مجازات‌های جایگزین حبس؛ گامی مؤثر برای اصلاح محکومان و کاهش آسیب‌های اجتماعی در لرستان

به گزارش خبرگزاری بسیج لرستان، رئیس کل محاکم مرکز استان لرستان، با تأکید بر اهمیت مجازات‌های جایگزین حبس در نظام عدالت کیفری جمهوری اسلامی ایران، این سیاست را راهبردی اساسی در کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها، اصلاح محکومان و ارتقای امنیت اجتماعی دانست.  

تأکید قرآن بر اصلاح و بازگشت

رضا دلفانی، رئیس کل دادگاه های عمومی و انقلاب مرکز استان لرستان در گفتگوی با خبرگزاری میزان با اشاره به آموزه‌های قرآنی گفت: فلسفه مجازات در اسلام، صرفاً تنبیه نیست بلکه اصلاح فرد و بازگشت او به جامعه است. خداوند متعال در قرآن کریم سوره (بقره/۲۲۲) می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ» ؛ خداوند توبه‌کنندگان را دوست دارد. این آیه نشان می‌دهد که مسیر بازگشت و اصلاح همواره باز است و دستگاه قضایی با تدابیر عقلانی و انسانی، فرصت دوباره را برای محکومان را فراهم می سازد.

آثار اجتماعی مجازات‌های جایگزین حبس

دلفانی اظهار داشت: اجرای سیاست مجازات های جایگزین حبس دارای آثار اجتماعی مثبت گسترده و عمیق است که در چند محور قابل توضیح است:

جلوگیری از آسیب‌های زندان در جرایم سبک

 زندان در بسیاری از جرایم کم‌اهمیت نه تنها موجب اصلاح نمی‌شود، بلکه زمینه‌ساز آشنایی با مجرمان حرفه‌ای و تکرار جرم خواهد شد. جایگزینی حبس با خدمات اجتماعی یا آموزش، مانع این چرخه منفی می‌شود.  

تقویت ارزش‌های اجتماعی و مسئولیت‌پذیری

محکومان با انجام خدمات عمومی یا شرکت در دوره‌های آموزشی، با ارزش‌های اجتماعی و مسئولیت‌های شهروندی آشنا می‌شوند. این تجربه عملی، آنان را به افراد مسئول‌تر و مفیدتر برای جامعه تبدیل می‌کند.  

حفظ بنیان خانواده

زندانی شدن سرپرست خانواده، به‌ویژه در جرایم سبک، می‌تواند منجر به فروپاشی کانون خانواده و آسیب‌های اجتماعی گسترده شود. مجازات‌های جایگزین با حفظ حضور سرپرست در خانواده، از این آسیب‌ها جلوگیری می‌کند.  

کاهش هزینه‌های دولتی

نگهداری زندانیان هزینه‌های سنگینی بر دوش دولت دارد. با اجرای مجازات‌های جایگزین، این هزینه‌ها کاهش یافته و منابع مالی کشور می‌تواند صرف توسعه اجتماعی و فرهنگی شود.  

ایجاد همبستگی اجتماعی

 زمانی که محکومان در قالب خدمات عمومی به جامعه خدمت می‌کنند، نوعی همبستگی اجتماعی شکل می‌گیرد. مردم می‌بینند که فرد خطاکار به جای دور شدن از جامعه، در متن جامعه حضور دارد و به آن خدمت می‌کند.

بازسازی شخصیت فردی

 محکومانی که به جای زندان در دوره‌های آموزشی یا مهارت‌آموزی شرکت می‌کنند، فرصت بازسازی شخصیت و کسب مهارت‌های جدید را پیدا می‌کنند. این امر آنان را برای بازگشت موفق به جامعه توانمندتر می‌سازد.  

نگاه اصلاحی در اندیشه انقلاب و دستگاه قضایی

رئیس محاکم مرکز استان لرستان افزود: معمار بزرگ قوه قضائیه شهید آیت‌الله دکتر بهشتی در رابطه با نگاه اصلاحی مجازات می‌فرمایند:  ما به دنبال جامعه‌ای هستیم که در آن انسان‌ها فرصت بازگشت و اصلاح داشته باشند؛ زندان نباید مدرسه جرم باشد، بلکه باید آخرین راه‌حل باشد.
این جمله نشان می‌دهد که نگاه اصلاحی در اندیشه شهید بهشتی، بر محور فرصت دوباره برای انسان‌ها استوار است. ایشان معتقد بودند که مجازات باید زمینه‌ساز بازگشت فرد به جامعه باشد، نه عاملی برای طرد و انزوا.  
در همین راستا، مجازات‌های جایگزین حبس دقیقاً همان فلسفه را دنبال می‌کنند و به جای آنکه فرد در محیط جرم‌زا و آسیب‌زا زندان قرار گیرد، در متن جامعه باقی می‌ماند و با انجام خدمات اجتماعی یا آموزش مهارت، فرد نه تنها جبران خطای خود را می‌کند بلکه به جامعه خدمت می‌رساند که این فرآیند، فرصت بازسازی شخصیت و بازگشت به مسیر درست زندگی را فراهم می‌سازد.  
به تعبیر شهید بهشتی، عدالت یعنی فراهم کردن امکان بازگشت برای انسان‌ها و مجازات‌های جایگزین حبس، ابزار عملی تحقق همین نگاه اصلاحی هستند.  

اجرای احکام جایگزین حبس در مرکز استان لرستان

دلفانی ادامه دهد: با تلاش و تدبیر قضات شعب کیفری ۲ مرکز استان لرستان و با رضایت محکومین شاهد صدور احکام جایگزین حبس در حوزه های مختلف بوده ایم.
در راستای محرومیت زدایی در بخشی از این احکام محکومان مکلف به تهیه و توزیع بسته های نوشت افزار و اسباب بازی میان دانش آموزان و کودکان کمتر برخوردار شدند. 
در حوزه بهداشت و درمان، محکومان با تهیه اقلام توانبخشی از جمله ویلچر و واکر و توزیع در بین افراد نیازمند و ناتوان جسمی و حرکتی خدمت کردند.
همچنین محکومان در مناطق محروم مکلف به ترمیم و تعمیر مدارس و ساختمان های مسکونی، تهیه و توزیع ۷۰ بسته معیشتی و سه عدد بخاری برای افراد نیازمند شدند.
 در راستای احیا و حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست احکامی همچون کاشت ۳۰۰ اصله درخت، و ...صادر شده است

انتهای پیام /