جایگاه بصیرت در اندیشۀ استاد شهید مرتضی مطهری

به گزارش خبرگزاری بسیج از قزوین، استاد مطهری در تبیین ضرورت و اهمیت بصیرت دینی می فرماید:" در قرآن کریم و اخبار و روایات مأثوره از رسول اکرم (ص) ائمۀ اطهار (ع) مکرر امر به تفقه در دین شده است . از مجموع آنها چنین استنباط می شود که نظر اسلام این است که مسلمین، اسلام را در همۀ شئوون عمیقا و از روی بصیرت درک کنند. البته تفقه در دین که مورد عنایت اسلام است شامل همۀ شئوون اسلامی است اعم از آنچه که مربوط است به اصول اعتقادات اسلامی و جهان بینی اسلامی، و یا اخلاقیات و تربیت اسلامی، و یا اجتماعیات اسلامی و یا عبادات اسلامی ویا مقررات مدنی اسلامی و یا آداب اسلامی و یا آداب خاص اسلامی در زندگی فردی و یا اجتماعی است.

در بحث‌های دیگر استاد مطهری در خصوص چنین موضوعی می فرمایند : قرآن کریم برنامه های راهبردی انبیای الهی وسیرۀ همۀ مصلحان اجتماعی را بر مدار و محور بصیرت نهاده است و فرمود:«قل هذه سبیلی أدعوا الی اللّه علی بصیرة أنا و من تبعنی ؛بگو این راه من است و من و پیروانم با بصیرت به سوی خدا می خوانیم».

امیرالمؤمنین (ع) اهمیت بصیرت را بیش از برخورداری از بصر می داند:« فقد البصر أهون من فقدان البصیرة؛ فقدان بصر قابل تحمل است اما فقدان بصیرت قابل تحمل نیست ». آدم کور اگر چشم دلش روشن باشد و درک درستی از حقایق داشته باشد هم خود جهت را گم نمی کند و هم دیگران را به گمراهی نمی کشاند اما اگر کسی چشم سالمی هم داشته باشد ولی عمق نگری و ژرف بینی نداشته باشد هم خودش منحرف می شود و هم دیگران را به انحراف می کشاند.  

بصیرت شرط امر به معروف و نهی از منکر: " وظیفۀ امر به معروف و نهی از منکر قبل از هر چیز دو شرط اساسی دارد:  یکی بصیرت در دین و دیگری بصیرت در عمل، بصیرت در دین همچنان که در روایت آمده است اگر نباشد زیان این کار از سودش بیشتر است و اما بصیرت در عمل لازمۀ دو شرطی است که در فقه آمده از آنها به "احتمال تاثیر" و "عدم ترتب مفسده" تعبیر شده است و مآلا آن که به دخالت دادن منطق است در این دو تکلیف ....و دیگر اینکه اصل تشریع این عمل برای این است که مصلحتی انجام گیرد، قهرا در جایی باید صورت بگیرد که مفسدۀ بالاتری بر آن مترتب نشود لازمۀ این دو شرط بصیرت در عمل است .

4001/ت30/ب