ال‌نینو تضمینی برای افزایش بارش در ایران نیست

به گزارش خبرگزاری بسیج استان مرکزی، در ماه‌های اخیر برخی کارشناسان هواشناسی و محیط‌زیست از احتمال وقوع بارش‌های بیش از نرمال در پاییز امسال، به‌ویژه در مناطق زاگرس و دامنه‌های جنوبی البرز، خبر داده‌اند؛ شرایطی که در صورت تحقق می‌تواند احتمال آب‌گرفتگی، سیلاب، فرسایش خاک و زمین‌لغزش را افزایش دهد و بخش‌هایی مانند کشاورزی و زیرساخت‌های آبی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

یکی از عوامل مورد توجه در بررسی چشم‌انداز اقلیمی، پدیده ال‌نینو است. این پدیده در پی گرم‌شدن دوره‌ای و غیرعادی سطح آب‌های اقیانوس آرام در مناطق استوایی شکل می‌گیرد و از طریق تغییر الگوهای دما و فشار، می‌تواند بر شرایط جوی مناطق مختلف جهان اثر بگذارد. این ارتباطات در علم اقلیم‌شناسی با عنوان «پیوندهای از دور» شناخته می‌شوند.

ال‌نینو علاوه بر تأثیر بر الگوهای بارشی، می‌تواند پیامدهایی مانند افزایش دما، رشد مصرف انرژی، تغییر شرایط کشاورزی و افزایش احتمال آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌ها را در برخی مناطق به دنبال داشته باشد.

بر اساس برخی چشم‌اندازهای فصلی سازمان جهانی هواشناسی و خروجی مدل‌های اقلیمی، احتمال تداوم شرایط ال‌نینویی تا زمستان ۱۴۰۵ و اوایل سال ۱۴۰۶ مطرح شده است. این وضعیت در بعضی مناطق جهان می‌تواند با تغییر مسیر سامانه‌های بارشی، افزایش بارش‌های حدی و تشدید مخاطرات هیدرو‌متئورولوژیک همراه شود.

با این حال، وقوع ال‌نینو به معنای افزایش قطعی بارش در تمام مناطق ایران نیست. بررسی رفتار بارش کشور در سال‌های گذشته نشان می‌دهد اگرچه در برخی دوره‌ها میان ال‌نینو و افزایش بارندگی، به‌ویژه در غرب ایران، ارتباط قابل توجهی وجود داشته، اما در سال‌هایی نیز هم‌زمان با وقوع این پدیده، میزان بارش کشور کمتر از حد نرمال بوده است.

ازاین‌رو، ال‌نینو باید یکی از عوامل اثرگذار بر شرایط اقلیمی در نظر گرفته شود، نه تضمینی برای ترسالی. آثار این پدیده ممکن است در مناطق مختلف ایران متفاوت باشد و حتی در یک دوره زمانی، برخی مناطق با افزایش بارش و برخی دیگر با کم‌بارشی مواجه شوند.

عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور، نیز با اشاره به تجربه سال‌های گذشته تأکید کرده است که شرایط ناشی از ال‌نینو در همه مناطق یکسان نیست؛ به‌گونه‌ای که در برخی مناطق جنوب‌غربی و حتی بخش‌هایی از شمال کشور، پربارشی و سیلاب رخ داده، اما وضعیت سایر مناطق متفاوت بوده است.

آمادگی برای سیلاب؛ مهم‌تر از پیش‌بینی ترسالی

با وجود عدم قطعیت در آثار ال‌نینو، آمادگی برای رخدادهای حدی، به‌ویژه سیلاب، از اهمیت بالایی برخوردار است. بر همین اساس، وزارت نیرو نامه‌ها و دستورالعمل‌هایی را برای سازمان‌ها و مراکز مختلف ارسال کرده تا نحوه مواجهه با سیلاب و اقدامات پیشگیرانه در دستگاه‌های مسئول مشخص باشد.

در این زمینه، دستگاه‌هایی مانند وزارت کشور، استانداری‌ها و شهرداری‌ها باید اقدامات لازم را برای کاهش خسارت‌های احتمالی انجام دهند. پاکسازی آبراهه‌های شهری و رفع موانع مسیر عبور آب، از جمله اقداماتی است که پیش از آغاز بارش‌های پاییزی باید با جدیت دنبال شود.

وزارت نیرو نیز با استفاده از سامانه‌های پایش، پیش‌بینی و هشدار، شرایط جوی و هیدرولوژیکی کشور را رصد می‌کند و متناسب با پیش‌بینی‌ها، مدیریت مخازن سدها، آمادگی در برابر سیلاب و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول را به‌روزرسانی می‌کند.

از سوی دیگر، ال‌نینو در بسیاری از موارد با افزایش دمای میانگین جهانی همراه بوده و در برخی مناطق، از جمله خاورمیانه، می‌تواند احتمال وقوع دوره‌های گرم‌تر از معمول را افزایش دهد. افزایش دما نیز موجب بالا رفتن تبخیر و تعرق و در نتیجه افزایش نیاز آبی می‌شود و ممکن است بخشی از آثار مثبت احتمالی بارش بیشتر را خنثی کند.

بنابراین، مدیریت منابع آب کشور نباید تنها بر اساس احتمال وقوع ال‌نینو تغییر کند. مدیریت مصرف، افزایش بهره‌وری، حفاظت از منابع آب زیرزمینی، آمادگی در برابر سیلاب، توسعه سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار و سازگاری با تغییر اقلیم، همچنان باید از محورهای اصلی مدیریت منابع آب باشد.

در نهایت، شرایط اقلیمی پیش‌رو نه قطعی بودن ترسالی و نه حتمی بودن خشکسالی در همه نقاط کشور را نشان می‌دهد، بلکه ضرورت آمادگی برای سناریوهای مختلف را برجسته می‌کند. تقویت نظام هشدار سریع، افزایش آمادگی دستگاه‌های اجرایی و مدیریت هم‌زمان مخاطراتی مانند سیلاب، خشکسالی و موج گرما، مهم‌تر از اتکا به یک پدیده اقلیمی برای پیش‌بینی وضعیت بارش کشور است.

انتهای خبر/