ارزش عبادت هر انسان چه میزان است

وی افزود: آن عارف بزرگ که مهمان بود کم تناول و بسنده بدان کرد، میزبان که خیلی زحمت کشیده بود، علت را جویا شد. همه گفت‌وگوی عارف و خردمند میزبان تفسیر همین حدیث است که جامی خواسته این را معنی کند، خداوند فرمود: همه چیز عالم را من برای تو آفریدم، اما تو برای من آفریده شدی! این یک جمله است اما معانی زیادی دارد.

دینانی با اشاره به اینکه همه کارهای ما برای زندگی بهتر است، بیان داشت: جامی در این حکایت ساختگی می‌خواهد بگوید که همه چیز به دلیل همین «برای» خلق شده است. انسان اشرف مخلوقات است، برای اینکه انسان ذهن، فکر و اندیشه دارد، می‌تواند اختراع و کشف مجهولات کند. به عبارت دیگر انسان شخصیت دارد و موجودات و همه چیز در عالم شیء است.

چهره ماندگار فلسفه ایران یادآور شد: ما انواع اندیشه‌ها داریم، اگر انسانی از بدو تولد تا آخر عمر یک فکر یکنواخت داشته باشد و در این تفکرش تحول نباشد، این شخص متعالی نیست. انسان به عالم بیرون از خود با پنجره‌های متعدد نگاه می‌کند و پنجره عقل به بیرون گشاده تر از پنجره حس به بیرون است.

وی با تأکید بر اینکه انسان دارای پنجره‌هایی است که از درون این پنجره‌ها به بیرون از خود می‌نگرد، گفت: بیرون این پنجره‌ها از ملک تا ملکوت و بیکران است، اما پنجره‌های بیکرانه می‌تواند بیکرانه را ببیند.

عضو مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران اظهار اشت:‌ دیوار منیت، دیوار ضخیم و مرتفعی است از کوه مرتفع‌تر که انسان تا پنجره به بیرون نداشته باشد تا ابد پشت این دیوار زندانی می‌ماند، در صورتی که این منیت را کنار بگذاریم چه پنجره‌ها که خواهیم دید و چه چیزها که از درون به بیرون و از برون به درون خواهیم آورد.

وی با بیان اینکه اگر کسی از ما پرسید که برای چه عبادت کنیم و چه پاسخ دهیم، ادامه داد:‌ برای شناختن و توجه حق عبادت می‌کنیم، اول می‌شناسیم برای عبادت و سپس همین عبادت شناخت فراخ‌تری به ما می‌دهد، چرا که ارزش عبادت به اندازه ارزش شناخت است. عبادت هر کسی اندازه میزان معرفت و شناخت او ارزش دارد.

دینانی در پاسخ به سؤال خود که شناخت تا کجا می‌رود، گفت:‌ مرز شناخت تا بیکرانه است عقل در شناخت به مرحله‌ای می‌رسد که به ناتوانی خود آگاه می‌شود یعنی می‌فهمد که دیگر نمی‌فهمد. ما دو جور نفهمیدن داریم یک نفهمیدن از روی تنبلی است و دوم نفهمیدنی که از روی تلاش بوده و آن شناخت نامتناهی است. انسان سرانجام برای شناخت است و ما چیزی مادون شناخت داریم که ارزشش از شناخت بیشتر باشد؟ خیر.

دینانی در پایان خاطرنشان کرد: ارزش هیچ گوهری از شناختن بیشتر نیست، فهمیدن یک زمان معلومات است که البته آن هم فهمیدن است اما فهمی داریم که قدری از دانستن بیشتر است که آن ارزش بیشتری دارد.