
مختصری از زندگانی امام جعفر صادق علیه السلام
جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن
ابی طالب علیهم السلام، ششمین امام شیعیان، و پنجمین امام از نسل امیر المؤمنین (ع)
کنیه او ابو عبد الله و لقب مشهورش «صادق » است. لقبهای دیگری نیز دارد، از آن جمله
صابر، طاهر، و فاضل. اما چون فقیهان و محدثان معاصر او که شیعه وی هم نبوده اند، حضرتش
را به درستی حدیث و راستگویی در نقل روایت بدین لقب ستوده اند، لقب صادق شهرت یافته
است و گرنه امامی را که منصوب از طرف خدا و منصوص از جانب امامان پیش از اوست، راستگو
گفتن آفتاب را به روشن وصف کردن است. که: مدح تعریف است و
تخریق حجاب فارغ است از شرح و تعریف آفتاب مادح خورشید مداح خود است که دو چشمم روشن
و نامر مد است.
ولادت او ماه ربیع الاول سال هشتاد و سوم
از هجرت رسول خدا (ع) ، و در هفدهم آن ماه بوده است. ولی بعض مورخان و تذکره نویسان
ولادت حضرتش را در سال هشتادم از هجرت نوشته اند و در ماه شوال سال صد و چهل و هشت
هجری به دیدار پروردگار شتافت. مدت زندگانی او شصت و پنج سال بوده است.
از آغاز ولادت تا هنگام رحلت این امام بزرگوار،
ده تن از امویان به نامهای: عبد الملک پسر مروان، ولید پسر عبد الملک (ولید اول) ،
سلیمان پسر عبد الملک، عمر پسر عبد العزیز، یزید پسر عبد الملک (یزید دوم) ، هشام پسر
عبد الملک، ولید پسر یزید (ولید دوم) ، یزید پسر ولید (یزید سوم) ، ابراهیم پسر ولید
و مروان پسر محمد، و دو تن از عباسیان ابو العباس، عبد الله پسر محمد معروف به سفاح
و ابو جعفر پسر محمد معروف به منصور بر حوزه اسلامی حکومت داشته اند. آغاز امامت امام
صادق (ع) با حکومت هشام پسر عبد الملک و پایان آن، با دوازدهمین سال از حکومت ابو جعفر
منصور (المنصور بالله) مشهور به دوانیقی مصادف بوده است. مدفن آن امام بزرگوار قبرستان
بقیع است، آنجا که پدر و جد او به خاک سپرده شده اند.
نام مادر او فاطمه یا قریبه دختر قاسم بن
محمد بن ابی بکر است و ام فروه کنیت داشته است.مادر ام فروه اسماء دختر عبد الرحمان
بن ابی بکر است.
امام صادق در باره مادرش فرموده است: مادرم
مؤمن، متقی و نیکوکار بود و خدا نیکوکاران را دوست می دارد.
چنان که مشهور است فرزندان آن حضرت ده تن
بوده اند، هفت پسر به نامهای اسماعیل، عبد الله، موسی، اسحاق، محمد، عباس و علی و سه
دختر به نامهای ام فروه، اسماء و فاطمه.
امام صادق علیه السلام شیخ الائمه است،از
همه ائمه دیگر عمر بیشتری نصیب ایشان شد،شصت و پنجساله بود که از دنیا رحلت فرمود.عمر
نسبتا طویل آن حضرت و فتوری که در دستگاه خلافت رخ داد که امویان و عباسیان سر گرم
زد و خورد با یکدیگر بودند فرصتی طلایی برای امام به وجود آورد که بساط افاضه و تعلیم
را بگستراند و به تعلیم و تربیت و تاسیس حوزه علمی عظیمی بپردازد،جمله«قال الصادق»شعار
علم حدیث گردد،و به نشر و پخش حقایق اسلام موفق گردد.از آن زمان تا زمان ما هر کس از
علما و دانشمندان اعم از شیعی مذهب و غیره که نام آن حضرت را در کتب و آثار خود ذکر
کردهاند با ذکر حوزه و مدرسهای که آن حضرت تاسیس کرد و شاگردان زیادی که تربیت کرد
و رونقی که به بازار علم و فرهنگ اسلامی داد توام ذکر کردهاند،همان طوری که همه به
مقام تقوا و معنویت و عبادت آن حضرت نیز اعتراف کردهاند.
شیخ مفید از علمای شیعه میگوید آنقدر آثار
علمی از آن حضرت نقل شده که در همه بلاد منتشر شده.از هیچ کدام از علمای اهل بیت آنقدر
که از آن حضرت نقل شد،نقل نشده.اصحاب حدیث نام کسانی را که در خدمت آن حضرت شاگردی
کردهاند و از خرمن وجودش خوشه گرفتهاند