عرفه؛ روزی برای بازگشت انسان از خودش

راضیه محمدی، مدیر مدرسه علمیه فاطمیه کرمان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری بسیج از کرمان، با اشاره به جایگاه ویژه روز عرفه (نهم ذی‌الحجه) گفت: این روز جزو بابرکت‌ترین روز‌ها شمرده می‌شود. پیامبر اسلام (ص) فرمودند: خداوند در هیچ روزی به اندازه روز عرفه، بندگانش را از آتش دوزخ آزاد نمی‌کند.

وی افزود: این روز «عید بندگی» نامیده می‌شود، زیرا در آن، بنده با اقرار به ضعف و نیازمندی خود، به درگاه خدا نزدیک می‌شود. دعا می‌خواند، طلب آمرزش می‌کند و با خالصانه‌ترین حال، بندگی خود را اعلام می‌کند.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه کرمان در ادامه به سه پیام کلیدی دعای امام حسین (ع) در روز عرفه اشاره کرد: ۱معنوی: «خدایا مرا از خودم به خودت بازگردان»؛ یعنی فرار از خودمحوری و رسیدن به توحید عملی.۲ اجتماعی:ذکر گناهان و ظلم‌ها فقط فردی نیست، بلکه شامل غفلت از حقوق دیگران نیز می‌شود و باید حواسمان به حق‌الناس‌ها هم باشد.۳روان‌شناختی: دعای عرفه، وجدان بیدار را جایگزین گناه‌پوشی می‌کند و جامعه را به سمت شفافیت و مسئولیت‌پذیری سوق می‌دهد.

محمدی، در ادامه سخنان خود درباره روز عرفه گفت: نسل امروز، از موعظه‌های خشک گریزان است، اما عرفه یک ظرفیت ویژه دارد.

وی با اشاره به ساختار دعای عرفه افزود: این دعا با «الهی» و «یا رب» شروع می‌شود، نه امر و نهی. دعای عرفه پر است از جملات کوتاه، پرمعنی و تکان‌دهنده مثل «إلهی أنت الغنی و أنا الفقیر» (خدایا تو بی‌نیازی، من نیازمندم). این جملات در کمتر از چند ثانیه، یک تحول درونی ایجاد می‌کنند.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه کرمان تأکید کرد: دعای عرفه بر چند محور مشترک انسانی تأکید دارد:فقر ذاتی همه انسان‌ها در برابر خدا – که اختلافات طبقاتی را بی‌معنا می‌کند، طلب آمرزش برای دیگران– نه فقط برای خود، گریستن از ترس خدا و ترحم بر خلق– دوگانگی من و دیگری را از بین می‌برد.

وی عنوان کرد: عرفه عید اشتراکات انسانی است. جمله «إلهی هَبْ لی کَمالَ الانقطاعِ إلَیْکَ» (خدایا کمال انقطاع و بریدگی از غیر خودت را به من عطا کن)، راه نجات از شلوغی‌های ذهنی و زندگی روزمره را نشان می‌دهد. انسان امروز گرفتار «تشتت توجه» و بمباران اطلاعات است و این جمله به او یادآوری می‌کند که سعادت در توجه به معبود است.

راضیه محمدی، مدیر مدرسه علمیه فاطمیه کرمان، در ادامه سخنان خود درباره جایگاه روز عرفه گفت: در حج تمتع، وقوف در عرفه از ظهر نهم تا غروب، رکن اصلی حج محسوب می‌شود. اگر کسی وقوف در عرفه را از دست بدهد، حجش باطل می‌شود.

وی با پاسخ به این پرسش که چرا عرفه محور است، افزود:، زیرا در این روز، حاجی با خلع لباس‌های دنیوی و ایستادن در بیابان گرم مکه، نماد تسلیم محض شدن است؛ آمادگی برای گام‌های بعدی (مشعر و منا) که هرکدام تمرین عملی بندگی هستند.

مدیر مدرسه علمیه فاطمیه کرمان در پایان خاطرنشان کرد: به تعبیری، عرفه لحظه تولد دوباره حاجی است.