس مسئولیتپذیری را در افراد تقویت کنند. این رویکرد، امربهمعروف و نهیازمنکر را از یک وظیفه فردی به یک مسئولیت اجتماعی گسترده تبدیل میکند.
فرهنگسازی و مطالبهگری هوشمندانه
رسانهها قادرند با فرهنگسازی مداوم و ظریف، معروفها را به ارزشهای غالب جامعه تبدیل کرده و منکرها را ناپسند جلوه دهند. این فرهنگسازی میتواند از طریق داستانسرایی، نمایش پیامدهای مثبت و منفی اعمال، و حتی بهرهگیری از طنز در جهت نقد آسیبها صورت پذیرد. همچنین، رسانهها میتوانند نقش مطالبهگرانه داشته باشند؛ بدین معنا که با پیگیری مطالبات مردمی در حوزه اجرای معروفها (مثلاً رعایت حقوق شهروندی) و کاهش منکرها (مانند مبارزه با فساد یا بیعدالتی)، نقش واسط بین مردم و مسئولین را ایفا کنند و بستری برای شنیدن صدای جامعه فراهم آورند.
رسانهها نباید صرفاً به بیان گناهان و منکرها بپردازند، بلکه باید با رویکردی سازنده، بهنقد منکرها پرداخته و راهحلهایی برای رفع آنها ارائه دهند.
رسانهها میتوانند با پوشش اخبار مربوط به رعایت حقوق شهروندی، انتقاد از بیتوجهی به قوانین و پیگیری مطالبه عمومی برای بهبود وضعیت در حوزههای مختلف (مانند بهداشت، آموزش، محیطزیست)، نقش مطالبهگرانه را ایفا کنند. این نوع مطالبهگری، به ترویج ارزشهای مثبت و رفع منکرها کمک شایانی میکند.
با انعکاس دغدغهها و خواستههای مردم به گوش مسئولین و پیگیری اجرای تصمیمات و وعدههای داده شده، رسانهها میتوانند اعتماد عمومی را جلب کرده و به بستری برای شنیدهشدن صدای جامعه تبدیل شوند.
