مردی که ۳۰۰ عالم قفقاز را از دل تاریخ بیرون کشید
اردبیل، دیار عارفان و دانشمندان، در هفته بزرگداشت مفاخر خود، یادی از مردی میکند که ۳۰۰ عالم و مفاخر منطقه قفقاز را از دل تاریخ بیرون کشید و نامشان را در قالب کتابهای ماندگار به آیندگان هدیه کرد او که ۱۴ عنوان کتاب ارزشمند تألیف کرده بود، با ترجمه قرآن و نهجالبلاغه به زبان آذری، گنجینهای گران بها برای فرهنگ ایران و قفقاز بر جای گذاشت.
خبرگزاری بسیج اردبیل: اردبیل، شهر عارفان و دانشمندان، در دل خود چهرههایی را پرورانده که هر یک با قلم و اندیشه خود، گنجینههای فراموششده تاریخ را از غبار فراموشی بیرون کشیدهاند. یکی از درخشانترین این چهرهها، کودکی بود که در خانوادهای قرآنی در اردبیل چشم به جهان گشود؛ نسلی که با آوای دلنشین تلاوت، گوش جانش نوازش یافت و از همان دوران خردسالی، عشق به کلام وحی، راه او را تا اوج قلههای تحقیق و پژوهش هموار کرد.حجتالاسلام عادل مولایی، در هفتهای که به پاسداشت مفاخر این دیار اختصاصیافته، یادآور مردی است که بیش از ۳۰۰ عالم و مفاخر منطقه قفقاز را از دل تاریخ بیرون کشید و نامشان را در قالب کتابهای ماندگار، بهعنوان گنجینهای ارزشمند برای آیندگان به یادگار گذاشت. او که در سانحه رانندگی در هفتم آبان سال ۱۳۹۴ از میان ما رفت، میراثی عظیم از تحقیق، نسبشناسی و عشق به اهلبیت (ع) بر جای نهاد که تا همیشه در تاریخ این سرزمین میدرخشد .
از تلاوتهای شبانه تا تدریس در مساجد
حجتالاسلام عادل مولایی در سال ۱۳۴۵ در یک خانواده مذهبی و روحانی در اردبیل دیده به جهان گشود انس و الفت خانوادهاش با قرآن کریم، او را از همان کودکی با آیات الهی آشنا ساخت.این آشنایی نه یک آشنایی سطحی، بلکه شوقی عمیق برای فهم و تلاوت کلام وحی در وجودش ایجاد کرد، بهگونهای که در جلسات قرآنی و دینی حضوری مستمر داشت و از سنین نوجوانی و جوانی، به تعلیموتربیت علاقهمندان قرآنی در مساجد و اماکن مذهبی اردبیل پرداخت.عطش او برای دانستن پایانناپذیر بود؛ از مطالعه اشعار نو و کلاسیک تا سرودن اشعار در مدح اهلبیت (ع) و بیان نیازهای روز جامعه.
اما آنچه او را از دیگر همدورگانش متمایز میکرد، عشق به تاریخ و نسبشناسی بود؛ شوقی که او را از اردبیل به قم کشاند تا در محضر اساتید برجسته حوزه علمیه، به ویژه آیتالله بهجت، از فیوضات علمی بهرهمند شود .
شوق حضور در جبهههای حق علیه باطل
اما زندگی عادل مولایی، تنها به عرصه تحقیق و پژوهش خلاصه نمیشد او در سالهای دفاع مقدس، در سال ۱۳۶۰، به عنوان بیسیمچی گردان امام سجاد (ع) لشکر ۳۱ عاشورا در جبهه حضور یافت و در کنار رزمندگان، از خاک و ناموس کشور دفاع کرد. این حضور، نشان از غیرت دینی و میهنی او داشت که بعدها در آثار ماندگارش در حوزه تاریخ و نسبشناسی نیز تجلی یافت.
خدمات ارزشمند تحقیقاتی؛ از قفقاز تا اردبیل
بزرگترین میراث حجتالاسلام مولایی، تحقیقات دامنهدار او در حوزه نسبشناسی و تاریخ امامزادگان است. او در سفرهای متعدد به جمهوری آذربایجان و مناطق دیگر، خدمات ارزشمندی در حوزه شناسایی علما، دانشمندان و مورخان آن دیار ارائه داد و این تحقیقات را در قالب مجموعههای مختلف چاپ و منتشر کرد .تحقیقات او در حوزه نسبشناسی امامزادههای موجود در استان اردبیل، تاریخچه و شجرهنامههای آنها، یکی از برجستهترین اقدامات علمی او محسوب میشود. او در تلاش بود تا در ابعاد مختلف از علل و عوامل حضور امامزادهها در مناطق مختلف استان اردبیل سخن به میان آورد و مباحثی را مطرح کند که پیش از آن، کمتر به آن پرداخته شده بود .
بنیانگذاری موزه مفاخر؛ رویایی که نیمهتمام ماند
حجتالاسلام مولایی از بنیانگذاران موزه مفاخر استان اردبیل بود او همچنین از راهاندازی موزه مفاخر جهان تشیع در یکی از شهرهای قم، مشهد یا تهران خبر داده بود. از گردآوری یک مجموعه فاخر در قالب این موزه و به نمایش گذاشتن تابلوهای نفیس از چهرههای تأثیرگذار علمی، ادبی، فلسفی، عرفانی و پژوهشی در عالم اسلام سخن گفته بود. این رؤیا، اگرچه با درگذشت ناگهانیاش نیمهتمام ماند، اما یاد و نام او همواره در میان پژوهشگران و تاریخ دوستان زنده خواهد ماند.
کتابهایی که تاریخ را روایت کردند
بیشک، حجتالاسلام مولایی از مفاخر برجسته علوم دینی، تاریخی و پژوهشی کشور محسوب میشود. آثار و تألیفات ارزشمند او، گنجینهای گرانبها در عرصه فرهنگی، علمی و دینی کشورمان، بهویژه در مناطق قفقاز و آذربایجان، به شمار میرود.از جمله آثار ماندگار او میتوان به کتاب ارزشمند «آشنایان ره عشق» اشاره کرد که با تقریظ آیتالله جعفر سبحانی از مراجع عالیقدر جهان تشیع، به معرفی ۵۰ تن از علما و مفاخر دینی آذربایجان پرداخته است.همچنین کتاب «جرعهای از کوثر» (ترجمه خطبه حضرت زهرا سلاماللهعلیها)، «رازدار خلوتنشین» (شرححال عارف بالله آیتالله شیخ مرتضی طالقانی)، «شمع شبستان» (یادنامه عالم ربانی و خطیب زاهد استاد حاج شیخ عبدالرحیم جعفری)، «فرزانگان قفقاز»، «دو قرن مبارزه علمای قفقاز»، «سیادت صفویه» و «منصب شیخالاسلامی در بستر تاریخ»، از دیگر آثار ارزشمند این پژوهشگر شهیر است .همچنین او موفق به ترجمه قرآن کریم و نهجالبلاغه به زبان آذری شد و کتاب «گلهای پریشان در باد» را که به معرفی ۱۰۰ مجتهد قفقاز میپردازد و «سرو چمان» را به رشته تحریر درآورد.
فقدان این چهره علمی، پژوهشی و تحقیقاتی استان اردبیل، ضایعهای بزرگ محسوب میشود و مردم دارالارشاد اردبیل را بهویژه فعالان حوزه علمی، تحقیقاتی و پژوهشی متالم کرده است. هفته اردبیل، بهانهای است برای پاسداشت این مفاخر که با قلم و تحقیق خود، تاریخ و هویت این دیار را زنده نگه داشتند. از شیخ صفیالدین عارف و سیاستمدار تا شاه اسماعیل بنیانگذار سلسله صفوی و تا حجتالاسلام عادل مولایی، پژوهشگری که تاریخ علما را از قفقاز تا اردبیل روایت کرد، همهوهمه نشان از عظمت این دیار در طول تاریخ دارند.
ارسال نظرات شما
