اتحاد ملی در کوران تهدید؛ درسهایی از تابآوری یک ماهه ایران
به گزارش خبرنگار بسیج، ضرورت بازخوانی مفهوم تابآوری، در شرایطی که ایران اسلامی درگیر جنگی تمامعیار با جبهه استکبار بهویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی است، مفهوم «تابآوری اجتماعی» و «انسجام ملی» به یکی از کلیدیترین مؤلفههای قدرت تبدیل شده است. جنگ رمضان، که در ماه مبارک رمضان آغاز گردید، آزمونی بزرگ برای سنجش میزان پیوند میان ایمان دینی، غیرت ملی و اراده جمعی بود. این یادداشت درصدد است با استفاده از آیات قرآن کریم و بیانات مقام معظم رهبری آیتالله سید علی حسینی خامنهای، ابعاد این همبستگی ملی را بهویژه در یک ماه اخیر مورد تحلیل قرار دهد.
مبانی قرآنی اتحاد و انسجام ملی
قرآن کریم، انسجام ملی را نه یک ضرورت سیاسی، بلکه یک فریضه الهی و شرط اساسی تحقق تمدن اسلامی معرفی میکند. خدای متعال در آیه شریفه میفرماید:
«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (آل عمران: ۱۰۳)
این آیه، ریسمان الهی را که همان قرآن و اهل بیت (ع) و محوریت ولایت است، عامل اصلی وحدت معرفی مینماید. در شرایط جنگ، این ریسمان الهی بیش از هر زمان دیگری خود را به عنوان ضامن بقای جامعه نشان میدهد. تجربه ماه گذشته نشان داد که هرگاه تهدید خارجی شدت مییابد، چسبندگی اجتماعی حول محورهای هویتی و ارزشی تقویت میشود.
از سوی دیگر، قرآن کریم تابآوری در برابر دشمن را در گرو دو ویژگی اساسی میداند: صبر و ایمان. آنجا که میفرماید:
«وَاصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» (آل عمران: ۲۰۰)
واژه «رابطوا» که در این آیه به کار رفته، به معنای مرزبانداشتن و آمادگی دائم برای مقابله با دشمن است. این مرزبانی هم معنای فیزیکی دارد و هم معنای روحی و فرهنگی. آنچه در یک ماه اخیر شاهد بودیم، تجلی عینی این مرزبانی جمعی بود؛ مردمی که نه تنها در مرزهای جغرافیایی، بلکه در مرزهای اعتقادی و انقلابی خود با صلابت ایستادند.
جنگ رمضان؛ آزمون بزرگ انسجام ملی
جنگ رمضان، برخلاف پیشبینی طراحان آن، نه تنها باعث تفرقه و فروپاشی نشد، بلکه به تعبیر تحلیلگران بینالمللی «بزرگترین نقطه ضعف استراتژیک مهاجمان» را آشکار ساخت. گزارشهای منابع میدانی حاکی از آن است که در تهران و دیگر شهرها، تجمعات میلیونی در حمایت از حاکمیت برگزار شده و مردم ایران نشان دادند که بمباران نمیتواند اراده جمعی آنان را به زانو درآورد.
یکی از اشتباهات محاسباتی آمریکا و رژیم صهیونیستی، تحلیل نادرست از روانشناسی اجتماعی ایران بود. روزنامه پاکستان آبزرور در این خصوص مینویسد: «تغییر رژیمی که آمریکا با حذف رهبر ایران تصور میکرد، در ایران همبستگی ملی و در سطح بینالمللی همبستگی میان شیعیان و اهل سنت را ایجاد کرد». این تحلیل نشان میدهد که دشمن نتوانسته بود عمق پیوند میان مردم و نظام را درک کند.
نکته قابل تأمل دیگر، تبدیل تهدید به فرصت از طریق «روایت شهادت» است. چوسون ایلبو، روزنامه کرهای، در تحلیل خود آورده است: «شهادت بالاترین افتخار برای یک فرد مذهبی است. حتی پهپادهای ایران نیز "شاهد" نامیده میشوند». این نگاه، نشاندهنده آن است که فرهنگ شهادت، نه تنها عامل بازدارنده نیست، بلکه منبع اصلی تابآوری و انسجام جمعی در برابر دشمن است.
بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی؛ تبیین راهبردهای تابآوری
رهبر شهید انقلاب اسلامی، همواره بر نقش مردم به عنوان رکن اصلی قدرت و تابآوری ملی تأکید داشتهاند. در شرایط جنگ رمضان، بیانات ایشان سه محور اساسی را دنبال میکند:
الف) ناامیدی دشمن از فروپاشی داخلی
قائد شهید امت بارها تأکید کردهاند که بزرگترین محاسبات غلط دشمن، تصور جدایی میان مردم و نظام بود. آنچه در یک ماه اخیر رخ داد، نشان داد که «عزم و تابآوری ایران دست نخورده باقی مانده است» و برخلاف انتظار، «قیام مردم ایران علیه نظام» نه تنها محقق نشد، بلکه به بزرگترین نقطه ضعف استراتژیک مهاجمان تبدیل گردید.
ب) اهمیت روایت و حکمرانی تصویر
ایشان در بیانات خود، همواره بر نقش روایت و تصویرسازی صحیح در جنگ نرم تأکید داشتهاند. در این زمینه، کارشناسان معتقدند: «حکمرانی تصویر یعنی توانایی هوشمندانه در تولید، مدیریت و توزیع روایتهایی که بتوانند واقعیت را برای جامعه قابل فهم، قابل اعتماد و قابل پذیرش کنند». این حکمرانی تصویر است که میتواند سرمایه اجتماعی را تقویت کرده و تابآوری ملی را افزایش دهد.
ج) نفی هرگونه ترس از تهدیدات دشمن
رهبر معظم انقلاب، با تأکید بر وعده الهی در آیه «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِینَ اتَّقَوْا وَالَّذِینَ هُمْ مُحْسِنُونَ» (نحل: ۱۲۸)، هرگونه ترس و دلهره از تهدیدات دشمن را نفی میکنند. این باور عمیق دینی، یکی از مهمترین مؤلفههای تابآوری اجتماعی است که در ماه رمضان امسال به خوبی مشهود بود.
مردمی که با وجود فشارهای اقتصادی و تهدیدات نظامی، نه تنها از انقلاب فاصله نگرفتند، بلکه با حضور در صحنههای مختلف، پشتیبانی خود را از نظام اعلام کردند.
تجربه زیسته؛ مؤلفه فراموشنشدنی تابآوری
یکی از نکات مهم در تحلیل تابآوری اجتماعی، توجه به «تجربه زیسته» مردم است. در شرایط جنگ، تصویرسازی زمانی اثرگذار است که بر واقعیت قابل لمس استوار باشد. اگر شکاف میان تجربه زیسته مردم و روایت رسانهای زیاد شود، نتیجه معکوس خواهد داد، یعنی هرچه گفته شود، مخاطب خلاف آن را باور میکند.
آنچه در ماه رمضان امسال به عنوان یک واقعیت عینی رخ داد، همبستگی و همدلی مثالزدنی مردم بود. گزارشهای میدانی نشان میدهد که در بسیاری از شهرها، مردم در برابر مغازههای خود نوشته بودند: «اگر پول ندارید، جنس را ببرید، پولش را بعد از جنگ پرداخت کنید». این صحنهها، تجربهای ملموس از انسجام ملی بود که در برابر وعدههای فریبنده دشمن قرار گرفت.
پیوند ایمان و تابآوری
جنگ رمضان، این حقیقت را برای جهانیان آشکار ساخت که تابآوری اجتماعی در ایران، ریشه در باورهای عمیق دینی و انسجام ملی دارد. آنچه دشمن را غافلگیر کرد، نه توان موشکی ایران که «اراده جمعی» جامعهای بود که ثابت کرد بمباران نمیتواند آن را به زانو درآورد.
قرآن کریم به مسلمانان نوید میدهد که اگر استقامت و تقوا پیشه کنند، توطئه دشمنان خنثی خواهد شد. تجربه یک ماه اخیر نیز نشان داد که ترکیب «ایمان دینی»، «رهبری حکیمانه» و «انسجام مردمی»، سه ضلعی است که هرگونه تهدید خارجی را به فرصتی برای تحکیم بیشتر نظام تبدیل میکند. در این مسیر، نقش روایتسازی صحیح و حکمرانی تصویر برای تقویت سرمایه اجتماعی و تثبیت باور عمومی، نقشی تعیینکننده و غیرقابل انکار است؛ و السلام علی من اتبع الهدی
