امید به ظهور، سرمایه اصلی باورمندی عملیاتی انسان است
به گزارش خبرگزاری بسیج استان خراسان رضوی از مشهدمقدس، آیتالله سید احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد، ظهر امروز در همایش «انقلاب اسلامی؛ حلقه وصل بعثت نبوی و تمدن مهدوی» که در سالن همایش بینالمللی شهدای سلامت برگزار شد، با اشاره به نقش متقابل عقل و احساس در شکلگیری باورهای انسانی، اظهار کرد: گاهی باورمندیهای احساسی زمینهساز شکلگیری باورهای عقلانی در انسان میشود و در مواردی نیز باورهای عقلانی منشأ پیدایش عشق، احساس و دلبستگی قلبی هستند.
وی با بیان اینکه در طول تاریخ اندیشه و ادبیات، همواره بحث تقدم عشق بر عقل یا عقل بر عشق مطرح بوده است، افزود: در برخی دیدگاهها، عشق عامل تولید بینش و معرفت دانسته شده و در برخی دیگر، این بینش و شناخت است که عشق و احساس را در انسان پدید میآورد. این مسئله در آثار ادبی و اشعار عرفانی نیز بهروشنی بازتاب یافته است.
امام جمعه مشهد با اشاره به نمونههایی از اشعار عرفانی، تصریح کرد: گاهی این دیده و نگاه انسان است که عشق و احساس را تولید میکند و گاهی نیز عشق چنان قدرتی مییابد که خود منشأ دین، فکر و بینش میشود. در واقع، میان عشق و معرفت رابطهای دوسویه برقرار است و هر یک میتواند زمینهساز پیدایش دیگری باشد.
وی با تأکید بر اینکه نمیتوان بهصورت مطلق، باورمندی عقلانی را بر باورمندی احساسی برتر دانست، گفت: هرچند باور عقلانی از جدیت بیشتری برخوردار است، اما در بسیاری از موارد، همین جدیت عقلانی ریشه در یک گرایش عاطفی و احساس درونی دارد که بهتدریج به مرحله تعقل و باور فکری میرسد.
پیوند عاطفه و تعقل در منظومه فکری انقلاب اسلامی
امام جمعه مشهد خاطرنشان کرد: گاهی احساس آنچنان قدرت مییابد که به باور عقلانی اصالت میبخشد و آن را در عمق جان و دل انسان ریشهدار میکند؛ بهگونهای که همه احساسات، هیجانات و فعالیتهای انسان به آن باور معطوف میشود. البته در مواردی نیز احساسات، امری زودگذر هستند و اگر نتوانند پشتوانهای عقلانی و اعتقادی در درون انسان ایجاد کنند، بهتدریج فروکش کرده و از وجود انسان رخت برمیبندند.
ایت الله علمالهدی تأکید کرد: بر همین اساس، نمیتوان گفت اصالت بهطور مطلق با باورمندی عقلانی است، بلکه عقل و احساس هر دو در شکلگیری ایمان، باور و جهتگیریهای انسانی نقشی اساسی و مکمل یکدیگر دارند.
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه باورمندی احساسی بهتنهایی از اصالت برخوردار نیست، اظهار کرد: در مقام مقایسه، گاهی باورمندی احساسی مقدم میشود و گاهی باورمندی عقلانی، اما در مکتب اسلام و از منظر رضایت الهی، هیچیک از این دو بهتنهایی مطلوب نهایی خداوند نیست.
وی افزود: آنچه در نگاه دین، قرآن و پسند پروردگار بهعنوان امر مطلوب و مرضی الهی معرفی شده، «باورمندی عملیاتی» است؛ باوری که به قیام، حرکت و اقدام در مسیر الهی منتهی میشود. این باور عملی، صرفاً با باورمندی عقلانی یا احساسی شکل نمیگیرد، بلکه نیازمند مقدمات و عوامل دیگری است.
امام جمعه مشهد با تأکید بر نقش باورهای عقلانی و احساسی در جهتدهی به رفتار انسان تصریح کرد: هرگاه این دو نوع باورمندی در اوج قرار گیرند، میتوانند رفتار و عملکرد انسان را تحتالشعاع قرار داده و اعضا و جوارح او را در مسیر صحیح به حرکت درآورند، اما با این حال، باورمندی عملیاتی به عوامل دیگری نیز نیاز دارد.
علمالهدی «امید» را یکی از مهمترین و مؤثرترین مقدمات باورمندی عملیاتی دانست و گفت: امید نقشی بسیار اصیل و قطعی در شکلگیری باورمندی عملیاتی دارد؛ بهگونهای که اگر انسان دارای مبانی فکری و گرایشهای احساسی باشد اما از امید برخوردار نباشد، باورمندی عملیاتی در او شکل نخواهد گرفت.
وی ادامه داد: گاهی امید آنچنان تأثیرگذار است که حتی در فقدان یا ضعف مبانی فکری و احساسی، بهتنهایی میتواند نقش محرک و عامل حرکت را در انسان ایفا کند. در برخی موارد، تأثیر امید از خود اصول فکری و احساسی نیز قویتر است و میتواند جایگزین آنها شود.
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به جایگاه امید در ادبیات و عرفان، به نقل اشعاری پرداخت و خاطرنشان کرد: امید به وصال در دوران هجران، هم لذتبخش است و هم مایه دلگرمی، اما در زمان قرب، بیم زوال جایگزین آن امید میشود و همین مسئله نشاندهنده نقش عمیق و تعیینکننده امید در حرکت انسان است.
باورمندی عملیاتی؛ راه رسیدن انسان به رضایت الهی است
علمالهدی تأکید کرد: امید میتواند در شرایط ضعف باورهای عقلانی و احساسی، زمینه حرکت، قیام و باورمندی عملیاتی را برای انسان فراهم کند و همین باورمندی عملیاتی است که در مکتب اسلام و از منظر قرآن، مورد رضایت الهی قرار دارد.
وی با اشاره به جایگاه ولایت در حیات فردی و اجتماعی مؤمنان گفت: عشق و ارادت به ساحت ولایت و وجود مقدس ولیفقیه، بزرگترین عامل قیام عملیاتی در زندگی انسان است و این باور، انسان را از حالت رکود خارج کرده و به انسانی پویا، جاری و مسئولیتپذیر تبدیل میکند.
امام جمعه مشهد با تأکید بر اهمیت حرکت و پویایی انسان در مسیر الهی اظهار کرد: انسان مطلوب از نظر اسلام و رضایت پروردگار، انسانی جاری و متحرک است، نه راکد و ایستا.
آیت الله علم الهدی افزود: حتی اگر انسانی از نظر احساسی یا عقلانی نقص داشته باشد، اما امید به خدا و اتصال به ذات مقدس حق در او وجود داشته باشد، میتواند به باورمندی عملیاتی برسد. این باورمندی عملیاتی، انسان را از رکود و ایستایی خارج کرده و او را در مسیر حرکت و قیام قرار میدهد.
شهدا نمونه بارز باورمندی عملیاتی در مسیر دین هستند
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به جایگاه شهدا، گفت: این نمونهها نشان میدهند که باورمندی عملیاتی، حاصل ترکیب امید، حرکت و پیوند با خداست و همین جریان است که انسان را در عرصه زندگی جاری و فعال میکند، نه صرفاً احساسات یا اندیشههای فردی.
وی تأکید کرد: انسان مطلوب خدا کسی است که در مسیر عبودیت و بندگی، نه تنها از نظر فکری و احساسی، بلکه در عمل و حرکت هم فعال باشد و با ایمان، امید و پیوند با حق، جریان زندگی خود را به سوی اهداف الهی هدایت کند.
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان جایگاه امید و باورمندی عملیاتی در مسیر دین و انقلاب گفت: شهید در لحظه شهادت همه خطرات را احساس میکند، اما با این حال از شهادت استقبال کرده و تا آخرین قطره خون خود در راه خدا ایستادگی میکند. این ایستادگی نه تنها ناشی از باورمندی عقلانی یا احساسی، بلکه نتیجه امید به سعادت ابدی و نزدیکی به حق است.
وی افزود: وابستگی ما به ساحت مقدس حضرت مهدی(عج)، چه در حوزه اعتقادی و چه در حوزه احساسی، باید به مرحله «باورمندی عملیاتی» برسد. این باورمندی عملیاتی، انسان را از رکود و ایستایی خارج کرده و او را به انسانی جاری و متحرک تبدیل میکند، نه صرفاً انسانی سراپا احساس یا دارای توان فکری.
امام جمعه مشهد با تأکید بر نقش امید در حرکت و پویایی انسان، گفت: این امید است که انسان را در مسیر عمل و ایستادگی نگه میدارد، حتی اگر از نظر علمی یا احساسی در سطح پایینی باشد. شهدای ما نمونه بارز این موضوع هستند؛ آنان نه بهخاطر مقام، قدرت یا موقعیت اجتماعی، بلکه بهخاطر امید به ظهور امام زمان (عج) و تحقق عدالت الهی، فداکاری کرده و در پای دین ایستادهاند.
علمالهدی ادامه داد: انقلاب اسلامی، جامعه ما را در مسیر ظهور و فرج قرار داده و این امید به حضرت، سرمایه ارزشمند باورمندی عملیاتی است. هرچه به قله نزدیکتر میشویم، دشواریها و مقاومتها بیشتر میشود، همانگونه که کوهنوردی در مسیر صخرهها و سنگلاخها با مشکلات جدی مواجه میشود. اما ما باید با صبر، تلاش و امید، مسیر صعود را ادامه دهیم و از حرکت باز نایستیم.
وی در پایان تأکید کرد: باورمندی عملیاتی یعنی حرکت مستمر، پویایی و تلاش در مسیر الهی بدون توقف و رکود. باید این روح امید و وابستگی به وجود مقدس امام زمان (عج) در زندگی فردی، تربیتی و آموزشی نسل جوان زنده نگه داشته شود تا انسانها از حالت ایستایی خارج شده و در مسیر عمل و خدمت به دین جاری شوند.
یادداشت| روایتی از حماسه جهادی بسیجیان در جنگهای ۱۲ روزه و رمضان
بسیج، سپر مردم در طوفان حوادث
یادداشت|
