«حکمت متعالیه» بهترین منبع برای تولید نظریه تعلیم و تربیت است
به گزارش خبرگزاری بسیج، همایش ملی فلسفه مضاف به مناسبت روز جهانی فلسفه صبح امروز (چهارشنبه 17 آذر ماه) با حضور آیتالله سیدحسن سعادت مصطفوی، استاد فلسفه دانشگاه امام صادق(ع)، آیتالله علیاکبر رشاد رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و مدیر حوزه علمیه امام رضا(ع)، حجتالاسلام سعید بهشتی، استاد فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه علامه طباطبایی، حجتالاسلام علیرضا قائمینیا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، حجتالاسلام مسعود آذربایجانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و جمعی دیگر از علمای حوزههای علمیه و طلاب در حوزه علمیه امام رضا(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام بهشتی، استاد فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه علامه طباطبایی در این همایش درباره نظریه خود (فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی بر مبنای حکمت متعالیه) گفت: هدف از مقاله بنده این بوده که به دو پرسش بنیادی درباره نظریه فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی بر مبنای حکمت متعالیه پاسخ دهم. پرسش نخست جنبه مفهومشناختی و پرسش دوم جنبه روششناختی دارد.
وی در ادامه افزود: بنده بیش از بیست سال در این حوزه تألیف و تدریس داشتم. نخست در سال 74 در مقدمه ترجمه کتاب فلسفه تعلیم و تربیت به تبیین مفهومی فلسفه همت گماردم و آن را در زمره علوم فلسفی اسلامی و روش عقلی دانستم. این دیدگاه با گذشت زمان در پرتو مطالعات به پختگی رسید و همچنان به قوت خود پابرجا است.
حجتالاسلام بهشتی اظهار داشت: جمع بندی بنده این بود که حکمت متعالیه اسلامی بهترین و شایسته ترین منبع برای تولید نظریه تعلیم و تربیت است در این بحث ۹ گام را مطرح کردم یک اینکه همواره به این رشته با نگاهی فلسفی نگریستم و این دیدگاه دفاع شد تا فلسفه تعلیم و تربیت یک رشته اسلامی به طور عام و فلسفه مضاف به طور خاص است، پس تعاریف در یک نقطه مشترک هم جزو علوم فلسفی اسلامی یا مضاف است این روش در تمامی علوم به طور مشترک بکار میرود.
وی در ادامه گفت: دوم اینکه این رشته گزارههای فلسفیاش را از فلسفه اسلامی میستاند، آیا فلسفه اسلامی واحد است یا کثیر؟ فلسفه اسلامی علوم متعددی دارد و فقط یک دانش فلسفی نیست سوم فلسفه اسلامی شامل کل خانواده فلسفی نظری و عملی است و بخش نظری فلسفی منبع اصلی است. چهارم از این منظر فلسفه تعلیم و تربیت میان رشتهای میتواند گستره یکی از علوم فلسفه اسلامی به عنوان دانش تلقی میکند.
حجتالاسلام بهشتی در پایان گفت: فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی به معنای اعم، یکی از علوم فلسفی اسلامی است که با دو روش عقلی و نقلی به استکشاف و پردازش گزارههای فلسفی و تربیتی برگرفته از علوم فلسفی و تربیتی بشری از یک سو و استطباق گزارههای فلسفی و تربیتی و نیز استنتاج و پردازش گزارههای تربیتی از سوی دیگر همت میگمارد.
همچنین در این نشست حجتالاسلام مسعود آذربایجانی درباره موضوع چیستی فلسفه روانشناسی گفت: یکی از مباحث در روانشناسی مبانی و بحث پایهای روانشناسی نیاز به تأملات جدی است تا به پیشفرضهای آن بپردازیم. در دیدگاههای خود ما با توجه به اینکه علوم انسانی با رویکرد دینی تقریبا نوپا است، ما این نگاه را الزامی نمیدانیم اگر در موارد اندک پس تأملات بیشتر میخواهد که ما پیش فرض به این موضوع داشته باشیم اگرچه نگاه پسینی هم در غرب امکانپذیر است.
وی در ادامه گفت: ما دو مسیر را باید دنبال کنیم، مسیر اول تحلیلی است که فلسفه روانشناسی دو واژه فلسفه و روانشناسی دارد که برای دنبال کردن این بحث هر دو را باید دنبال کنیم تا معنای ترکیبی آن را بشناسیم. در بخش اول تعاریف متعددی برای فلسفه و روان شناسی است.
آذربایجانی اظهار داشت: بنابر مسیر اول فلسفه روانشناسی عبارت است از بررسی معناشناسانه، هستی شناسانه، معرفت شناسانه و رویکرد اخلاقی به دانش روانشناسی براساس مسیر دوم فلسفه روانشناسی عبارت است از معرفتی درجه دوم که برای شناخت درست روانشناسی به بررسی عقلی مبادی تصوری و تصدیقی دانش روانشناسی میپردازد.
وی در پایان گفت: نتایج تحقیق این است که فلسفه روانشناسی متمایز با فلسفه ذهن و علم النفس فلسفی است اگرچه هم پوشیهایی هم با هم دارند.
