آنکارا سپر خود را زمین گذاشت

روزنامه اینترنتی «گازیتا.رو» روسیه در گزارشی نتایج این عملیات نظامی ترکیه را بررسی کرده است: پایان عملیات «سپر فرات» بطور رسمی در تاریخ 29 مارس اعلام شد، ولی در حقیقت این عملیات در اوایل ماه متوقف شده بود. این عملیات هفت ماه بطول انجامیده و بزرگترین اقدام نظامی ترکیه در خاک سوریه از آغاز مناقشه نظامی در این کشور بود. مقامات آنکارا اشاره ای نکرده اند که آیا نظامیان ترکیه با وجود پایان این عملیات خاک سوریه را ترک خواهند کرد یا نه.

عملیاتی نظامی علیه کردها

دولت ترکیه در تاریخ 24 آگوست سال 2016 آغاز عملیات «سپر فرات» را اعلام کرده و در همان روز نیروهای نظامی، تانکها و هواپیماهای نظامی ترکیه وارد خاک کشور همسایه، یعنی سوریه شدند تا از نیروهای نظامی «ارتش آزادی بخش سوریه» حمایت کرده و با آنها عملیات نظامی علیه گروه تروریستی داعش انجام دهند. این عملیات از سوی مقامات آنکارا، اقدامی ضدتروریستی عنوان شد، ولی منظور آنها تنها گروههای افراط گرای اسلامی در سوریه نبودند، بلکه این عملیات علیه مبارزین کرد ساکن مناطق شمالی سوریه نیز جهت گیری شده بود. آنکارا نگران آن بود که موفقیت کردهای سوری در جنگ با داعش، باعث تحریک و فعال شدن بیشتر حزب کارگر کردستان در مناطق جنوبی و شرقی ترکیه شود.

حزب کارگر کردستان از سال 1984 به اینطرف برای تشکیل یک خودمختاری کردنشین در جنوب شرقی ترکیه دست به مبارزه مسلحانه زده است. دولت ترکیه، آمریکا و اتحادیه اروپا این حزب را سازمانی تروریستی می دانند. به همین دلیل یکی از اهداف عملیات نظامی ترکها در خاک سوریه آن بود تا مانع از عبور شبه نظامیان کرد از بخش غربی رود فرات و پیوستن آنها به گروههای کرد در شمال سوریه شوند.

تعداد واقعی نظامیان ترک شرکت کننده در عملیات «سپر فرات» هرگز فاش نشد، ولی بر اساس اطلاعات رسمی، در جریان این عملیات حدود 3 هزار تروریست داعشی نابود شده و حدود 70 نظامی ترک و 600 تن از نظامیان مخالفین سوری نیز کشته شدند.

نارضایتی آمریکا و روسیه از عملیات ترکیه

دولت "باراک اوباما" اعلام کرده بود که واشنگتن از عملیات نظامی ترکیه در خاک سوریه و اقدامات آن علیه مبارزین کرد که مورد حمایت آمریکا قرار دارند، حمایت نخواهد کرد. "اشتون کارتر" وزیر دفاع وقت آمریکا نیز تاکید کرده بود که بارها با همتای ترک خود تماس گرفته و خواستار آن شده بود که ارتش ترکیه باید تمرکز خود را روی مبارزه با داعش گذاشته و اقدامی علیه کردهای ساکن سوریه انجام ندهد.

ولی وزارت امور خارجه ترکیه اعلام کرده بود که برای آنکارا اهمیت راهبردی دارد که حتی یک شبه نظامی کرد هم در کرانه باختری رود فرات باقی نماند و منطقه واحد کردنشینی در مجاورت مرزهای ترکیه تشکیل نشود.

در اوایل ماه سپتامبر ترکیه عملیات خود را گسترش داده، ماشینهای زرهی مضاعفی را  وارد خاک سوریه نموده و جبهه های نبرد جدیدی بوجود آورد. این اقدام باعث واکنش مسکو شده و وزارت امور خارجه روسیه تاکید کرد که این عملیات نظامی بدون موافقت مقامات دمشق و همچنین بدون تایید شورای امنیت سازمان ملل انجام شده و اقدامی غیرقابل قبول است.

با وجود پایان عملیات «سپر فرات» و دستیابی به همه اهداف در نظر گرفته شده، نظامیان ترکیه همچنان در برخی مناطق همجوار مرزی در خاک سوریه باقی مانده و حدود 2 هزار کیلومتر مربع از خاک سوریه را تحت کنترل خود دارند. اول آوریل وزارت امور خارجه ترکیه اعلام کرد که ارتش این کشور در برخی مناطق سوریه حضور دارند تا شرایط برای زندگی عادی مردم آنها فراهم شود و نیروهای ترک تنها بعد از آنکه  نیروهای محلی آمادگی کامل برای کنترل اوضاع را بدست آورند، از این مناطق خارج خواهند شد.

اهداف ترکیه در سوریه

"یوری ماواشییف"رئیس بخش سیاسی مرکز تجزیه و تحلیل ترکیه مدرن، به خبرنگار «گازیتا.رو» گفته است: «زمانی که مقامات ترکیه از پایان موفقیت آمیز عملیات سخن می گویند، تنها یک اعلام ساده نیست. شهرهای منبج و رقه که اهداف اصلی عملیات «سپر فرات» نبودند، در جریان آن برای ترکها از آن جهت اهمیت یافتند که مانع از اتحاد سه گروه اصلی کردهای ساکن سوریه شود و آنکارا توانست کاملا به این هدف خود برسد.»

به گفته این کارشناس، هدف دیگر عملیات که از سال 2014 تاکنون مورد توجه مقامات آنکارا قرار داشت هم ایجاد منطقه حائل در مجاورت مرزهای ترکیه بود تا از ورود پناهجویان سوری ممانعت شود که این هدف هم حاصل شد. وی افزود: «در خاک ترکیه تعداد زیادی از پناهجویان سوری زندگی می کنند که فراهم کردن امکانات اولیه اسکان آنها بار سنگین اقتصادی برای دولت ترکیه بهمراه دارد. کمکهای اتحادیه اروپا در این زمینه هم طبق گفته مقامات آنکارا، اصلا کافی نیست. بنابراین ایجاد منطقه حائل راه حل مناسبی برای حل این مشکل بود.»

به گفته وی، اکنون اصلی ترین انگیزه آنکارا آن است که همه عوامل غیردوستانه و بخصوص عامل کردها در مناطق مرزی ترکیه و سوریه را تا جای ممکن محدود ساخته و کنترل اوضاع را در دست خویش دارد.

ماواشییف همچنین یادآور شده است که از میان تمامی طرفین در مناقشه سوریه، ترکیه دارای بیشترین خطوط مرزی مشترک با سوریه است، به همین دلیل در تلاش است تا تامین مالی مضاعفی برای اسکان دادن پناهجویان در مناطق حائل در همان خاک سوریه در نظر بگیرد و خود را از بسیاری از مشکلات داخلی رها کند. وی افزود: «در حال حاضر آنکارا به اهداف خود از اجرای عملیات «سپر فرات» دست یافته و اگر در آینده باز هم تصمیم به اقدام نظامی در خاک سوریه بگیرد، قطعا اینبار این کار با موافقت روسیه و آمریکا صورت خواهد گرفت.»