آغاز برداشت خرما از نخیلات قصرشیرین و جای خالی صنایع تبدیلی
به گزارش خبرگزاری بسیج از کرمانشاه، قصرشیرین با پیشینهای حدود ۲۰۰ ساله در تولید خرما، امروز یکی از مناطق شناختهشده تولید این محصول در استان کرمانشاه است؛ نخلستانهایی که عمدتاً در حاشیه رودخانه الوند قرار گرفتهاند و محصول آنها علاوه بر مصرف تازه، ظرفیت تبدیل شدن به فرآوردههای متنوع و ایجاد فرصتهای جدید اقتصادی را دارد.
آغاز برداشت خرما از سطح ۶۵۰ هکتار از نخیلات قصرشیرین
رییس جهاد کشاورزی قصرشیرین با اعلام آغاز برداشت خرما، سطح نخلستانهای بارور شهرستان را ۶۵۰ هکتار عنوان کرد و گفت: با متوسط برداشت ۱۰ تن در هکتار، تولید امسال حدود ۶ هزار و ۵۰۰ تن برآورد میشود.
«مراد محمودیانفر» افزود: از مجموع یک هزار و ۹۵۰ هکتار باغ مثمر شهرستان، ۶۵۰ هکتار نخلستان بارور است و ۳۴۵ هکتار از نخیلات نیز هنوز به مرحله باردهی نرسیده است.
رییس جهاد کشاورزی قصرشیرین گفت: برداشت خرما در شهرستان آغاز شده و متناسب با ارقام مختلف تا اواخر مهرماه ادامه خواهد داشت.
نخیلات قصرشیرین ارقام متنوعی دارد که از جمله آنها میتوان به زاهدی، اشرسی، پیارم، برحی، ربی، خضراوی، جعفری، دیری و مجول اشاره کرد؛ تنوعی که امکان توسعه ارقام تجاری و بازارپسند را نیز فراهم کرده است.
توسعه نخلستان با ارقام جدید
افزایش سطح زیرکشت خرما در سالهای اخیر نشان میدهد این محصول همچنان ظرفیت توسعه در قصرشیرین را دارد، در سال های اخیر توسعه نخیلات در دستور کار قرار گرفته است.
البته بزرگترین نخلستان یک جای کشور با ۷۰۰هکتار نیز طی سال های اخیر در مجتمع کشت و صنعت چهار هزار هکتاری قصرشیرین در مسیر مرز خسروی اجرا شده است.
توجه به ارقام جدید و تجاری همچون مجول و پیارم در این توسعه، میتواند به متنوع شدن سبد تولید، افزایش قابلیت رقابت محصول و فراهم شدن زمینه حضور بیشتر خرمای قصرشیرین در بازارهای با ارزش افزوده بالاتر کمک کند.
نخلداری؛ کاری سخت در ارتفاع
تولید خرما تنها به زمان برداشت محدود نمیشود و نخلداران در طول سال برای انجام عملیات مختلف، از هرس و رسیدگی به نخلها تا آمادهسازی و برداشت محصول، بارها باید ارتفاع بلند نخیلات را طی کنند؛ کاری دشوار که خطرات خاص خود را دارد و نیازمند مهارت و تجربه است.
ارتفاع زیاد نخلها و سختی فعالیت در این شرایط موجب شده شمار نیروی ماهر در این عرصه محدود باشد و همین کمبود نیروی کار، هزینه رسیدگی به نخیلات و در نهایت هزینه تولید خرما را برای باغداران افزایش دهد.
این دشواری در زمان برداشت با مشکل دیگری گره میخورد؛ بسیاری از نخلداران فضای مناسب و انبار استاندارد برای نگهداری محصول ندارند و ناچارند خرما را پیش از برداشت یا بلافاصله پس از برداشت به فروش برسانند.
فروش فوری، قدرت چانهزنی نخلدار را کاهش میدهد و فرصت مدیریت زمان عرضه برای دستیابی به قیمت مناسبتر را از او میگیرد؛ مسالهای که در کنار نبود بستهبندی مناسب و صنایع تبدیلی، یکی از مهمترین حلقههای مفقوده در اقتصاد خرما در قصرشیرین است.
شیرهپزی؛ طعم سنت و اشتغال
در کنار تولید خرما، بخشی از فرآوری این محصول به شکل سنتی در میان خانوادههای قصرشیرینی جریان دارد و شماری از زنان با تبدیل خرما به شیره و دیگر فرآوردهها، علاوه بر حفظ یک مهارت بومی، از این طریق برای خود فرصت درآمدی ایجاد میکنند.
اگر این فعالیتهای سنتی با آموزش، بستهبندی مناسب، استانداردسازی و دسترسی به بازار همراه شود، میتواند از یک فعالیت خانگی محدود به کسبوکارهای کوچک و پایدار تبدیل شود و سهم بیشتری از ارزش محصول را نصیب تولیدکننده کند.
جای خالی صنعت پس از برداشت
افزایش تولید زمانی میتواند اثر اقتصادی پایدار داشته باشد که زیرساختهای پس از برداشت نیز همپای نخلستانها توسعه پیدا کند.
نبود ظرفیت کافی برای نگهداری، سردخانه، سورت و درجهبندی، بستهبندی و فرآوری موجب میشود بخش قابل توجهی از محصول به شکل خام و با ارزش افزوده محدود از شهرستان خارج شود.
هر فصل برداشت، بار دیگر این خلأ را مقابل چشم نخلداران و مسوولان قرار میدهد؛ محصول تولید شده است اما حلقههای بعد از تولید هنوز به اندازه ظرفیت نخلستانها توسعه نیافتهاند.
رئیس جهاد کشاورزی قصرشیرین پیشتر نیز بر ضرورت ورود سرمایهگذاران به حوزه فرآوری، بستهبندی و صنایع تبدیلی خرما تأکید کرده و گفته بود جهاد کشاورزی آماده حمایت از سرمایهگذاران و ارائه تسهیلات کمبهره در این زمینه است.
تکمیل این زنجیره میتواند علاوه بر کاهش فشار فروش فوری بر نخلدار، زمینه ایجاد اشتغال در بخشهای بستهبندی، فرآوری، نگهداری و توزیع را فراهم کند و درآمد حاصل از خرما را در شهرستان افزایش دهد.
نخلستانها؛ ظرفیت مغفول گردشگری کشاورزی
نخلستانهای قصرشیرین تنها عرصهای برای تولید خرما نیستند؛ گستردگی این باغها در حاشیه رودخانه الوند و چشمانداز متفاوت نخیلات، بهویژه در فصل برداشت، ظرفیت دیگری برای اقتصاد شهرستان ایجاد کرده که کمتر مورد استفاده قرار گرفته است؛ گردشگری کشاورزی.
فصل برداشت میتواند به فرصتی برای راهاندازی تورهای گردشگری در نخلستانها تبدیل شود؛ گردشگران میتوانند ضمن حضور در باغها و آشنایی نزدیک با فرایند برداشت خرما، ساعاتی را در فضای طبیعی نخلستان سپری کنند و محصول مورد نیاز خود را نیز به صورت مستقیم از باغدار خریداری کنند.
این مدل از گردشگری علاوه بر ایجاد تجربهای متفاوت برای علاقهمندان به طبیعت و کشاورزی، میتواند درآمدی مکمل برای نخلداران ایجاد کند و زمینه فروش مستقیم محصول و معرفی خرمای قصرشیرین را فراهم آورد.
قصرشیرین شامل دهستانهای فتحآباد و نصرآباد در حاشیه رودخانه الوند و بخش سومار است و بخش عمده نخیلات شهرستان در حاشیه الوند قرار دارد؛ محدودهای که میتواند با برنامهریزی مشترک بخشهای کشاورزی و گردشگری، به مقصدی برای تجربه نزدیک زندگی و تولید کشاورزی تبدیل شود.
چرخه تولید خرما نیز فرصت مناسبی برای این نوع گردشگری فراهم میکند؛ عملیات تکریب و گردهافشانی نخیلات متناسب با دمای هوا و نوع رقم معمولاً از نیمه فروردین آغاز میشود و تا اواسط اردیبهشت ادامه دارد و برداشت محصول نیز بسته به رقم از نیمه شهریور آغاز میشود.
مرز عراق؛ بازار نزدیک خرما
وجود بیش از ۱۸۶کیلومتر مرز با عراق در قصرشیرین و فعالیت مرزهای رسمی خسروی و پرویزخان و نزدیکی به بازار عراق، ظرفیت دیگری است که میتواند در صورت تکمیل زنجیره تولید تا عرضه، به مزیت اقتصادی خرمای شهرستان تبدیل شود.
وجود بازار نزدیک، بهتنهایی برای افزایش درآمد نخلدار کافی نیست؛ محصول باید امکان نگهداری، درجهبندی، بستهبندی و عرضه متناسب با نیاز بازار را داشته باشد تا بتوان از مزیت جغرافیایی شهرستان برای توسعه تجارت خرما استفاده کرد.
از این منظر، توسعه صنایع تبدیلی و بستهبندی در قصرشیرین فقط یک نیاز بخش کشاورزی نیست، بلکه میتواند حلقه اتصال نخلستانهای شهرستان به بازارهای داخلی و خارجی باشد.
یادداشت| روایتی از حماسه جهادی بسیجیان در جنگهای ۱۲ روزه و رمضان
بسیج، سپر مردم در طوفان حوادث
یادداشت|
