بازاری که زمستانی گرم و تابستانی خنک دارد
یکی از عجیبترین ویژگیهای بازار تاریخی اردبیل، سیستم طبیعی تهویه و نورگیری این بازار بوده که در روزهای سرد زمستان، داخل بازار گرم و مطبوع و در تابستان نیز خنک و دلپذیر است.
به گزارش خبرگزاری بسیج از اردبیل، بازار تاریخی اردبیل، یکی از شاخصترین یادگارهای دوران صفوی است که در قلب این شهر قرار دارد؛ این بازار نهتنها محلی برای داد و ستد، بلکه نمادی از تاریخ، فرهنگ و معماری اصیل ایرانی به شمار میرود.
این بازار، جایی است که گذشته و حال در کنار هم نفس میکشند؛ این بازار نه فقط بنایی تاریخی، بلکه بخشی از زندگی و روح مردم اردبیل است؛ وقتی وارد بازار میشوی، بوی قدیمی آن در دماغت میپیچد؛ ترکیبی از بوی چوب، ادویه، چای تازه و خاک نمخورده؛ این بو، خاطرهای است که هر اردبیلی از کودکی در ذهن دارد.قدمت این بازار به قرون میانی اسلامی بازمیگردد و در دوره صفویان، بهویژه زمان شاهعباس، به اوج شکوه خود رسید؛ اردبیل در آن دوران مرکز مهم تجاری و مذهبی بود و بازار آن نقشی حیاتی در اقتصاد منطقه ایفا میکرد.
راستههایی پیچدرپیچ در دل بازار تاریخی اردبیلساختار بازار به شکل سنتی و سرپوشیده طراحی شده است؛ با راستههایی پیچدرپیچ که هر یک به حرفهای خاص تعلق دارد. این نظم شگفتانگیز نشاندهنده دقت و نظم شهری در دوران تاریخی ایران است.در میان راستههای متعدد بازار، تیمچهها و سراهای بزرگی مانند «سرای ملک» و «سرای زرگران» قرار گرفتهاند؛ این فضاها محل انبار کالا، استراحت بازرگانان و انجام معاملات عمده بودهاند.کاروانسراهای اطراف بازار نیز بخش مهمی از این مجموعهاند؛ بازرگانان از شهرهای دور مانند تبریز، رشت، باکو و تفلیس برای دادوستد به اردبیل میآمدند و شب را در این کاروانسراها میگذراندند.
نور از دل تاریخ میتابد؛ راز خنکای بازار اردبیلبرخلاف خیلی از بازارهای سنتی ایران (مثل بازار تبریز یا اصفهان) که نقشهای منظم و هندسی دارند، بازار اردبیل در نگاه اول پر از پیچوخم و مسیرهای درهمرفته است،اما وقتی در آن قدم میزنی، متوجه میشوی که این بینظمی ظاهری در واقع نظم پنهانی دارد؛ هر راسته به حرفهای خاص ختم میشود و مسیرها به گونهای طراحی شدهاند که خریدار بهصورت طبیعی از یک صنف به صنف بعدی هدایت میشود.معماری بازار آمیزهای از هنر آجرکاری، گچبری و قوسهای بلند است؛ سقفهای ضربی و گنبدیشکل باعث میشوند در زمستان هوای بازار گرم و در تابستان خنک بماند؛ این معماری شاهکاری از معماری اقلیمی ایران است.نور طبیعی از طریق روزنههای کوچک در سقف به داخل میتابد و فضایی دلانگیز پدید میآورد؛ بازی نور و سایه میان آجرها و طاقها، جلوهای شاعرانه به بازار میدهد که هر بینندهای را مجذوب میکند.یکی از عجیبترین ویژگیهای بازار تاریخی اردبیل، سیستم طبیعی تهویه و نورگیری این بازار بوده که در روزهای سرد زمستان، داخل بازار گرم و مطبوع و در تابستان نیز خنک و دلپذیر است.این ویژگی بهخاطر گنبدهای بلند و روزنههایی در سقف بازار است که به گونهای طراحی شدهاند تا جریان هوا دائماً و بدون هیچ وسیلهی مکانیکی در گردش باشد.
روح زندگی در این بازار جاری استدر گوشهوکنار بازار، صدای چکش مسگران، بوی چای تازهدم، و فریاد فروشندگان محلی شنیده میشود؛ هنوز هم روح زندگی در این بازار جاری است و مردم همانند گذشته، روز خود را از راستههای آن آغاز میکنند.در حجرههای کوچک و قدیمی، اجناس متنوعی عرضه میشود؛ از فرش و صنایع دستی گرفته تا ادویه، عسل سبلان، و پارچههای سنتی اردبیل؛ هر کالا، بخشی از هویت فرهنگی این سرزمین را بازتاب میدهد.زنان و مردان محلی با لهجه شیرین آذری در بازار حضور دارند. گفتوگوهای صمیمانه، چانهزدنهای دوستانه و لبخند فروشندگان، حالوهوایی زنده و انسانی به فضا میبخشد.
پیوند میان تجارت و معنویتدر بخش مرکزی بازار، چند مسجد کوچک و قدیمی وجود دارد که در گذشته محل اقامه نماز بازرگانان و مردم بودهاند و مراسم اصلی طشتگذاری ماه محرم اردبیل نیز در مسجد جامع واقع در بازار تاریخی اردبیل برگزار میشود؛ پیوند میان تجارت و معنویت در این مکان بهزیبایی حفظ شده است.بازار اردبیل در سالهای اخیر بازسازی و مرمت شده، اما هویت تاریخی خود را همچنان حفظ کرده است. در مرمتها تلاش شده از مصالح سنتی و الگوهای بومی استفاده شود تا اصالت آن از بین نرود.گردشگران داخلی و خارجی هنگام بازدید از مجموعه شیخ صفیالدین، معمولاً سری هم به بازار میزنند. عطر زندگی سنتی و صمیمیت مردمان اردبیل در این مکان، برای هر بینندهای ماندگار است.بازار تاریخی اردبیل امروز، پلی است میان گذشته و حال؛ جایی که تاریخ زنده است و هنوز میتپد. در زیر سقفهای گنبدی آن، زمان کندتر میگذرد و انسان حس میکند بخشی از میراث زنده ایران را لمس میکند.
ارسال نظرات شما
یادداشت
