وزیر فرهنگ: بحران جمعیت از ناترازی انرژی خطرناک‌تر است

سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، صبح امروز (چهارشنبه) در همایش ملی جمعیت که در دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد، با اشاره به نگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب به موضوع جمعیت، اظهار کرد: ایشان از نخستین کسانی بودند که در دهه ۸۰ هشدارهای جدی درباره جمعیت مطرح کردند. پس از اجرای سیاست‌های کاهش جمعیت در دهه ۶۰، رهبر شهید انقلاب در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ به‌طور مستمر دغدغه این مسئله را داشتند.

وی افزود: دغدغه رهبر شهید تنها از جنبه‌های شرعی و اسلامی نبود، بلکه نگاهی مبتنی بر توسعه‌گرایی و ایران مقتدر داشتند؛ به این معنا که توان یک ایران قدرتمند، در گرو جمعیتی متناسب با ظرفیت‌های جغرافیایی کشور است و اگر این سرمایه ملی از دست برود، بخش مهمی از اقتدار ایران آسیب خواهد دید.

صالحی با بیان اینکه در صورت تداوم نرخ رشد جمعیتی موجود، در سال ۱۴۸۰ به جمعیتی حدود ۳۰ میلیون نفر خواهیم رسید، تصریح کرد: یکی از دلایل سربلندی ما در جنگ‌های اخیر، جمعیت جوان کشور بود؛ چراکه جمعیت کم‌حجم، توانایی تأمین امنیت دفاعی و ژئوپلیتیکی را ندارد.

وزیر فرهنگ ادامه داد: اگر روند کنونی باروری ادامه یابد، جمعیت سالمند کشور چنان افزایش می‌یابد که بسیاری از معادلات اقتصادی، اجتماعی و درمانی را دگرگون خواهد کرد. در حال حاضر حدود ۱۲ میلیون نفر جمعیت بالای ۶۰ سال داریم. وضعیت مطلوب جمعیتی آن است که ۷۰ درصد افراد در بازه ۱۵ تا ۶۰ سال و ۳۰ درصد در دو گروه زیر ۱۵ سال و بالای ۶۰ سال قرار گیرند. اما بر اساس نرخ باروری فعلی (۱.۳۵) در سه دهه آینده، جمعیت سالمند به یک سوم کل کشور می‌رسد که تأثیرات عمیقی بر اقتصاد، معیشت و فرهنگ خواهد گذاشت. وقتی کشوری وارد چرخه کاهش جمعیت شد، به‌راحتی از آن خارج نمی‌شود و چندین دهه طول می‌کشد تا به شرایط عادی بازگردد.

صالحی با تأکید بر اینکه فرصت‌های بسیاری را از دست داده‌ایم و ادامه این روند آینده‌ای هولناک پیش روی ما قرار می‌دهد، خاطرنشان کرد: ناترازی جمعیت به هیچوجه از ناترازی برق و آب و... کمتر نیست. هرچند ناترازی‌های انرژی روزانه مدیران را درگیر کرده، اما ناترازی جمعیت بسیار خطرناک‌تر است.

وی دو عامل اقتصاد و فرهنگ (سبک زندگی) را تأثیرگذارترین مؤلفه‌ها بر ازدواج و فرزندآوری دانست و گفت: گاهی در کشور تلاش می‌شود تنها عامل اقتصادی را مؤثر بر جمعیت معرفی کنند و این تصور ایجاد شود که با حل مشکلات اقتصادی، بحران جمعیت رفع می‌شود؛ اما واقعیت چیز دیگری است. ۶۰ کشور جهان که عمدتاً توسعه‌یافته و مشکل جدی اقتصادی ندارند، با بحران جمعیت دست‌وپنجه نرم می‌کنند. سرانه درآمد خانوار در کشورهایی مانند ژاپن، آلمان، آمریکا، کانادا، اسپانیا، سوئد، فرانسه، بریتانیا، چین، سوئیس، پرتغال، اتریش، کره جنوبی، دانمارک، ایتالیا و روسیه بالاست، اما نرخ رشد جمعیت آن‌ها منفی است. در ایران نیز مناطق مرفه‌تر نرخ باروری پایین‌تری دارند. بی‌شک شرایط اقتصادی مؤثر است، اما نقش فرهنگ و سبک زندگی بسیار جدی است.

وزیر فرهنگ در ادامه بر لزوم اقناع نخبگان درباره مسئله جمعیت تأکید کرد و افزود: باید همه را قانع کنیم که مسئله جمعیت یک بحران واقعی است و برای حل آن باید همت جمعی داشت.

صالحی در پایان با اشاره به نتایج یک پیمایش ملی، گفت: داشته‌های خود را در حوزه جمعیت احصا کنیم. بر اساس پیمایش «تمایل ایرانیان به فرزندآوری»، ۷۵ درصد جوانان و افراد متاهل شرکت‌کننده اعلام کرده‌اند که به فرزندآوری تمایل دارند. از این تعداد، ۵۱ درصد خواهان دو فرزند، ۲۰ درصد سه فرزند، ۱۴ درصد چهار فرزند و ۱۰.۵ درصد نیز یک فرزند بوده‌اند.