بیمار نباید گمان کند که پزشک معالجش، آدمی از جنس دیگر است
به گزارش سرویس بسیج جامعه پزشکی خبرگزاری بسیج، نوع پوشش و آراستگی ظاهری موضوعی است که در تمامی جوامع رسمی در دنیا مورد توجه است اما آنچه که فارغ از نوع فرهنگ در کشورهای مختلف اهمیت دارد این است که نوع پوشش و آراستگی خللی را در کار و فعالیت اجتماعی ایجاد نکند.
یکی از فضاهایی که نوع پوشش، ظاهر و آراستگی افراد در آن بسیار اهمیت دارد فضای دانشگاهی، درمانی و بیمارستانی است که در تمام دنیا قواعد و ضوابط خاصی را برای آن در نظر گرفتهاند و حضور افراد بدون توجه به قواعد تعریف شده میتواند باعث برخوردهای قانونی با افراد شود.
در ایران نیز نوع پوشش، نوع آرایش، استفاده از زیورآلات و غیره را در قالب موضوعی با عنوان حجاب و عفاف بیان کردهاند و برای دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی و کادر درمانی در بیمارستانها تعاریفی در این باره ارائه شده است که باید مورد توجه قرار گیرد اما اخیرا در کشور ما توجه به این قوانین توسط کادر درمانی تا حدی نادیده گرفته میشود.
در این گزارش به دنبال این هستیم تا در ابتدا قوانین مربوط به کادر درمانی را در کشورهای دیگر بررسی کنیم سپس به ارزیابی این موضوع در کشور خود بپردازیم.
قوانین مربوط به ظاهر دانشجویان در دانشگاه ایالتی فلوریدای آمریکا
دانشگاه ایالتی فلوریدای آمریکا ضوابط و مقررات خاصی را برای پوشش دانشجویان پسر و دختر در نظر گرفته و دانشجویان نسبت به رعایت این ضوابط ملزم هستند. دستورالعملهای ذیل برای پوشش دانشجویان دختر و پسر این دانشگاه در نظر گرفته شده است که از ساعت ۷:۳۰ صبح تا ۱۵:۳۰ بعدازظهر در محوطه دانشکده «دانشگاه ایالت فلوریدا» اجرا میشود.
- تمام شلوارها و دامنهایی که پوشیده میشوند نباید بیش از حد کوتاه باشند و قواعد پوشش برای خانمها و آقایان یکسان است.
- بلندی و سبک لباس باید متناسب با اندازه شلوار و فیزیک هر شخص باشد و هیچ یک از انواع لباسهای جین، شلوار سفید، سوئیت شرت، شلوارک، دامنهای چاکدار و تیشرت مجاز شمرده نمیشوند.
- افراد مجاز هستند تا از ساعت با عقربه ثانیهشمار استفاده کنند.
- جهت حفظ ایمنی اجازه استفاده گوشهای آویز وجود ندارد.
- بیش از دو حلقه در هر دست مجاز نیست در محیطهایی که سیاست و خط مشی دانشکده استفاده از انگشتر را ممنوع میداند، انگشترها باید برداشته شود. از آنجا که انگشترها پناهگاه مناسبی برای باکتریها هستند که به غذا، ذخایر استریل، زخمهای بیماران و غیره سرایت میکند، شستن مکرر دستها تاکید میشود.
- مدل مو باید ساده و آرایش در حد اعتدال باشد. استفاده از عطرهای قوی و آرایش تند هنگام مراقبت و درمان بیماران مجاز نیست زیرا بیماران نسبت به بوها بسیار حساس هستند.
- ناخن انگشتان باید کوتاه و تمیز نگه داشته شوند. دانشجویان باید از لاک زدن خودداری کنند، زیرا تراشههای لاک ناخن مأمن رشد باکتریها هستند به ویژه هنگامی که افراد در حال کار با وسایل استریل، پارچه زیر و رختشویی یا پخت غذا باشند همچنین استفاده از ناخنهای مصنوعی در هیچ مکانی مجاز نیست.
با توجه به اینکه قوانین پوشش و آرایش در تمامی دانشگاهها و مراکز درمانی معتبر دنیا رعایت میشود اما سوال اینجا است علارقم اینکه این موضوعات در فرهنگ ایرانی- اسلامی ما در قالب موضوع حجاب و عفاف گنجانده شده اما چرا در دانشگاههای علوم پزشکی و کادر درمانی ما آنگونه که باید رعایت نمیشود؟
دکتر احمد جوانمرد، مسئول مرکز بسیج جامعه پزشکی دانشگاه شهید بهشتی در گفتوگو با خبرنگار سینا درباره نقش پوشش کادر درمانی بیمارستانها بر به هم زدن آرامش روانی بیماران گفت: این موضوع در دانشگاههای معتبر دنیا جدی گرفته میشود و ضوابط پوششی جزو استانداردهای حرفهای در بیمارستانهای دنیا است، به این دلیل که نباید فاصله و اضطرابی میان بیمار و درمانگر وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: بیمار نباید فکر کند که درمانگر، آدمی از جنس دیگری است که نمیتواند با آن ارتباط برقرار کند و این باعث اضطراب بیمار شود.
مسئول مرکز بسیج جامعه پزشکی دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه در دانشگاههای معتبر دنیا نگاه اعتقادی به مقوله پوشش وجود ندارد و این موضوع تحت عنوان استانداردها مورد بررسی قرار میگیرد، بیان کرد: دانشجوی پزشکی باید وجناتی تعریف شده داشته باشد به این شکل که داشتن لوازم زینتی جزو استاندارها نیست و فرد باید حتماً آن را ترک کند، داشتن لاک و آرایشهای ویژه به علتهای متعدد، داشتن ناخن بلند و استفاده از عطر و ادکلن ممنوع است به این علت که بیمار به دلیل مشکلاتی که دارد نباید اضطراب مضاعفی را دریافت کند.
وی در ادامه تصریح کرد: در بخش اعتباربخشی در بیمارستانهای معتبر دنیا نیز در جذب نیروی انسانی این موضوعات را مورد توجه قرار میدهند به عنوان مثال پوشیدن شلوار جین و تی شرت، کفش صدا دار و پاشنه بلند حتی پوشیدن کفش sport ممنوع است به این دلیل که ممکن است انتقال آلودگی را موجب میشود.
در ادامه با دکتر فاطمه محمدبیگی، دبیر ستاد عفاف و حجاب استان قزوین به گفتوگو نشستیم؛ وی درباره توجه بیشتر به موضوع حجاب و عفاف در فضاهای دانشگاهی و درمانی کشور به خبرنگار سینا گفت: مشکلی که ما داریم اینکه به نظر میرسد قانون پذیری ما در این موضوعات ضعیف است.
احداث بیمارستانهای تخصصی زنان یک حق برای آنان است
وی با بیان اینکه اگر ما به ارزشهای دینی و ملی خود احترام بگذاریم حرف از تهجر و عقب ماندگی به میان میآید و این موضوع همان تهاجم فرهنگی است که مقام معظم رهبری بر آن تاکید دارند، تصریح کرد: اگر از جنبه حقوق بینالمللی نیز به موضوع نگاه کنیم، حق استفاده از درمانگر همجنس یک حق شهروندی است که در اسلام نیز این موضوع حقی برتر و والا است که البته امکان توجه به این حق با احداث بیمارستانهای تخصصی زنان، مراکز و دانشگاههای اختصاصی زنان امکانپذیر است.
وی ادامه داد: مراکز ویژه بانوان در کشورهایی مانند انگلیس و استرالیا که حتی مسلمان نیستند نیز در نظر گرفته شده است.
نیازمند ایجاد منشوری با عنوان "عفاف و حجاب در جامعه پزشکی" هستیم
دبیر ستاد عفاف و حجاب استان قزوین با تاکید بر اینکه ما باید منشوری به
عنوان منشور عفاف و حجاب در جامعه پزشکی داشته باشیم، بیان کرد:
همانگونه که منشور حقوق بیماران و منشور حقوق شهروندی داریم، باید منشور
عفاف و حجاب را نیز تدوین کنیم و تمام پروژههای ما باید پیوست عفاف و حجاب
داشته باشند.
وی با بیان اینکه استفاده از درمانگر همجنس و بهرهمندی از فضای عفیف حق
بیماران است، تصریح کرد: ما امتحان کردیم وقتی با حجاب بالای سر بیمار
ظاهر میشویم فرد آرامش بیشتری دارد تا وقتی کادر درمانی با لاک و آرایش بر
سر بیمار ظاهر میشود و در این حالت آرامش از بیمار گرفته میشود.
محمد بیگی، ادامه داد: همانگونه که افراد حق زیبایی و جمال را دارند حق
حریم خصوصی نیز حایز اهمیت است؛ حریم خصوصی مربوط به خانواده افراد میشود و
ما اجازه نداریم این زیبایی را در هر جایی استفاده کنیم.
مسئولان، عفاف و حجاب را در مدارس و دانشگاهها آموزش دهند
وی درباره کمتوجهی به موضوع حجاب و عفاف در کادر درمانی در جامعه پزشکی کشور خاطرنشان کرد: نمیتوانیم کادر درمانی را از مردم جدا کنیم، زیرا آنها نیز جزئی از مردم هستند در واقع فرهنگ عمومی جامعه ما ایراد دارد و به قشر خاصی مربوط نمیشود و اگر بیتوجهی به حجاب در این قشر خاص بیشتر است به این دلیل که با مردم بیشتر در ارتباط هستند پس باید سرمایه گذاری بر قشر علوم پزشکی بیشتر شود.
دبیر ستاد عفاف و حجاب استان قزوین با بیان اینکه متاسفانه قانون عفاف و حجاب در کشور ما کلی است که این قانون کلی نیز رعایت نمیشود، تصریح کرد: متاسفانه در سرفصلهای آموزشی علوم پزشکی فقط یک درس یک واحدی اخلاق داریم در حالی که ما باید چندین واحد درس اخلاق داشته باشیم و آن را به کادر درمانی آموزش دهیم سپس به دنبال اجرایی شدن آن باشیم.
نهادینه شدن فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه به کادر درمانی نیز منتقل خواهد شد
در این باره نظر دکتر طیب قدیمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی کردستان را نیز جویا شدیم؛ وی به خبرنگار سینا گفت: اگر فرهنگ حجاب در سطح کلان جامعه از طریق امر به معروف و نهیازمنکر برای هر دو جنس مرد و زن نهادینه شود قطعاً به محیط اداری نیز انتقال خواهد یافت.
وی با بیان اینکه واحدهای درمانی، بهداشتی مکلف به اجرای بخشنامههای مربوطه هستند بیان کرد: در این مراکز اگر بنا به هر دلیل کوتاهی رخ دهد مسئولان باید پاسخگو باشند.
در ادامه بحث دکتر محمدرضا مسجدی آرانی، متخصص روانشناس بالینی درباره توجه به موضوع عفاف و حجاب در فضای علوم پزشکی کشور گفت: مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره موضوع حجاب و عفاف وجود دارد، سیاستهای کلی، قانون و راهکارهای اجرایی گسترش حجاب و عفاف ۱۳ دی ماه ۸۴ مصوب شده است که در این باره قوانین سیاستها و راهکارهایی برای همه دستگاهها مشخص شده اما این قانون در حال خاک خوردن است.
وی در ادامه افزود: به دلیل اینکه جامعه پزشکی بعنوان یک گروه مرجع و مورد اعتماد مردم هستند پس توجه به اخلاق و رفتار و رعایت قوانین و موازین برای آنان بسیار پسندیدهتر است و برای مردم نیز بسیار موثرتر خواهد بود.
قانون انطباق امور پزشکی با موازین شرع افت و خیزهایی دارد
مسجدی، با اشاره به اینکه قانون انطباق امور پزشکی با موازین شرع افت و خیزهایی داشته است که باید مورد توجه قرار گیرد، تاکید کرد: تخصصهای تک جنسیتی و کادر تک جنسیتی مسئله مهمی است زیرا بسیاری از بیماران دوست ندارند که در فضاهای مردانه و یا غیر همجنس ورود پیدا کنند، به علاوه اینکه در شرایط فعلی زیرساختهای بسیاری از بیمارستانها برای این موضوع مهیا است.
این متخصص روانشناس بالینی درباره راهکارهای پیاده سازی بیشتر عفاف و حجاب در جامعه پزشکی گفت: ما در اجرای قانون دچار مشکل هستیم، باید در مرحله اول حدود شرعی و فلسفله حجاب را برای مردان، زنان و دختران روشن کنیم، بیشتر باید از زمینههای احساسی و عاطفی استفاده کنیم و در این باره نباید انگ یا برچسب بزنیم.
وی ادامه داد: بیمارستانهای ما مشتی از خروار اجتماع ما هستند؛ فردی که در بیمارستان کار میکند، نمیتواند به حجاب اعتقاد داشته باشد و در بیرون از محل کار اعتقاد نداشته باشد.
مسجدی، تصریح کرد: باید فعالیتهای آموزشی، فرهنگی، رسانهای و اجتماعی را به سمتی ببریم که فلسفه حجاب را جا بیندازیم و همسر و دختر ما بدانند که با حجاب و عفاف ارزش پیدا میکنند در غیر این حالت هرکسی با آنها رفتاری سودجویانه خواهد داشت.
بر اساس این گزارش، قدر مسلم توجه به مقوله عفاف و حجاب در جامعه پزشکی بدون اصلاح اندیشههای جامعه امکان پذیر نیست چرا که کادر درمانی نیز بخشی از افراد جامعه محسوب میشوند و این امر دقت نظر تمامی مسئولان فرهنگی کشور را میطلبد اما در این باره تصویب قوانین کاربردی و اجرای دقیق آن بسیار حائز اهمیت است و اگر این مسئله مورد توجه قرار گیرد، به نهادیه شدن اصول اخلاقی، رفتاری و حتی ظاهر مناسب داشتن افراد کمک میکند.
