قسم حضرت عباس دولت را باور کنیم یا دم خروس سوئیفت را!

به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی از همان روز اول اجرای برجام، مساله سوئیفت مورد توجه همه قرار گرفت. اتصال به سوئیفت می‌توانست به معنای رفع عملی همه تحریم‌های بانکی باشد اما آیا چنین اتفاقی رخ داده است؟ دولت مدعی است اتصال به سوئیفت برقرار شده اما فعالان اقتصادی آن را تکذیب می‌کنند. کدام را باید باور کنیم؛ ادله و اسناد بانک مرکزی و دولت که پیام‌های رد و بدل شده با سوئیفت را دلیل برقراری ارتباط با شبکه بین‌المللی بانکی می‌داند یا اظهارات فعالان اقتصادی که هنوز نتوانسته‌اند به وسیله سوئیفت معامله‌ای انجام دهند؟ واقعیت ماجرا چیست و چرا در این زمینه این همه تناقض وجود دارد؟

روز گذشته مسؤولان بانک مرکزی برای اینکه ثابت کنند بانک‌های ایرانی به سوئیفت متصل شده‌اند خبرنگاران را دعوت کردند تا از سالن سوئیفت بانک مرکزی دیدن کنند. در این دیدار اعلام شد که 3800 پیام از طریق سوئیفت ارسال و دریافت شده است و هیچ‌گونه مشکلی در این زمینه وجود ندارد اما کارشناسان اقتصادی که درگیر سوئیفت هستند اذعان می‌دارند که اگر هم سوئیفت متصل باشد ارتباط با آن بسیار کند و سخت است. به عبارت بهتر سوئیفت برقرار شده اما با آن نمی‌توان کاری کرد!

نکته دیگر این است که قبل از برجام هم سوئیفت برقرار بوده و اینگونه اتصال اصلا امتیاز خاصی محسوب نمی‌شود.

در بازدید خبرنگاران از سالن سوئیفت بانک مرکزی نشان داده شد که تنها در بانک ملی از ۲۶ بهمن ماه سال گذشته یعنی در یک ماهی پایانی که مراودات پولی و بانکی نیز با افزایش قابل ملاحظه ای نیز روبرو بوده، در مدت حدود دو ماه تنها ۳۸۰۰ سوئیفت ردوبدل شده است!

آن چیزی که در برقراری سوئیف مهم است این بوده که با توجه به تهدیدات و نقص های مکرر برجام توسط دولت امریکا اصولا ترس و دلهره ای در بین بانک ها و اشخاص خارجی برای برقرای مراوده با بانک های ایرانی وجود دارد که مهم تر از برقراری سوئیفت است. 

اکنون مبادلات بزرگ مالی و پولی دنیا توسط چندین بانک بزرگ و مطرح دنیا انجام می شود.بانک هایی که در انگلیس، آلمان و فرانسه هستند.این بانک ها در سال های گذشته به خاطر نقض مقررات آمریکا جریمه های سنگینی شده اند و حالا ترس آنها را وادار به بکارگیری احتیاط زیاد کرده است. بنابراین باز بودن سوئیفت وقتی بانک بزرگی در آن سوی خط نتواند جوابگوی ما باشد، اهمیت چندانی ندارد.

از سوی دیگر اکثر مبادلات بانکی دنیا بر پایه دلار برنامه ریزی شده و دلار آمریکا مبنای محاسبات است.وقتی این ارز جهان روا برای ایران قابل معامله نباشد،باز بودن سوئیفت باز هم چندان مهم نیست.

معامله ایران با ارزهای دیگری چون یورو به جای دلار،خود به خود هزینه های تبدیل ارز و محدود شدن برخی معاملات را رقم می زند.

بنابراین باید توجه داشت سطح و اعتبار بانک های حاضر به معامله با ایران و نیز رفع تحریم دلار از باز بودن سوئیفت مهم تر هستند.

رضا انصاری، مدیرکل سابق امور بین الملل بانک مرکزی در این باره گفته که در دوران تحریمها بانکهای اروپایی و غیر آمریکایی برای همکاری با بانکهای ایرانی از سوی آمریکایی ها جریمه سنگینی شده اند.

انصاری افزود: به همین دلیل بانکهای اروپایی حاضر به ریسک کردن همکاری با ایران نیستند.  بانک و بانکدار معمولا محافظه کار هستند و با احتیاط کارها را انجام می دهد تا پول سپرده گذار را از بین نبرد. بنابراین این بانکها نمی خواهند به دلیل همکاری با ایران جریمه شوند.

وی خاطرنشان کرد: دست دولت و وزارت خزانه داری آمریکا برای فشار به ایران باز است و از طریق فشار بر بانکهای آمریکایی غیر مستقیم به بانکهای اروپایی برای همکاری نکردن با ایران فشار می آورند.

مدیرکل امور بین الملل سابق بانک مرکزی اظهار کرد: هر بانک آمریکایی که با شریک اروپایی بانکهای ایرانی همکاری کند، تحت فشار قرار می گیرد. آمریکایی ها زنجیره ای هوشمند برای فشار بر بانکهای ایرانی ایجاد کرده اند بنابراین هر بانکی در اروپا، آسیا، آمریکای لاتین و یا حتی در کشورهای حاشیه خلیج فارس نگران است که اگر با بانکهای ایرانی همکاری کند حساب دلاری‌اش نزد کارگزار آمریکایی مسدود شده و ترید دلارش را از دست بدهد.

انصاری گفت: به عنوان مثال بانک اقتصاد نوین به همراه هشت بانک دیگر در هشت سال تحریمها با سوئیفت ارتباط داشت، تا همین چند وقت اخیر با ورژن 6 نرم افزار سوئیفت به این ابزار بین بانکی وصل می شدند ولی اخیرا ورژن 7 آن را هم دریافت کرده اند.

مدیرکل سابق امور بین الملل بانک مرکزی خاطرنشان کرد: بانکهای بزرگ اروپایی که اغلب خصوصی هستند به دلیل ترس از جرایم آمریکا حاضر نیستند از طریق روابط کارگزاری با بانکهای ما ارتباط برقرار کنند. در حال حاضر ما فقط باید با بانکهای کوچک و متوسط اروپایی کار کنیم و بانکهای بزرگ اروپایی شاید یک سال و نیم دیگر هم حاضر به همکاری با ایران نباشند.

وی با انتقاد از بزرگنمایی برخی از مسئولین دولت در خصوص توفیقات بانکی برجام تصریح کرد: مسئولان باید به مردم می گفتند که امروز با اجرای برجام قدمهایی برداشته شد ولی روابط بین بانکی بحثی زمان بر است و مقدمات حقوقی و بین المللی آن باید انجام شود و یک روزه برطرف نمی شود.

بانک مرکزی برای اینکه ثابت کند ما به سوئیف متصل هستیم خبرنگاران را به سالن سوئیفت دعوت کرد اما مسوولان نگفتند که از این طریق کدام معامله بین‌المللی به نتیجه رسیده است؟ کدام بانک خارجی برای ایران پول جا به جا کرده است؟ اصلا توافق ارتباط فعلی ما با زمان قبل از اجرای برجام چیست؟

ظاهرا ما به سوئیفت متصل هستیم اما امکان استفاده از آن را نداریم! جالب اینکه قبل از اجرای برجام نیز همین وضعیت وجود داشت و برجام نتوانست آنچنان که دولتی‌ها دوست داشتند گره مهمی باز کند.

از طرفی فعالان اقتصادی و تاجران اعلام کرده‌اند که سوئیفت برقرار نشده و تاکنون هیچ معامله‌ای به وسیله آن صورت نگرفته است. بانک مرکزی به جای دعوت خبرنگاران باید تاجران را دعوت می‌کرد و در حضور آنها از طریق سوئیفت یک مبادله کامل بانکی صورت می‌داد نه اینکه فقط به چند سند بانکی و چند آمار مبهم بسنده کنند.  

مسوولان بهتر است به جای تلاش برای وارونه جلوه دادن واقعیت برای حل مشکلات مراوردات بانکی تلاش کنند و با مذاکرات فشرده موانع بین‌المللی را بردارند چراکه با این نسخه دولت هنوز هزینه جا به‌جایی ارزی بسیار بالاست و عملا در تحریم بانکی باقی ماندیم.