افعال انسان در عین اختیاری بودن،به توفیق الهی انجام میگیرد
به گزارش خبرگزاری بسیج، مرحوم حضرت آیت الله العظمی بهجت می فرمود: اگر توفیق و دستگیری خدا نباشد، مگر کارهای اختیاری انسان انجام می گیرد؟! باید دستگیری و توفیق از ناحیهی خدا باشد، تا با اعمال اختیار و اراده از ناحیهی بنده، کارهای اختیاری انجام گیرد. تازه انجام افعال اختیاری مشروط به بقای حیات و صحت و عدم موانع است. مثلا برای انجام نماز باید بنده ساجد و .. باشد و عنوان سجود به قیام مبدل شود و شخص قائم، راکع و ساجد گردد، این ها همه از او تعالی و به او است؛ زیرا وجود و ایجاد، تا چه رسد به حرکات و سکنات، به او است؛ چنان که میفرماید:
"آن هنگام که {سنگریزهها را} پرتاب نمودی، این تو نبودی که انداختی، بلکه خدا انداخت.1
ما همین اندازه میدانیم که خداوند امر فرموده و نهی کرده و ما در فعل و ترک مضطر نیستیم و بین افعال مضطر فاصله است. همین مصحح عقوبت است و نیز بالوجدان ثابت است که خود را در مورد تکلیف، فاعل مایشا و مختار و خالق فعل میدانیم، حال این که همگی مخلوق خداست و اختیار بنده نیز بر فرض ابقای خداست و باید خدا او را باقی بدارد تا فعل را از روی اراده و اختیار انجام دهد و انسان "فاعل ما بِهِ" است نه "فاعل ما مِنهُ" ولی خیال می کند که "فاعل ما مِنهُ" است و این که فعل از او صادر میشود، و حال این که نمیداند چه قدر طول میکشد و یا به آخر میرسد یا نه و یا موفق به انجام کار تا به اخر میشود یا نه؛ با این که از او قصد انجام فعل تا آخر آن را دارد.
کتاب در محضر حضرت آیت ا... العظمی بهجت - ص 9
محمد حسین رخشاد
1- انفال 17
