محله دیمج، روایتی زنده از قزوین تاریخی
قزوین_ به گزارش بسیج، در میان کوچهها و گذرهای قدیمی قزوین، محلههایی وجود دارند که هر دیوار و خانه آنها بخشی از تاریخ این شهر را روایت میکند؛ محله دیمج یکی از همین محلههاست؛ جایی که نامش با روایتهای تاریخی گره خورده، خانهها و بناهای ارزشمند تاریخی را در خود جای داده و روزگاری محل سکونت خاندانها و چهرههای اثرگذار قزوین بوده است.
قزوین؛ شهری که تاریخ در آن نفس میکشد
قزوین را میتوان یکی از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران دانست؛ شهری که قرار گرفتن در مسیرهای مهم ارتباطی، پیشینه تاریخی طولانی و حضور بناها و محلههای کهن، ظرفیت کمنظیری برای گردشگری فرهنگی و تاریخی به آن بخشیده است.
از خیابان سپه و مجموعههای تاریخی گرفته تا خانههای قدیمی، بازار، مسجدها و محلههای کهن، هر گوشه از قزوین روایتی از دورهای از تاریخ این سرزمین را در خود جای داده است. با این حال، بخشی از جذابیت قزوین نه فقط در بناهای شاخص و شناختهشده، بلکه در محلههایی نهفته است که تاریخ زندگی مردم این شهر را در خود حفظ کردهاند؛ محله دیمج یکی از همین نقاط است.
دیمج؛ محلهای در امتداد تاریخ قزوین
به گفته محمدحسن سلیمانی، قزوینپژوه، دیمج یکی از محلههای شانزدهگانه قزوین در دوره قاجار بوده است. درباره وجه تسمیه این محله، روایتهای مختلفی وجود دارد. مرحوم استاد دبیر سیاقی معتقد بوده نام دیمج از رودخانه «دیزج» یا «بزج» گرفته شده که در مجاورت این محله جریان داشته است؛ رودخانهای که مسیر آن با محدوده خیابان مولوی امروزی ارتباط داشته و با نام رودخانه بازار نیز شناخته میشده است.
در مقابل، گلریز، مؤلف کتاب «مینودر»، بر این باور بوده که در این محدوده دیمهکاری انجام میشده و نام محله نیز از همین موضوع گرفته شده است. سلیمانی دیدگاه دبیر سیاقی را دقیقتر میداند.
اهمیت دیمج اما تنها به نام آن محدود نمیشود. با گسترش تدریجی قزوین از دوره سلجوقیان به بعد، محدوده شهر توسعه یافت و محلههای جدیدی در بخشهای غربی شکل گرفتند. دیمج نیز در همین روند تاریخی، به یکی از محلههای مهم غرب قزوین تبدیل شد؛ محلهای که امروزه در محدوده میان خیابان مولوی و خیابان نواب قرار دارد.
گنجینهای از بناها و خاندانهای قدیمی
دیمج را میتوان یکی از محلههای برخوردار از آثار تاریخی متعدد در قزوین دانست. مسجد و مدرسه صالحیه، حمام حاج میرحسن، خانه زنجانچی، خانه شهید رجایی، خانه حسینی، خانه آقامیرزا نصرالله شهیدی، مسجد انبار حاج غلامحسین، حمام حاج ملا تقی، مسجد شهید ثالث و خانه بهشتی شیرازی، تنها بخشی از بناها و آثار تاریخی این محله هستند.
محمد حسن سلیمانی ادامه داد: این محله همچنین محل سکونت شماری از خاندانهای شناختهشده قزوینی بوده است؛ خاندانهایی مانند جلالیان، فولادی، بندرچی، شهیدی، صالحی و امیرشاهی که در میان تجار و بازاریان قزوین جایگاه داشتهاند.
دیمج همچنین با نام چهرههایی اثرگذار در تاریخ قزوین پیوند خورده است. حاج ملا محمدتقی برغانی قزوینی، معروف به شهید ثالث، در همین محله و در مسجد شهید ثالث به شهادت رسید. ملا محمدصالح برغانی قزوینی، بنیانگذار مدرسه صالحیه، و شهید محمدعلی رجایی نیز از چهرههایی هستند که نامشان با این محله گره خورده است؛ شخصیتهایی که در حوزههای علمی، اجتماعی و سیاسی، تأثیرات ماندگاری بر قزوین و ایران گذاشتهاند.
در کنار این چهرهها، مدرسه فرهنگ نیز از دیگر نقاط قابل توجه دیمج است؛ مدرسهای که در سال ۱۲۹۴ تأسیس شد و در شکلگیری آموزش و پرورش نوین در قزوین نقشی مهم ایفا کرد.
دیمج؛ روایتی زنده از قزوین تاریخی
به گزارش بسیج، محله دیمج امروز تنها مجموعهای از خانهها، مسجدها و بناهای قدیمی نیست؛ این محله بخشی از حافظه تاریخی قزوین است. قدم زدن در کوچههای آن، فرصتی برای دیدن پیوند میان معماری، زندگی اجتماعی، تجارت، آموزش و اندیشه در تاریخ این شهر فراهم میکند؛ پیوندی که شاید در هیاهوی زندگی امروز کمتر دیده شود.
قزوین برای معرفی ظرفیتهای گردشگری خود، تنها به بناهای شاخص نیاز ندارد؛ محلههایی مانند دیمج میتوانند روایت متفاوتی از شهر ارائه دهند؛ روایتی انسانیتر که در آن، تاریخ از دل خانهها، مدرسهها، مسجدها و نام خاندانها و شخصیتها روایت میشود.
اگر قرار باشد قزوین را از دریچه تاریخ و فرهنگ بهتر بشناسیم، باید از همین کوچههای قدیمی عبور کنیم؛ جایی که گذشته هنوز در معماری و خاطره شهر حضور دارد و دیمج یکی از روشنترین نمونههای آن است.
سهیلا عظیمی
انتهای پیام/۱۰۱۰
