دریاچه «آت‌گؤلی»؛ میراثی بکر در انتظار میزبانی خردمندانه
به گزارش خبرنگار خبرگزاری بسیج، مشگین‌شهر در دامنه‌های باشکوه سبلان مجموعه‌ای کم‌نظیر از جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی را در خود جای داده است؛ منطقه‌ای که از آبگرم‌ها و ییلاقات سرسبز گرفته تا دره‌های شگفت‌انگیز، آثار تاریخی و زیست‌بوم‌های بکر، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های مهم گردشگری شمال‌غرب کشور را دارد. در میان این ظرفیت‌ها، دریاچه «آت‌گؤلی» یکی از جلوه‌های کمتر شناخته‌شده طبیعت مشگین‌شهر است؛ جاذبه‌ای که در کنار توس‌گؤلی، هوشنگ‌میدان، شیروان‌دره‌سی، آبگرم شابیل و ییلاقات سبلان می‌تواند بخشی از یک بسته جامع گردشگری طبیعی، فرهنگی و ماجراجویانه در این شهرستان باشد.
آت‌گؤلی در جنوب‌غربی آبگرم شابیل و در مجاورت شیروان‌دره قرار گرفته و با چشم‌انداز کوهستانی، آب زلال و طبیعت بکر پیرامون خود، از جاذبه‌های ارزشمند طبیعی منطقه به شمار می‌رود. این دریاچه حدود ۱۲۰ متر طول، ۳۰ متر عرض و به طور میانگین سه متر عمق دارد و قرار گرفتن آن در ارتفاعات سبلان، چشم‌اندازی متفاوت و چشم‌نواز برای طبیعت‌گردان ایجاد کرده است. وجود پوشش گیاهی متنوع و حضور گونه‌هایی از پرندگان مهاجر، از جمله چنگر، آبچلیک و انواع مرغابی‌ها، بر اهمیت زیست‌محیطی این منطقه افزوده است. در کنار این ظرفیت‌ها، وجود قابلیت‌های مرتبط با پرورش ماهیان سردآبی نیز می‌تواند زمینه‌ای برای فعالیت‌های اقتصادی و گردشگری فراهم کند. آت‌گؤلی همچنین بخشی از زیست‌بوم و فرهنگ منطقه سبلان است و در مجاورت قلمرو زندگی و کوچ عشایر شاهسون قرار دارد؛ موضوعی که می‌تواند در صورت برنامه‌ریزی مناسب، ظرفیت گردشگری طبیعی را با گردشگری فرهنگی و عشایری پیوند دهد.
ظرفیت گردشگری مشگین‌شهر تنها به یک دریاچه یا یک جاذبه طبیعی محدود نمی‌شود. این شهرستان مجموعه‌ای از جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی را در کنار یکدیگر دارد که می‌توانند یک زنجیره گردشگری به‌هم‌پیوسته ایجاد کنند. آبگرم‌های معدنی، دامنه‌های سبلان، ییلاقات مرتفع، شیروان‌دره‌سی، جاذبه‌های تاریخی، زندگی عشایری و جاذبه‌هایی مانند آت‌گؤلی، توس‌گؤلی و هوشنگ‌میدان، مجموعه‌ای متنوع برای گردشگران داخلی و خارجی فراهم کرده‌اند. این تنوع به مشگین‌شهر امکان می‌دهد تا در کنار گردشگری طبیعت، در حوزه‌هایی همچون گردشگری سلامت، کوهستان، ماجراجویی، روستایی و عشایری، عکاسی طبیعت و گردشگری فرهنگی نیز نقش پررنگ‌تری ایفا کند. آت‌گؤلی می‌تواند در صورت برنامه‌ریزی اصولی، تنها یک مقصد برای بازدید کوتاه‌مدت نباشد؛ بلکه به بخشی از یک مسیر گردشگری بزرگ‌تر در دامنه سبلان تبدیل شود. ترکیب آت‌گؤلی با شابیل، شیروان‌دره، ییلاقات سبلان، زندگی عشایری و دیگر جاذبه‌های طبیعی و تاریخی مشگین‌شهر می‌تواند زمینه شکل‌گیری بسته‌های گردشگری متنوع را فراهم کند.
ظرفیت‌های بی‌بدیل گردشگری در دامنه‌های سبلان و نگرانی از تخریب آن
در ماه‌های اخیر، مسیر خاکی منتهی به آت‌گؤلی از سمت آبگرم شابیل با تلاش اداره امور عشایر و استفاده از تجهیزات و ماشین‌آلات سنگین، تسطیح و مرمت شده است. بهبود این مسیر می‌تواند تردد عشایر، طبیعت‌گردان و گردشگران را آسان‌تر کند و زمینه معرفی بیشتر این جاذبه را فراهم آورد؛ با این حال، توسعه گردشگری آت‌گؤلی نیازمند برنامه‌ای فراتر از بهسازی مسیر دسترسی است. ایجاد تابلوهای راهنما، ساماندهی مسیرها، مدیریت پارک خودرو، امکانات بهداشتی، سکوهای استراحت، مراکز اطلاع‌رسانی و تقویت خدمات گردشگری از جمله اقداماتی است که می‌تواند در آینده مورد توجه قرار گیرد؛ البته اجرای هرگونه طرح عمرانی باید متناسب با ظرفیت محیط و با رعایت ملاحظات زیست‌محیطی انجام شود.
در کنار موضوع توسعه گردشگری، مسئله حفاظت از طبیعت و آثار تاریخی این مناطق نیز به یکی از دغدغه‌های مهم مسئولان تبدیل شده است.
جعفر فرامرزی، سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مشگین‌شهر با اشاره به ظرفیت‌های گسترده این شهرستان، مشگین‌شهر را منطقه‌ای با تنوع قابل توجه گردشگری توصیف کرد و گفت: این شهرستان علاوه بر جاذبه‌های تاریخی و باستانی، از طبیعت بکر، ییلاقات مرتفع و چشم‌اندازهای کوهستانی برخوردار است و ظرفیت جذب گردشگران داخلی و خارجی را دارد.»
وی با اشاره به جاذبه‌هایی همچون آت‌گؤلی، توس‌گؤلی و هوشنگ‌میدان، بر ضرورت توجه همزمان به معرفی و حفاظت از این مناطق تأکید کرد.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مشگین‌شهر همچنین نسبت به آسیب‌های احتمالی ناشی از حضور بی‌ضابطه گردشگران و خودروهای آفرود در ارتفاعات و ییلاقات هشدار داد و گفت: بسیار نگران تخریب طبیعت بکر و آثار تاریخی هستیم.
وی، ورود بی‌رویه خودروهای آفرود به ارتفاعات و ییلاقات می‌تواند به طبیعت و اصالت این محیط‌ها آسیب وارد کند و به همین دلیل موضوع محدودیت تردد این خودروها در برخی مناطق در کارگروه گردشگری در حال بررسی است.
لزوم مدیریت خردمندانه؛ تعادل میان توسعه و صیانت
رونق گردشگری در مشگین‌شهر می‌تواند آثار اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی برای منطقه داشته باشد؛ از ایجاد فرصت‌های شغلی و رونق اقامتگاه‌های بوم‌گردی گرفته تا افزایش درآمد جوامع محلی، توسعه صنایع‌دستی و معرفی فرهنگ و زندگی عشایری. اما افزایش شمار گردشگران، بدون مدیریت صحیح می‌تواند فشار بیشتری بر منابع طبیعی و آثار تاریخی وارد کند. تجربه بسیاری از مقاصد طبیعت‌گردی نشان می‌دهد که میان «معرفی جاذبه» و «حفاظت از جاذبه» باید تعادل برقرار شود. در مورد آت‌گؤلی، توس‌گؤلی و هوشنگ‌میدان نیز هرگونه توسعه گردشگری نیازمند تعیین ظرفیت پذیرش گردشگر، مدیریت تردد خودروها، آموزش گردشگران و جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی و زیستگاه‌های طبیعی است.
مشگین‌شهر از ظرفیت‌های قابل توجهی برای توسعه گردشگری برخوردار است؛ اما آینده این ظرفیت‌ها به نحوه مدیریت آن‌ها وابسته است. آت‌گؤلی، توس‌گؤلی و هوشنگ‌میدان، در کنار دیگر جاذبه‌های طبیعی و تاریخی منطقه، می‌توانند در معرفی مشگین‌شهر به عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور نقش داشته باشند؛ به شرط آنکه توسعه زیرساخت‌ها، معرفی جاذبه‌ها و جذب گردشگر، همزمان با حفاظت از طبیعت و میراث تاریخی دنبال شود. اکنون نگاه‌ها به این ظرفیت‌ها معطوف شده است؛ ظرفیتی که می‌تواند برای اقتصاد گردشگری مشگین‌شهر فرصت‌آفرین باشد، اما حفظ بکر بودن آن نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از همین سرمایه گردشگری است.
یادداشت / حسین زارع
شکست حصر آبادان؛ از حماسه مقاومت تا نصرت در برابر محاصره‌های نوین
یادداشت| روایتی از حماسه جهادی بسیجیان در جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان
بسیج، سپر مردم در طوفان حوادث
یادداشت|