نعمات رسالت حضرت محمد(ص)
به گزارش خبرگزاری بسیج، در ادامه بیان مفاهیم سوره پایانی قرآن کریم که برگرفته از کتاب فهم زبان قرآن است به سوره مبارکه «شرح» رسیدیم.
سوره مبارکه شرح سورهای است مکی که در مصحف شریف به عنوان سوره نود و چهارم جای گرفته و دوازدهمین سورهای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است.
این سوره با یادآوری عنایتهای بزرگ خدا به پیامبر(ص)، ایشان را برای گسترش تلاشها و تحمّل رنجها و سختیهای جدید آماده میکند. براستی پیامبر(ص) چگونه میتواند این دشواریها را تحمل کند؟
متن سوره
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ ﴿1﴾ وَوَضَعْنَا عَنْکَ وِزْرَکَ ﴿2﴾
الَّذِی أَنْقَضَ ظَهْرَکَ ﴿3﴾ وَرَفَعْنَا لَکَ ذِکْرَکَ ﴿4﴾ فَإِنَّ مَعَ
الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿5﴾ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿6﴾ فَإِذَا فَرَغْتَ
فَانْصَبْ ﴿7﴾ وَإِلَى رَبِّکَ فَارْغَبْ ﴿8﴾
ترجمه
به نام خدای بخشاینده مهربان
آیا نگشودیم برای تو سینهات را؟(1)
و برنداشتیم از دوش تو بارِ تو را؟(2)
همانی که شکست پشت تو را(3)
و بلند گردانیدیم برای تو یادت را(4)
پس همانا همراه سختی، آسانى است(5)
همانا همراه سختی، آسانى است(6)
پس هنگام یکه از یک سختی در راه خدا فارغ شدى، پس تلاش و کوشش کن(7)
و به سوی پروردگارت پس مشتاق شو(8)
شرح واژگان کلیدی
بیان آیات
سوره مبارکه شرح از دو گفتار تشکیل شده است؛
گفتار اول؛ نعمتهای خدا به پیامبر(ص) پس از تحمل مشکلات رسالت
آیات نخست سوره شرح با شمارش آثار و پیامدهای مثبت و دور از انتظاری که خداوند پس از پذیرش مسئولیت رسالت نصیب پیامبر اکرم(ص) کرده است آغاز میشود. در این آیات به سه نعمت بزرگ خداوند اشاره شده است:
نعمت اول؛ شرح صدر و قدرت تحمل سختیها
ألَمَْ نَشْرَحْ لکََ صَدْرَکَ(1)
همانگونه که آیه نخست میفرماید: «آیا به تو شرح صدر ندادیم؟»
نعمت دوم؛ فراهم آوردن زمینههای مساعد برای دعوت پیامبر(ص)
خداوند به رغم همه کارشکنیهای مخالفان، زمینه پذیرش دعوت پیامبر(ص) را در مردم به وجود آورد و به این وسیله، سنگینی بار رسالت را که بر دوش ایشان سنگینی میکرد
برداشت: وَوَضَعْنَا عَنْکَ وِزْرَکَ (2) الَّذِی أَنْقَضَ ظَهْرَکَ (3)
نعمت سوم؛ ایمان آوردن بسیاری از مردم
به رغم خواست و تلاش مشرکان، خداوند مقدماتی را فراهم آورد که به سرعت نام پیامبر(ص) در همه جا پیچید و گروه بسیاری به او ایمان آوردند، تا آنجا که اندکی پس از وفات پیامبر(ص)، آوازه ایشان در سراسر جهان منتشر شد. خداوند سبحان از این نعمت چنین یاد میکند: و ما آوازهات را بلند گردانیدیم: وَ رَفَعْنَا لَکَ ذِکْرَکَ(4)
گفتار دوم؛ دو درس از رویارویی پیامبر(ص) با مشکلات رسالت
با توجه به پیامدهایی که مسئولیت رسالت برای پیامبر(ص) به دنبال داشت، از آیات بعد میتوان دو درس مهم برداشت کرد.
درس نخست آنکه برخورداری پیامبر(ص) از مواهب و حمایتهای خاص خدا پس از رسالت، به عنوان یک نمونه و شاهد گویا نشان میدهد که نباید سختیها و مشکلات را تنها از جنبه منفی آن ارزشیابی کرد، بلکه باید به این حقیقت توجه نمود که هر سختی، زمینهساز موفقیتها و عامل گشوده شدن افقهای جدیدی در زندگی است و این همان چیزی است که آیه بعد آن را با تأکید بیان میکند: بدون تردید همراه هر سختی، گشایش و آسانی است: فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿5﴾ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿6﴾
درس دوم این است که اگر انسان باور داشته باشد درون هر سختی و مصیبت، گشایش و موفقیتی نهفته است، دیگر از مشکلات و سختیها نمیهراسد؛ بلکه از آنها استقبال میکند؛ از این رو خداوند در آیه بعد به پیامبر اسلام(ص) میفرماید: پس هنگامی که از کار مهمی فارغ شدی، به کار مهم دیگری بپرداز و رنج آن را تحمل کن: فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ(7) و فقط به پروردگارت توجه کن: وَ إِلىٰ رَبِّکَ فَارْغَبْ(8)
نمودار سوره
