بیانیه جمعی از استادان دانشگاه های استان گیلان پیرامون حکمرانی اینترنت و فضای مجازی

متن بیانیه جمعی از استادان دانشگاه های استان گیلان پیرامون حکمرانی اینترنت و فضای مجازی به شرح زیر است: 

مسئولین محترم و تصمیم‌گیران عالی کشور

با سلام و احترام

حوادث و ناآرامی‌های سال‌های اخیر بار دیگر این حقیقت انکارناپذیر را آشکار ساخت که فضای مجازی رهاشده و فاقد حکمرانی مقتدرانه، می‌تواند مستقیماً به بستری برای تهدید امنیت ملی، اخلال در نظم عمومی و تضعیف انسجام اجتماعی تبدیل شود. نقش فعال و پررنگ برخی پلتفرم‌های خارجی از جمله اینستاگرام و تلگرام در تهییج افکار عمومی، تحریک جوانان و نوجوانان، سازمان‌دهی ناآرامی‌ها و هدایت عملیات روانی، امری روشن و تجربه‌شده است که نباید نسبت به آن بی‌تفاوت بود.

با وجود این واقعیت‌های پرهزینه، اصرار بر بازگشایی یا عادی‌سازی فعالیت این پلتفرم‌ها در شرایط حساس کنونی، محل سؤال جدی و نگرانی عمیق افکار عمومی است. پرسش اساسی این است که چه ضرورتی ایجاب می‌کند ابزارهایی که بارها به‌عنوان بستر عملیات دشمن عمل کرده‌اند، مجدداً و بدون تضمین‌های روشن، الزام‌آور و قابل راستی‌آزمایی، در اختیار قرار گیرند؟ بدیهی است هرگونه تصمیم در این زمینه مستقیماً با امنیت روانی جامعه و ثبات کشور گره خورده و مسئولیت پیامدهای آن متوجه تصمیم‌گیران خواهد بود.

از دیدگاه آموزه‌های قرآنی و اهل‌بیت(ع)، ترک مراقبت و سستی در برابر تهدید دشمن، معمولاً به زیان و ذلت جامعه می‌انجامد. امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج‌البلاغه خطاب به سپاهیان خود می‌فرماید:

«فَوَاللّهِ مَا غُزِيَ قَوْمٌ قَطُّ فِي عُقْرِ دَارِهِمْ إِلَّا ذَلُّوا»

(سوگند به خدا، هیچ قومی در خانه و سرزمین خود مورد حمله قرار نگرفت مگر آنکه خوار و ذلیل شد.)

این سخن گران‌بها در خطبه ۲۷ نهج‌البلاغه آمده است و به‌وضوح بر ضرورت آمادگی، مراقبت و واکنش پیش‌دستانه در برابر تهدید تأکید دارد؛ آموزه‌ای که می‌تواند در حکمرانی فضای مجازی نیز به‌عنوان یک قاعده راهبردی مورد توجه قرار گیرد. 

در حوزه حکمرانی فضای مجازی، رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها بر ضرورت حکمرانی قانونمند، فعال و هوشمند تأکید داشته‌اند. ایشان در دیدار با هیئت دولت تأکید کردند:

«فضای مجازی در کشور باید قانونمند بشود؛ آن‌وقت یک فرصت خواهد شد… اگر ما توانستیم در فضای مجازی حکمرانی قانونمند داشته باشیم، فضای مجازی برای کشور یک فرصت می‌شود، وَالّا ممکن است تهدید بشود.»

این بیانات در سال‌های اخیر و در سخنرانی‌های مختلف ایشان در سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ بارها تکرار شده است و نشان می‌دهد نگاه حکومتی به فضای مجازی باید مبتنی بر قانون، امنیت و مدیریت فعال باشد.

رهبر انقلاب همچنین فرموده‌اند که فضای مجازی یک واقعیت اجتماعی و میدان واقعی نبرد است و نباید این عرصه را رها گذاشت؛ بلکه باید آن را به نفع کشور و منافع ملی مدیریت کرد. 

امام خمینی(ره)، بنیان‌گذار انقلاب اسلامی، نیز بارها بر اتکا به خود، استقلال و قطع وابستگی به بیگانگان تأکید فرمودند و ملت و مسئولان را به ایستادن بر «پای خود» توصیه کردند؛ این روحیه خوداتکایی یکی از اصول بنیادین اندیشه‌ی ایشان است که در مسیر حکمرانی فضای مجازی نیز راهگشا است. (صحیفه امام خمینی (ره)) 

شبکه ملی اطلاعات و اینترنت بومی، نه یک پروژه شعاری، بلکه یک ضرورت راهبردی و تکلیف حاکمیتی برای اعمال حکمرانی فضای مجازی، صیانت از داده‌های ملی، افزایش تاب‌آوری کشور و کاهش وابستگی به زیرساخت‌های بیگانه است. این شبکه به‌عنوان زیرساختی امن، پایدار و متکی به توان داخلی می‌تواند خدمات ارتباطی، اطلاعاتی و دیجیتال کشور را در چارچوب قوانین و منافع ملی مدیریت کند و از نفوذ بیگانه جلوگیری نماید. 

همچنین حمایت عملی، هدفمند و مستمر از پلتفرم‌ها و کسب‌وکارهای داخلی، شرط لازم برای تحقق اقتصاد دیجیتال بومی، اشتغال پایدار جوانان و افزایش اعتماد عمومی است. نمی‌توان از یک‌سو شعار حمایت از تولید داخلی داد و از سوی دیگر، میدان رقابت را به‌صورت نابرابر در اختیار پلتفرم‌هایی قرار داد که نه تابع قوانین کشورند و نه منافع ملی جمهوری اسلامی ایران را به رسمیت می‌شناسند.

در این میان، جامعه نخبگانی، دانشگاهی و فرهیخته کشور خود را در قبال سرنوشت ایران اسلامی بی‌تفاوت نمی‌داند و همواره در صف مقدم دفاع از استقلال، پیشرفت و هویت ملی ایستاده است. دانشگاه به‌عنوان موتور تولید علم، فناوری و راه‌حل‌های بومی، آماده ارائه طرح‌های علمی، راهکارهای عملیاتی و مشارکت فعال در طراحی الگوی حکمرانی هوشمند فضای مجازی است.

نخبگان و دانشگاهیان کشور ضمن ابراز نگرانی جدی نسبت به آثار مخرب رهاسازی فضای مجازی، تأکید می‌کنند مسیر پیشرفت ایران از دل تقویت ظرفیت‌های داخلی، اعتماد به جوانان و حمایت واقعی از نوآوری بومی می‌گذرد، نه از وابستگی به پلتفرم‌هایی که در بزنگاه‌ها منافع ملت ایران را هدف قرار داده‌اند.

جامعه دانشگاهی خود را متعهد می‌داند در جهت ایجاد امید واقعی برای جوانان و دانشجویان ، تقویت روحیه‌ی خودباوری، تبیین دستاوردهای ملی و مقابله با جنگ شناختی دشمن، نقش فعال و مسئولانه ایفا کند. این بیانیه از موضع خیرخواهی، دغدغه‌مندی و مسئولیت ملی صادر می‌شود و هشداری جدی نسبت به پیامدهای تصمیمات امروز است؛ تصمیماتی که آثار آن مستقیماً متوجه امنیت، آرامش و آینده کشور خواهد بود و در حافظه تاریخی ملت ثبت خواهد شد.

در شرایط کنونی یکی از مهمترین مطالبات ما از دولت محترم این است که در اسرع وقت بستر لازم جهت انتقال کسب‌و‌کارهای فعال در اینستاگرام به یک پلتفرم داخلی اقدام نمایند و بجای اینکه منفعلانه به انتظار بنشینند تا اینترنت بین المللی باز شود، این اقدام را در فوریت قرار داده و با اقدام انقلابی، هم صاحبان کسب‌وکارهای مجازی و هم دلسوزان کشور را خورسند نمایند.

والسلام علی من تبع الهدی

جمعی از اساتید دانشگا های استان گیلان