شوشمی؛ راه ایران به حلبچه چشم‌انتظار تصمیم ملی

شوشمی دیگر فقط یک نام روی نقشه نیست؛ مرزی است که پس از سال‌ها انتظار، راه ایران به حلبچه را باز کرده و حالا برای تبدیل شدن به یک گذرگاه کامل و ماندگار، چشم‌انتظار تصمیم‌ها و اعتباراتی است که باید از سطح استان فراتر برود.

به گزارش خبرگزاری بسیج از کرمانشاه، مرز شوشمی در بخش نوسود شهرستان پاوه و در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری شهر پاوه و ۱۵۵ کیلومتری کرمانشاه قرار دارد و در سمت مقابل به استان حلبچه اقلیم کردستان عراق و محدوده شهر طویله متصل می‌شود.شوشمی از مرزهای قدیمی منطقه است که سابقه طولانی در مبادلات تجاری دارد. سال‌هاست کامیون‌های حامل میوه، تره‌بار، محصولات کشاورزی و کالاهای محلی از این مسیر به اقلیم کردستان عراق تردد می‌کنند و در مقابل نیز بخشی از نیازهای منطقه از همین مسیر تأمین می‌شود.نزدیکی این مرز به حلبچه و طویله و همچنین پیوندهای دیرینه خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی مردم دو سوی مرز، شوشمی را به یکی از مسیرهای مهم ارتباطی پاوه و اورامانات با اقلیم کردستان عراق تبدیل کرده است.با وجود فعالیت تجاری، مردم پاوه و اورامانات سال‌ها خواستار بازگشایی شوشمی به روی مسافران بودند تا بتوانند برای سفر به اقلیم کردستان عراق مسیر مستقیم‌تری داشته باشند و از طی مسیرهای طولانی از مرزهای دیگر بی‌نیاز شوند.

مطالبه شوشمی از مجلس تا بازگشایی مرز

این مطالبه در سال‌های گذشته از سوی مسئولان شهرستان و استان پیگیری شد و حاج ماموستا ملا قادر قادری، امام جمعه پاوه، از جمله پیگیران این موضوع بود.حاج ماموستا در دیدار با شهید علی لاریجانی، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، موضوع مرز شوشمی و مسائل اقتصادی و معیشتی منطقه را مطرح و بر رفع موانع قانونی و اجرایی بازگشایی این مرز به روی مسافران تأکید کرده بود.در این پیگیری‌ها، بازگشایی مسافری شوشمی علاوه بر تسهیل رفت‌وآمد مردم، ظرفیتی برای توسعه اشتغال، معیشت، تجارت، گردشگری و تقویت ارتباطات اجتماعی میان مردم پاوه، اورامانات و حلبچه عنوان شد.پس از سال‌ها مطالبه و پیگیری، سرانجام در ۶ تیر ۱۴۰۲ مرز شوشمی به‌صورت رسمی به روی مسافران و گردشگران گشوده شد.

۶ تیر ۱۴۰۲؛ آغاز تردد مسافری

مراسم بازگشایی مرز با حضور استانداران کرمانشاه و حلبچه، مسئولان دو طرف و جمعی از فعالان اقتصادی برگزار شد و هیأت عراقی نیز از طریق شوشمی وارد کشور شد.در این مراسم، حاج ماموستا ملا قادر قادری به‌عنوان نخستین مسافر، گذرنامه خود را در مرز شوشمی مهر کرد و وارد حلبچه شد.آغاز تردد مسافری، مسیر دسترسی مردم پاوه و اورامانات به حلبچه و مناطق اقلیم کردستان عراق را کوتاه‌تر کرد و زمینه افزایش رفت‌وآمدهای خانوادگی، گردشگری، گردشگری سلامت و فعالیت‌های اقتصادی را فراهم آورد.پس از آن نیز با توافق دو طرف، تردد خودرو و کاپوتاژ از مرز شوشمی آغاز شد و این مرز عملاً به یکی از گذرگاه‌های مسافری و تجاری منطقه تبدیل شد.اما افزایش ترددها خیلی زود نیازهای زیرساختی شوشمی را آشکار کرد؛ چراکه محل موقت تردد مسافران، امکانات متناسب با یک پایانه مرزی دائمی را در اختیار نداشت.

مطالبه جدید؛ تکمیل پایانه شوشمی

پس از آغاز فعالیت مسافری، مطالبه مردم از «بازگشایی مرز» به «تکمیل زیرساخت‌های پایانه» تغییر کرد.حاج ماموستا ملا قادر قادری در پیگیری‌های خود خواستار توجه جدی به وضعیت زیرساختی شوشمی شد و ایجاد سایه‌بان، سالن انتظار، سرویس‌های بهداشتی، امکانات رفاهی، ساماندهی خدمات گمرکی، توسعه زیرساخت‌های گذرنامه و تدوین و اجرای طرح جامع پایانه را مورد تأکید قرار داد.این مطالبات در شرایطی مطرح شد که تردد مسافران و فعالیت تجاری مرز ادامه داشت و افزایش حجم رفت‌وآمد، ضرورت ساماندهی محل تردد و ارائه خدمات مناسب به مسافران را بیشتر نمایان می‌کرد.یکی از شهروندان پاوه‌ای نیز در گفت‌وگو با خبرنگار فارس، با اشاره به وضعیت محل موقت تردد مسافران، خواستار ایجاد سایه‌بان، سالن انتظار، سرویس‌های بهداشتی مناسب، تقویت آنتن و اینترنت و افزایش امکانات رفاهی شد و تأکید کرد که زیرساخت‌های مرز باید متناسب با افزایش تردد مسافران ایرانی و عراقی توسعه پیدا کند.

فرماندار پاوه؛ پیگیری شوشمی از حلبچه تا بغداد

در کنار مطالبه مردم، فرمانداری پاوه نیز پیگیری وضعیت شوشمی را در سطح استان و خارج از کشور دنبال کرده است.فرزاد الماسی، فرماندار پاوه، در سفر به اقلیم کردستان عراق با مسئولان حلبچه دیدار کرد و موضوع مرز شوشمی را در محور مذاکرات قرار داد؛ در این رایزنی‌ها، رفع موانع بازارچه، تسهیل تردد مسافران، توسعه مبادلات تجاری، تقویت زیرساخت‌ها و توسعه گردشگری مورد بررسی قرار گرفت و بر ادامه رایزنی‌های مشترک تأکید شد.اما یکی از مهم‌ترین مسائل شوشمی در آن سوی مرز قرار دارد؛ ایران این مرز را در سال ۱۳۹۸ رسمی اعلام کرده، اما رسمی‌شدن آن در طرف عراقی و پذیرش نهایی از سوی دولت مرکزی عراق همچنان یکی از موانع اجرای کامل طرح پایانه است. فرماندار پاوه این موضوع را در پیگیری‌های خود با طرف عراقی دنبال کرده است.الماسی همچنین در بازدید از محل موقت تردد مسافران، مشکلاتی از جمله وضعیت خدمات گذرنامه، فاضلاب بخشی از محوطه، ضعف آنتن و اینترنت و کمبود امکانات رفاهی را بررسی و پیگیری ساماندهی این مشکلات را در دستور کار قرار داد.طرح جامع مرز نیز آماده شده و حدود ۱۶ هکتار زمین برای اجرای زیرساخت‌های مورد نیاز شوشمی در نظر گرفته شده است؛ با این حال، اجرای کامل طرح به طی فرآیندهای قانونی و تعیین تکلیف وضعیت مرز از سوی طرف عراقی وابسته است.

آخرین سفر استاندار به شوشمی؛ از بازدید تا تصمیم اجرایی

در ادامه این پیگیری‌ها، منوچهر حبیبی، استاندار کرمانشاه، در آخرین سفر خود به مرز شوشمی در نقطه صفر مرزی حاضر شد و از نزدیک وضعیت تردد مسافران، فعالیت‌های تجاری، صادرات و واردات، خدمات گمرکی و زیرساخت‌های موجود را بررسی کرد.استاندار کرمانشاه در این بازدید بر تسهیل تردد مسافران و فعالیت تجار تأکید کرد و وضعیت شوشمی را در کنار دیگر مرزهای استان مورد بررسی قرار داد.پس از این بازدید، موضوع ساماندهی شوشمی وارد مرحله اجرایی‌تری شد و مقرر شد کارگروهی با مسئولیت معاونت حمل‌ونقل وزارت راه و شهرسازی و با همراهی مدیریت ارشد استان از مرز شوشمی بازدید کند تا وضعیت فعالیت، رویه‌های مرزی و بازارچه‌ای و نیازهای زیرساختی این مرز به‌صورت میدانی بررسی و برای آنها تعیین تکلیف شود.همچنین تسهیل تشریفات گمرکی، به‌ویژه برای محصولات کشاورزی و کالاهای تازه، توسعه فعالیت‌های تجاری و تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز مرز از محورهای مورد تأکید در این پیگیری‌ها قرار گرفت.استاندار کرمانشاه پیش از این نیز ساماندهی شوشمی را از اولویت‌های مهم شهرستان پاوه دانسته و بر توسعه پارکینگ، استقرار تجهیزات مورد نیاز از جمله دستگاه ایکس‌ری و الحاق اراضی ملی و دولتی به محدوده بازارچه مرزی تأکید کرده بود.

پیگیری شوشمی در وزارت راه

با ادامه پیگیری‌ها، موضوع شوشمی از سطح شهرستان و استان فراتر رفت و در سی‌وپنجمین نشست شورای ساماندهی مبادی ورودی و خروجی مجاز زمینی کشور با حضور فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، منوچهر حبیبی، استاندار کرمانشاه، معاونان وزارت راه و شهرسازی و نمایندگان دستگاه‌های عضو شورا بررسی شد.در این نشست، شوشمی در کنار شیخ‌صله در دستور کار قرار گرفت و مقرر شد تا زمان ارتقای وضعیت این دو مرز در عراق، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای برای بهسازی و ارتقای محورهای دسترسی به آنها اعتبارات لازم را اختصاص دهد.همچنین قرار شد کارگروهی به مسئولیت معاونت حمل‌ونقل وزارت راه و شهرسازی و با همراهی مدیریت ارشد استان، از شوشمی و شیخ‌صله بازدید کند و نحوه ادامه فعالیت، رویه‌های بازارچه‌ای و مرزی و نیازهای زیرساختی این دو گذرگاه را بررسی و تعیین تکلیف کند.خروجی این بررسی‌ها قرار است مبنای تخصیص اعتبارات استانی و ملی برای ساماندهی این دو مرز باشد؛ تصمیمی که می‌تواند شوشمی را از وضعیت موقت فعلی به سمت ایجاد زیرساخت‌های پایدارتر هدایت کند.

شوشمی؛ یک مرز، دو سوی نیازمند زیرساخت

با وجود همه این پیگیری‌ها، تکمیل شوشمی تنها به اقدامات داخل خاک ایران محدود نیست. رسمی‌شدن مرز از سوی دولت مرکزی عراق و ایجاد زیرساخت‌های متناسب در طرف مقابل، بخش مهمی از روند تکمیل این گذرگاه است.به همین دلیل، پیگیری‌های فرماندار پاوه در حلبچه و موضوع رسمی‌شدن مرز در دولت مرکزی عراق در کنار اقدامات استانداری و وزارت راه در داخل کشور دنبال می‌شود.اکنون شوشمی از مرحله مطالبه برای بازگشایی عبور کرده و به مرحله‌ای رسیده است که مردم، مسئولان شهرستان و استان و دستگاه‌های ملی، تکمیل پایانه، ارتقای خدمات مسافری و گمرکی، بهسازی راه‌های دسترسی و تعیین تکلیف وضعیت مرز در طرف عراقی را دنبال می‌کنند.مرزی که پس از سال‌ها مطالبه مردم اورامانات در سال ۱۴۰۲ به روی مسافران گشوده شد، امروز برای تبدیل شدن به یک پایانه مرزی کامل و برخوردار از زیرساخت‌های پایدار، نیازمند اجرای مصوبات، تأمین اعتبار و ادامه رایزنی با طرف عراقی است.شوشمی اکنون دیگر در انتظار بازگشایی نیست؛ در انتظار تکمیل است.