نمایشهای دوزبانه، بستری برای روایت مشترک فرهنگی ایران و جهان عرب
احمدرضا درویش روز چهارشنبه در حاشیه نشستی با مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان در اهواز، بر اهمیت بازشناسی جایگاه ادبیات و هنر در تبیین مفاهیم مقاومت و انسانیت تاکید کرد.
وی با اشاره به نقش محوری زبان و فرهنگ در ایجاد پیوندهای راهبردی، اجرای آثار دوزبانه در اهواز را فرصتی برای تبدیل این شهر به پلی فرهنگی میان ایران و کشورهای عربی دانست و بر لزوم حمایت از قالبهای تجربی و نوآورانه در تئاتر تاکید کرد.
این کارگردان بیان کرد: در گستره ادبیات عرب، بهویژه در آثار شعر و نثر نویسندگان پیشرو فلسطینی و مصری، عمق عجیبی در تبیین مفاهیم مقاومت و ایستادگی در برابر نابرابریها نهفته است؛ این ادبیات در دهههای اخیر، بیش از هر ابزار دیگری در میدان نبرد فرهنگی اثرگذار بوده و توانسته است صدای رنجها و آرمانهای انسانهای مظلوم را به گوش جهان برساند.
وی ادامه داد: تخصص در این حوزه تنها یک دستاورد ادبی نیست، بلکه ابزاری قدرتمند برای شناساندن حقیقتهای انسانی و تقویت روحیه مبارزه در تمامی عرصههاست.
این هنرمند گفت: هنرمندان شهر اهواز بدون تکلف و در سکوتی معنادار، در حال پیشبرد یک جریان ریشهای فرهنگی هستند، این حرکت در راستای تقویت روابط فرهنگی میان ایران و جوامع عرب است که باید به عنوان یک اولویت در برنامههای فرهنگی منطقه دیده شود.
وی خاطرنشان کرد: توجه به این ظرفیتها، نه تنها به تقویت بافت اجتماعی کمک میکند، بلکه اهواز را به کانون تولید آثار فرهنگی تبدیل میکند که قابلیت صادرات به کشورهای همسایه و تاثیرگذاری در سطح منطقهای را داشته باشد.
درویش بیان کرد: تجربه نمایش آثار هنری ایرانی با محوریت داستانهای نویسندگان بزرگ عرب در دمشق و سوریه، نشاندهنده استقبال گسترده و عمیق مخاطبان عرب از این نوع رویکرد است؛ اثرگذاری عاطفی و پذیرش بالای آثاری که از دل داستانهای واقعی و تراژیک نویسندگانی چون غسان کنفانی بیرون آمدهاند، گواهی بر این است که هنر صادقانه، مرزها را میشکند و مخاطب در هر جای جهان، با مفاهیمی چون بازگشت به وطن و عدالت، پیوندی عمیق دارد.
وی توضیح داد: در حوزه تئاتر، استفاده از قالبهای نوآورانه و ایجاد یک یونیفرم یا الگوی اجرایی برای معرفی شخصیتهای اثرگذار، رویکردی مدرن و هوشمندانه است؛ این فرم اجرایی، تئاتر را از حالت سنتی خارج کرده و آن را به تجربهای پویا تبدیل میکند که میتواند برای شخصیتهای مختلف تاریخی و فرهنگی تکرار شود.
این پیشکسوت سینما گفت: این نوع اجراهای تجربی که تکیه بر دیالوگهای قوی و فضای بلکباکس دارند، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به تئاترهای رادیویی و پخش گسترده در رسانههای دیجیتال دارند.
وی ادامه داد: برای ارتقای این آثار، پیشنهاد میشود که نمایشهای دوزبانه (فارسی-عربی) تنها به اهواز و عراق محدود نشوند، بلکه در مراکز فرهنگی برجستهای نظیر لبنان که به عنوان عروس ادبیات و نشر در جهان عرب شناخته میشود، اجرا شوند.
درویش بیان کرد: همچنین برگزاری این نمایشها در سالنهای پیشرو پایتخت مانند چهارسو در تئاتر شهر، میتواند باعث دیده شدن بیشتر این ظرفیتهای بومی و معرفی هویت فرهنگی منطقه خوزستان به طیف گستردهتری از مخاطبان در ایران شود.
وی یادآور شد: باید پذیرفت که اصالت این آثار در این است که از دل اهواز و توسط هنرمندانی با هویت عربی متولد شده است، چرا که این موضوع به اثر اعتبار بومی میبخشد؛ این پیوند میان زبان، قومیت و هنر، باعث میشود اثر در کشورهای عربی با پذیرشی حداکثری مواجه شود. تبدیل این تکنسخههای هنری به یک طرح جامع فرهنگی، میتواند راه را برای حضور فعالتر ایران در فضای فرهنگی جهان عرب هموار سازد و صدای مقاومت فرهنگی را به گوش جهانیان برساند.
