در این گزارش به کتاب "عوامل خارجی" نوشتهی «گرانت اف.اسمیت» که در کشور آمریکا منتشر شده است میپردازیم.
این کتاب تحت عنوان «عوامل خارجی» به بررسی فعالیتهای یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین لابیهای اسرائیل در آمریکا پرداخته است. کمیته عمومی آمریکا-اسرائیل معروف به ایپک (AIPAC ) فعالیتهای بسیار پیچیدهای دارد و شاید بر مرز چهار قانون آمریکا عمل میکند. قانون لوگان بدین منظور مصوب شد که هیچ فرد یا نهادی بدون اجازه دولت به انجام فعالیتهای دیپلماتیک نپردازد. قانون انتخابات فدرال نیز فعالیتهای بیرویه و فراقانونی برای موفقیت یک کاندیدا را ممنوع میسازد. قانون دیگری تحت عنوان «قانون ثبت عوامل خارجی» وجود دارد که طبق آن، عوامل خارجی که در آمریکا به لابیکردن میپردازند باید شناسایی شوند و آخرین قانون نیز قانون جاسوسی 1917 است که جاسوسی را ممنوع میکند.
ایپک به طور پیوسته این به اصطلاح چهار قانون را نقض کرده است. ایپک با استفاده از ابزارهای غیرقانونی خود تلاش کرده است تا بر سیاست آمریکا تأثیر بگذارد. ماهیت فعالیتهای ایپک باعث شده تا این کمیته به صورت مخفیانه و پنهان به فعالیت بپردازد. نویسنده معتقد است که درک و شناسایی فعالیتهای ایپک نیازمند توجه یک آژانس اطلاعاتی بزرگ است.
بسیاری از فعالیتهای ایپک در زمره جمعآوری اطلاعات و اقدام پنهان قرار میگیرد و از جمله این فعالیتها میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
1- انجام تبلیغات به نفع اسرائیل در رسانههای جمعی خبری.
2- به دست آوردن اسناد و اطلاعات محرمانه و ارائه کردن آنها به اسرائیل.
3- تأثیرگذاری بر نتایج انتخابات.
شاید بتوان گفت که ایپک در دهههای 1940 و 1960 بیشترین فعالیتهای جمعآوری اطلاعات را انجام داد. دولت اسرائیل هزینه فعالیتهای کمیته صهیونیستی آمریکا را تأمین میکرد، و این کمیته بعداً به ایپک تبدیل شد. در طی زمان ایپک به لحاظ مالی به یک نهاد خودکفا تبدیل شده است اما همچنان تحت کنترل اسرائیل است. در این کتاب سیر تحول و تکامل فعالیتهای ایپک بررسی شده است.
ایپک توسط «ایزایا کنن» بنیان نهاده شد و از دل کمیته صهیونیستی آمریکا بیرون آمد. کنن در سال 1946 به عنوان مأمور بخش آمریکایی آژانس یهود فعالیت میکرد و او بدین عنوان شناسایی شد. کنن نام کمیته صهیونیستی را در سال 1959 به امور عمومی تغییر داد تا منابع مالی را هم از صهیونیستها و هم از غیرصهیونیستها جذب کند. کنن همزمان با بر عهده داشتن ریاست ایپک نشریهای تحت عنوان «گزارش خاور نزدیک» را نیز تحت تملک داشت.
سناتوری به نام فولبرایت در سال 1963 به بررسی فعالیت ایپک پرداخت. در واقع وی در سال 1962 نسبت به فعالیت عوامل خارجی در آمریکا احساس نگرانی کرد و تحقیقاتی را در این باره انجام داد و در نتیجه مشخص شد که آژانس یهود کمکهای فراوانی را به کنن و شورای صهیونیستی آمریکا ارسال میکرد.
فصل دوم کتاب به مبحث جاسوسی اقتصادی اختصاص یافته است. پس از دهه 1960، ایپک عملیاتهای عمده جمعآوری اطلاعات را در کنگره آمریکا انجام داد. حتی آژانسهای دولتی آمریکا نیز از فعالیتهای اطلاعاتی ایپک مصون نماندند. کنگره به راحتی لابیگران ایپک را میپذیرفت. اعضای ایپک در این دوره به شدت در جاسوسیهای صنعتی مشارکت داشتند و تلاش میکردند که پیشفتهترین فناوریهای آمریکا را به اسرائیل منتقل کنند. تلاشهای خاص ایپک در مذاکره با آمریکا در مورد نخستین قرارداد تجارت آزاد با اسرائیل را میتوان مهمترین اقدام ایپک در عرصه جاسوسی اقتصادی برشمرد. در هر یک از فصول این کتاب به مفاد قانونی اشاره شده است که ایپک به راحتی آنها را نقض کرده است.
فصل سوم به نقض قانون انتخابات فدرال توسط ایپک اختصاص یافته است. ایپک همیشه اعلام کرده است که مستقیماً به هیچ کاندیدایی کمک نکرده و قانون آمریکا در این خصوص را نقض نکرده است. ایپک همیشه در خصوص تشکیل کمیتههای اقدام سیاسی در مظان اتهام بوده است و در دهههای 1970 و 1980 هرگونه هماهنگی سیاسی را تکذیب میکرد. با این حال ایپک همواره مرزبندی بسیار مشخصی بین دوستان اسرائیل و دیگران قائل بوده و هست به طوری که کاندیداهایی که مواضع آنان «ضداسرائیلی» تعبیر میشد،مورد مخالفت و کارشکنی قرار میگرفتند. فعالیتهای بخش اطلاعرسانی شورای صهیونیستی آمریکا را امروزه ایپک نیز انجام میدهد. ایپک همچنین با محافل فکری آمریکا ارتباطات بسیار نزدیکی دارد و سعی بر اعمال نفوذ بر آنها را دارد. ایپک همچنین در فعالیتهای آموزشی نیز مشارکت کرده بود و برای خود نهاد آموزشی و نشریه داشت. در کتاب به ارتباط موسسههایی نظیر بروکینگز و موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک با ایپک نیز اشاره شده است.
فصل آخر کتاب به موضوع اشغال عراق و مسأله ایران اختصاص یافته است. ایپک کنفرانسهای متعددی در آمریکا برگزار میکند که سیاستگذاران این کشور در آنها شرکت میکنند و پوشش رسانهای بسیار گستردهای نیز در مورد آن انجام میگیرد. این لابی در زمینه سیاستهای آمریکا در قبال ایران تأثیرگذاری بسیاری دارد و تقریباً در همه اقدامات خصمانه آمریکاییها علیه ایران میتوان ردپای ایپک را مشاهده کرد.
منبع:دیده بان
