آنتن های تلفن همراه زیان آور یا بی خطر
به گزارش خبرگزاری بسیج، تلفن همراه هرچند با تأخیری 10 ساله وارد کشورمان شد اما در مقایسه با تکنولوژی های دیگر می توان این ادعا را داشت که استفاده از این دستگاه خیلی زود در میان افراد جا باز کرد . طبق آخرین آمار ها گفته می شود تعداد مشترکان تلفن همراه تنها در بخش اپراتور شرکت ارتباطات سیار به بیش از 27 میلیون نفر رسیده است، این درحالی است که چند میلیون نفر کاربر دو اپراتور دیگر، یعنی تالیا و ایرانسل را نیز باید به این لیست 27 میلیون نفری اضافه کرد.
در
حال حاضر واگذاری خطوط تلفن همراه در کشور به دلیل تنوع اپراتورها، قیمت
نسبتا" پایین و از همه مهمتر به روز عرضه شدن آن با اقبال بسار خوبی از سوی
مشترکان مواجه شده است، به طوری که اکثریت مردم به سمت خرید این وسیله ارتباطی جذب
شده اند.
در
مجموع با مشاهده شرایط موجود می توان تاثیر مستقیم این افزایش مشترکان را در افزایش تعداد دکل های
آنتن دهی تلفن همراه یا همان BTS در سطح شهر دید . در واقع ورود اپراتورهای جدید و افزایش
حجم مشترکان آنها باعث شده است که این اپراتورها برای پوشش دهی بیشتر مناطق و برای
جذب بیشتر کاربران تعداد دکل های BTS خود را در سطح شهر افزایش دهند .
بر
اساس آخرین آماری که از سوی مسئولان مخابراتی کشور اعلام شده است تا اردیبهشت ماه
سال 87 تعداد آنتن های BTS به 15 هزار و 310
ایستگاه رسیده است . روند رو به رشد این آنتن ها در سطح شهر نه تنها باعث از بین
رفتن زیبایی شهر شده، بلکه انبوهی از سئوالات و نگرانی ها را نیز در مورد این آنتن
ها برای کاربران به وجود آورده است. یکی از سئوالاتی که بارها مطرح شده این است که
آیا تشعشعات آنتن های پراکنده در سطح کشور برای شهروندان خطری دارد یا خیر؟
کدام
پرتو ها توسط آنتن های BTS منتشر می شود؟
در
حال حاضر در کشور از سیستم ( GSM (Global System for Mobile Communication استفاده می شود، در این
سیستم انجام ارتباطات رادیویی بین گوشی های تلفن همراه و آنتن های BTS با استفاده از پرتوهای
الکترو مغناطیسی در فرکانس های 900 و 1800 مگا هرتز ( میلیون هرتز ) صورت می گیرد.
عموما
وقتی که از پرتوها سخن به میان می آید، افراد پرتوهایی نظیر ایکس و گاما را به
خاطر می آورند، باید توجه نمود که گرچه ماهیت پرتوهای ایکس و گاما با ماهیت
پرتوهای رادیویی و مایکروویو که در ارتباطات رادیویی مورد استفاده قرار می گیرند
مشابه است ولی به علت تفاوت بسیار زیاد در فرکانس، تاثیرات این پرتوها بر انسان
مشابه نیست.
پرتو های رادیویی و
مایکروویو برای انسان چه خطراتی دارد؟
گرچه پرتوهای ایکس و گاما
مولکول ها و اتم ها را یونیزه می کنند و به همین دلیل با ایجاد واکنش های شیمیایی
در بافت بدن انسان، بر آنها اثر می گذارند و به عنوان پرتوهایی که می توانند ریسک
ابتلا به سرطان را افزایش دهند، شناخته شده اند ولی پرتوهای رادیویی و مایکروویو
هم در هیچ شرایطی قادر به یونسازی در بدن انسان نیستند؛ لذا نباید اثرات پرتوهای
یونساز را برای پرتوهای رادیویی و ماکروویو هم در نظر گرفت . نقش این پرتوها در
افزایش ریسک سرطان توسط مجامع معتبر جهانی ، نظیر سازمان جهانی بهداشت تایید نشده
است.
از
سویی سید حسین موسوی مدیر کل دفتر تحقیقات و
مطالعات راهبردی شرکت ارتباطات سیار به تشریح امواج الکترومغناطیسی و حدود آستانه
مجاز تابش آنها پرداخته و با اشاره به دستگاه های پیشرفنه و گران قیمتی که تهیه و
در اختیار دانشگاه های معتبر تهران قرار داده شده گفته است: امواج ناشی از گوشی
های موبایل و همچنین سایت های " BTS " در زمره امواج فرکانس
های رادیویی RF قرار دارند که به هیچ وجه
اثر تخریبی روی بافت های زنده نداشته و تنها باعث افزایش دمای ناحیه ای از بدن می
شوند که در معرض تابش قرار گرفته است.
وی
از این امواج به عنوان امواج غیر یونیزه کننده یاد کرده و در مصاحبه با تابناک
تصریح کرده است: بنا بر استاندارد ICNIRP[1] کمیت SAR متوسط گیری شده روی 10 گرم
بافت بدن نباید از دو وات بر کیلوگرم تجاوز کند و حد در معرض تابش قرار گرفتن
انسان در باند 900 مگاهرتز به وسیله استاندارد حفاظت رادیویی نیز مقدار 450 میکرو
وات بر سانتی متر مربع توصیه شده است. حد در معرض تشعشع قرار گیری بافت زنده در
باند 900 و 1800 مگاهرتز به ترتیب نیم و یک میلی وات در استاندارد ICNIRP توصیه شده است .
مدیر
کل دفتر تحقیقات و مطالعات راهبردی شرکت ارتباطات سیار با اشاره به اندازه گیری
های انجام گرفته روی مقدار تابش ناشی از سایت های ( BTS ) تأکید کرده است: حتی ماکزیمم توان اندازه گیری شده در
بدترین و نادرترین شرایط ، تنها نزدیک چند درصد حد قابل قبول استاندارد بوده که
برای عموم مردم بی خطر است . وی افزوده : توان جذب شده در بدن ناشی از تابش سایت
با دور شدن شخص از فاصله سایت شروع به کاهش می کند .
برای
پیشگیری از آسیب دیدن افراد در اثر پرتو های رادیویی و مایکروویو چه راهکاری وجود
دارد؟
در دنیا برای پیشگیری از
آسیب دیدن مردم در اثر پرتو های رادیویی، میزان پرتوگیری مردم محدود می شود. قابل
توجه است که در جهان امروزی که استفاده از فناوری های مبتنی بر پرتو های رادیویی و
مایکروویو نظیر رادیو، تلویزیون، کامپیوتر، فر های ماکروویو و تلفن همراه اثرات
بسیار مهم و مفیدی در زندگی افراد دارد ، هرگز نمی توان شدت این پرتوها را در محیط
زندگی افراد به صفر رساند بلکه باید سطح آن ها را تا حدی کاهش داد که خطری برای
افراد ایجاد نکنند این امر با تدوین استاندارد ها و رعایت آن ها محقق می شود .
در
ایران مقادیر شدت پرتو های رادیویی و مایکروویو در مناطق مسکونی و اماکن عمومی
باید از حدی که استاندارد ملی ایران با عنوان " پرتو های غیر یونساز – حدود
پرتو گیری با کد ملی 8567 " آمده است ، کمتر باشد .
مبنای
تدوین این استاندارد نتایج آخرین تحقیقات انجام شده در جهان بوده است و حدودی که
در آن برای پرتو های رادیویی تعیین شده است در حال حاضر مشابه با استاندارد اغلب
کشور ها نظیر استرالیا ، کانادا ، کشور های اروپایی و ژاپن می باشد .
اندازه گیری های واحد
قانونی ناظر بر تابش ها از چه زمانی شروع شده است و تا کی ادامه یافته ؟ نتایج این
اندازه گیری ها چه بوده است؟
اندازه
گیری پرتو های منتشر شده توسط آنتن های BTS در ایران با نصب اولین آنتن ها و تقریبا در سال 1380 شروع
شد و هنوز هم توسط سازمان انرژی اتمی، مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور (امور حفاظت
در برابر اشعه ) ادامه دارد . بر اساس نتایج به دست آمده تاکنون، در هیچ موردی شدت
پرتو رادیویی ناشی از آنتن های BTS اندازه گیری شده نه فقط از حد پرتو گیری مردم بر اساس
استاندارد ملی بیشتر نبوده است بلکه در اغلب موارد از یک صدم این حد کمتر بوده
است.
چه
عاملی سبب شده است که شدت پرتوهای منتشر شده از آنتن های BTS در
مناطق مسکونی و اماکن عمومی بسیار کم باشد؟
آنتن
هایBTS باید به گونه ای درسطح شهرها و روستاها و مناطق مختلف نصب
شوند که پرتوهای هریک از آنها منطقه ی وسیعی را تحت پوشش قرار دهد ، به همین دلیل
این آنتن ها عموما " روی پشت بام ها و یا روی دکلهای بلند و در ارتفاعات بالا
نصب می شوند.امواج این آنتن ها در فواصل کم از آنتن به سطح منازل مسکونی نمی رسد .
با فاصله گرفتن از آنتن به علت پخش شدن در فضا ، شدت پرتو ها به سرعت کاهش می یابد
، به گونه ای که خانه ها و مردم در میدان های بسیار ضعیف قرار می گیرند ، همچنین
مقادیر کاهش چگالی توان میدان منتشر شده در فواصل مختلف از یک آنتن با افزایش
فاصله کاهش می یابد.
مقادیر
چگالی توان میدان منتشر شده در فواصل مختلف از یک آنتن و نحوه کاهش مقادیر سبب می
شود که شدت پرتو های منتشر شده از آنتن های BTS در محل استقرار بسیار کم باشد.
در
یک ایستگاه پایه ( BTS ) ، کدام قسمت پرتو های
رادیویی را در محیط تابش می کند؟در هرایستگاه پایه آنتن ها در بالای دکل نصب می
شوند و تابش های رادیویی را به محیط ارسال می کنند . دو نوع آنتن روی هر دکل قرار
دارد . یک نوع آنتن مربوط به ارسال و دریافت تابش در فرکانس های GSM است
، این آنتن ها با گوشی های تلفن همراه ارتباط برقرار می کنند تا امکان تماس گرفتن
با هم توسط گوشی فراهم شود . آنتن دیگر آنتن بشقابی است که فقط برای ارتباط دو
ایستگاه پایه ( لینک مایکروویو ) روی دکل نصب میشود ، هیچ مانعی نباید در مسیر
تابش این آنتن های بشقابی باشد زیرا موانع سبب قطع ارتباط می شوند . لذا باید توجه
کنیم که دکل ها تشعشع خاصی ندارند بلکه آنتن های واقع در بالای دکل تابش را انجام
می دهند.
آیا نصب آنتن های BTS در ایران با سایر کشور های
جهان متفاوت است؟
خیر-
در تمام کشور ها آنتن های BTS ، روی پشت بام ها و روی دکل های بلند و حتی لبه های ساختمان
ها نصب می شود.
آیا پرتو های ناشی از نصب
آنتن تلفن همراه روی پشت بام منازل ، برای ساکنین آن منزل یا همسایه ها خطرناک
است؟
خیر
– به علت نصب آنتن در ارتفاع بالا ، موجهای منتشر شده از آنتن نصب شده روی پشت بام
خانه هایی که آنتن روی آن نصب شده است و به خانه های مجاور نمی رسد . در فواصل
بیشتر که موج به سطح بام خانه ها می رسد نیز به علت فاصله گرفتن از آنتن و پخش شدن
موج در فضای وسیع تر، شدت پرتو بسیار کاهش می یابد و از حد استاندارد بسیار کمتر
است . لذا نصب آنتن های BTS روی پشت بام ها و دکل های
بلند الزاما با رعایت استاندارد های مربوطه صورت می گیرد و خطری برای ساکنین محل
محسوب نمی شود.
آیا نمونه هایی از نتایج
به دست امده از اندازه گیری های انجام شده توسط واحد قانونی در دسترس عموم قرار می
گیرد؟
با
توجه به اندازه گیری های انجام شده توسط سازمان انرژی اتمی در بیش از 50 شهر ( و
روستاهای اطراف این شهر ها ) در سراسر کشور و برای اطمینان دادن به مردم و مراجع
قانونی ، واحد قانونی نتایج تعدادی از اندازه گیری های انجام شده از پرتو های ناشی
از نصب آنتن های BTS در نقاط مختلف شهر های مختلف
کشور را در معرض دید عموم قرار داده است . در فرکانس های GSM مورد استفاده در ایران ، حد چگالی توان 4/4 وات بر متر مربع
است و تمامی نتایج اندازه گیری با این حد ، مقایسه شده است و در هر محل اندازه
گیری ، مشخص شده است که شدت پرتو چه کسذس از حد است . به عنوان مثال اگر نسبت شدت
پرتو به حد آن به صورت داده شده ، بدان معنی است که در آن محل اگر شدت پرتو
یک پانصدم مقدار موجود شود ، هنوز هم از حد استاندارد بیشتر نیست.
این
اندزه گیری ها توسط واحد قانونی ادامه دارد و در اقصا نقاط کشور صورت خواهد گرفت .
اندازه گیری هایی که توسط واحد قانونی انجام می شود بدون هماهنگی قبلی با اپراتور
های تلفن همراه و در شرایط متنوع موجود در کشور انجام میشود تا تمامی شرایط ممکن
در نطر گرفته شود.
نظریه وزرات بهداشت ( مرکز
سلامت محیط و کار )
رییس مرکز سلامت محیط
و کار وزارت بهداشت درباره مباحث مطرح ، مبنی بر تأثیر آنتن های ( BTS ) موبایل بر سلامت انسان ، گفت : مطالعات نشان می دهد که
آنتن های موبایل ، پیرامون خود ، چگالی انرژی بیش از اندازه مجاز تولید نمی کنند
در این باره دکتر کاظمی
ندافی در گفت و گو با ایسنا ، با اشاره به مطالعات انجام شده درباره تأثیر آنتن
های ( BTS ) موبایل، از حد مجاز
استاندارد ملی کمتر است . همچنین سازمان بهداشت جهانی و سازمان های مرتبط بین
المللی تأیید می کنند که این آنتن ها در پیرامون خود ، چگالی انرژی بیش از حد مجاز
تولید نمی کنند و به طور کلی ضرری برای سلامت انسان ندارند؛ وزارت بهداشت نیز با
استناد به همین گزارش ها و به نقل از سازمان جهانی بهداشت عنوان می کند که قرار
گرفتن ایستگاه های BTS خطری برای مردم ندارد ؛ به
شرط آنکه خروجی از BTS از شرایط موجود استاندارد ،
تجاوز نکرده و فاصله ایمنی 3 تا 5 متری اطراف آنها رعایت شوند . در عین حال توصیه
می شود ، آنتن های BTS موبایل در نزدیکی مدارس و
کودکستان ها نصب نشود و به عنوان یک توصیه علمی ، دست کم در فاصله صد متری از این
مکان ها نصب گردد.
نتیجه گیری نهایی :
با توجه به اطلاعات فوق ،
شرایط نصب و بهره برداری از آنتن های BTS در ایران به گونه ای است که در شرایط فعلی بر مبنای اطلاعات
تایید شده توسط مجامع علمی جهانی ، مردم می توانند بدون نگرانی از این فناوری سودمند در
برقراری ارتباطات بهره مند باشند . ضمنا سازمان انرژی اتمی ایران ( مرکز نظام
ایمنی هسته ای – امور حفاظت در برابر اشعه ) به طور مستمر ، بر عملکرد اپراتور های
تلفن همراه نظارت دارد تا اطمینان حاصل گردد که همواره شدت میدانهای الکترومغناطیسی
ناشی از نصب آنتن های فوق ، در محل های کار و زندگی مردم، با استاندارد های مربوطه
مطابقت دارد.
منابع:
1- سازمان انرژی اتمی ( مرکز
نظام ایمنی هسته ای – امور حفاظت در برابر اشعه ) –WWW.aeoi.org.ir/IRNA
2- فاتح وحدتی ، سید امیر
. زندی ، مسعود ، حسینی ، فاطمه . بررسی وضعیت انتشار امواج الکترو مغناطیس
ناشی از دکل های مخابراتی . سازمان حفاظت محیط زیست کشور
3- آقایی ، بهروز . پناهی
، الهام . تأثیر امواج الکترومغناطیس بر انسان . اداره کل بنادر و
دریانوردی استان خوزستان، بندر امام خمینی ( ره ) واحد فنی و نگهداری
4- مقایسه استاندارد حدود
پرتو گیری در فرکانس GSM ، 900 مگاهرتز در ایران و
سایر کشور ها . سازمان انرزی اتمی ( مرکز نظام ایمنی هسته ای )
5- جدیدی ، مجید . فیروز
آبادی ، سید محمد. رشید پور ، علی . فتح الهی ، یعقوب. بلوری ،
بهرام . بررسی اثر تابش حاد امواج 950 MHz سیستم تلفن همراه GSM بر تثبیت حافظه فضایی در موش بزرگ آزمایشگاهی . مجله علمی
دانشگاه علوم پزشکی سمنان ، جلد 9 شماره 4 ، تابستان 1384
6- سایت خبری – تحلیلی تابناک
- کد خبر : 164720 تاریخ انتشار : 25 اردیبهشت 1390 – 14:14
تهیه و تنظیم :
مهندس
بیژن زیوداری کارشناس بهداشت حرفه ای -دانشجوی کارشناسی ارشد HSE
مهندس
اعظم تلوری کارشناس بهداشت حرفه ای
سید
مسعود حسینی دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی
