رسانه انقلابی باید روایت‌ساز مستقل در بازنمایی زن ایرانی باشد

الهه خوانساری در گفتگو با بسیج با اشاره به اینکه روایت غالب غربی مسأله زن امروز تنها یک موضوع فرهنگی و اجتماعی نیست، اظهار کرد:مسأله زن علاوه براینکه بر بحث فرهنگی و اجتماعی مسأله رسانه‌ای و روایتی است؛ آن‌چه رسانه‌ها درباره زن می‌گویند و تصویری که از او می‌سازند، به اندازه قوانین و سیاست‌ها در سرنوشت زنان اثرگذار است.  

 معاون آموزش بسیج رسانه با اشاره به روایت غالب غربی گفت: در رسانه‌های غربی زن معمولاً یا با ظاهر و بدنش تعریف می‌شود، یا با میزان استقلال اقتصادی و فردی‌اش.به‌تدریج تصویری ساخته‌اند که زنِ موفق، زنی است با کمترین وابستگی به خانواده و هرچه از نقش مادری و همسری فاصله بگیرد، آزادتر و پیشرفته‌تر است. 

 وی تصریح کرد:این تصویر در نگاه اول جذاب است، اما در عمل بسیاری از زنان در جوامع غربی را با فشارهای روانی، احساس تنهایی، فرسودگی و بحران هویت مواجه کرده؛مسأله‌ای که امروز خود غربی‌ها هم به آن اذعان می‌کنند.  

زن در الگوی اسلامی ـ ایرانی چندبعدی است

خوانساری با بیان اینکه نقد ما به این روایت از سر دشمنی با زن یا نادیده گرفتن حقوق او نیست، گفت: زن یک انسان کامل با مجموعه‌ای از نقش‌ها، توانایی‌ها و انتخاب‌هاست که رسانه غربی اغلب این واقعیت را نادیده می‌گیرد.  

 وی با اشاره به اینکه با الگوی اسلامی ـ ایرانی زن می‌تواند چند نقش مهم را با هم داشته باشد افزود: زن می‌تواند تحصیل‌کرده و فعال اجتماعی باشد، در مدیریت و علم و فرهنگ نقش‌آفرین باشد و در عین حال، خانواده و مادری را نقطه ضعف یا مانع پیشرفت نداند. در این نگاه، زن نه مجبور به خانه‌نشینی است و نه مجبور به شبیه شدن به الگوی مردانه برای دیده‌شدن.  

رسانه انقلابی باید روایت‌ساز مستقل باشد

معاون آموزش بسیج رسانه با انتقاد از افراط رسانه‌های خودی اظهار کرد: بعضی وقت‌ها تصویری بیش از حد آرمانی و دور از زندگی واقعی از زن ارائه داده‌ایم؛ زنی که هیچ خستگی، تردید، چالش یا انتخاب سختی ندارد. این تصویر برای مردم قابل لمس نیست و اثر معکوس دارد.  

وی افزود: گاهی ناخواسته چارچوب‌های فکری غرب را با واژه‌ها و ظواهر متفاوت تکرار کرده ایم

خوانساری تصریح کرد:راه درست این است که رسانه‌ها به جای شعار، روایت زندگی واقعی زنان ایرانی را نشان دهند؛ زنانی که با حجاب و باور دینی، در علم، کارآفرینی، آموزش، رسانه، هنر و مدیریت موفق بوده‌اند، سختی کشیده‌اند، انتخاب کرده‌اند و رشد کرده‌اند.  

معاون آموزش بسیج رسانه دعوا بر سر زن را دعوای زن علیه مرد یا سنت علیه مدرنیته ندانست و گفت:دعوا بر سر زن این است که آیا زن را یک انسان چندبعدی با کرامت و اختیار بینیم یا او را در قالب‌های محدود رسانه‌ای زندانی کنیم. 

وی با نفی اینکه الگوی اسلامی ـ ایرانی زن، واکنشی و سلبی در برابر غرب است، اظهار کرد: الگو اسلامی - ایرانی زن ،یک الگوی ایجابی و تمدنی است که در آن زن فاعل اجتماعی است، نه عنصر حاشیه‌ای، صاحب نقش‌های متکثر نه تک‌بعدی که هم‌زمان می‌تواند دانشمند، مدیر، مادر، کنشگر اجتماعی و الهام‌بخش فرهنگی باشد. 

 خوانساری با بیان اینکه اسلام، زن را نه «ریحانه منزوی» می‌خواهد و نه «قهرمانِ فرسوده در میدان رقابت مردانه»، گفت:زن در نگاه اسلامی، دارای شأن، اختیار، کرامت و مسئولیت اجتماعی متناسب با فطرت انسانی است.  

وی با اشاره به اینکه الگوی اسلامی ـ ایرانی زن بر جمع میان پیشرفت و پاکدامنی، عقلانیت و عاطفه، و حضور اجتماعی و استحکام خانواده تأکید دارد ،افزود: این دقیقاً همان نقطه‌ای است که روایت غربی در آن دچار بن‌بست شده است.  

معاون آموزش بسیج رسانه تصریح کرد:با صراحت باید گفت بخشی از آسیب در رسانه‌های خودی اتفاق افتاده است؛ گاهی الگو را بیش‌ازحد آرمانی و دست‌نیافتنی نشان داده‌ایم و گاهی ناخواسته در زمین روایت غربی بازی کرده‌ایم؛ همان کلیدواژه‌ها، همان دوگانه‌ها و همان چارچوب‌ها را بازتولید کرده‌ایم، با این تفاوت که برچسب دینی زده‌ایم.  

 وی بازنمایی درست الگوی اسلامی ـ ایرانی زن را ضروری دانست و گفت:رسانه انقلابی نه مبلغ تحجر است و نه مقلد غرب؛بلکه باید روایت‌ساز مستقل باشد.

سه راهبرد کلیدی برای بازنمایی زن ایرانی

خوانساری حرکت از شعار به روایت زندگی واقعی زنان ایرانی راهبرد بازنمایی زن ایرانی دانست و افزود: زنانی که با حجاب و باور دینی، در علم، کارآفرینی، آموزش، رسانه، هنر و مدیریت موفق بوده‌اند و مسیر رشدشان همراه با چالش‌ها و انتخاب‌های سخت بوده است.  

وی با بیان اینکه پرهیز از تقابل‌های کاذب از راهبر دیگر بازنمایی زن ایرانی است ،گفت: نباید دوگانه‌های زنِ خانه‌دار و فعال اجتماعی یا محجبه و موفق که ساخته روایت غربی است در رسانه‌های خودی بازتولید شود.  

معاون آموزش بسیج رسانه، تربیت خبرنگار و تولیدکننده آگاه به جنگ روایت‌ها را برای این بازنمایی ضروری دانست و اظهار کرد: بدون سواد رسانه‌ای، حتی نیت درست می‌تواند به خروجی غلط منجر شود و هر تیتر، هر تصویر و هر قاب بخشی از نبرد شناختی است.