لرستان عمومی

کد خبر : 8886274

۱۲:۰۲

۱۳۹۶/۰۴/۲۲

مقاله :

حجاب و عفاف از منظر عقل و نقل

حجاب و عفاف نقش بزرگی را در تكامل جامعه و رسیدن امت اسلامی به هدف آفرینش، پاكی، عصمت، اصالت و هویت فرهنگی ایفا می‌كند.

به گزارش خبرگزاری بسیج ازلرستان ،حجاب به معناى پوشاندن بدن زن در برابر نامحرم از احكام ضرورى دين اسلام است،که نقش بزرگی را در تكامل جامعه و رسیدن امت اسلامی به هدف آفرینش، پاكی، عصمت، اصالت و هویت فرهنگی ایفا می‌كند.با نگاهی عقلانی به حجاب متوجه می شویم که آنچه که برای انسان مایه ی کرامت و حفظ از انحرافات وموجب استواری انسان می شود، حجاب است و در مقابل، آنچه که زمینه ساز فساد اخلاقی و پیامدهای شوم آن می شود،برهنگی وبی حجابی است.

بررسي حجاب از دیدگاه عقل،موجب آگاهي دادن به افراد جامعه و بررسی آن از دیدگاه نقل ، زمینه پذیرش تعبدی آن را فراهم می سازد؛لذا در اين مقاله،با عنوان"حجاب و عفاف از نگاه عقل و نقل"سعی شده است تا بدینوسیلهزمینهطهارت و پاكي نفس و گرایش به پوشش و حجاب تا حدودی برای خوانندگان محترم فراهم گردد.

کلیدواژه ها:حجاب،عفاف، عقل،نقل

مقدمه

براساس فرهنگ اسلامی، انسان موجودی است كه برای رسيدن به كمال و معنويت خلق گرديده است، لذا یکی از مهمترین برنامه های اسلام در رسیدن به این هدف، تنظيم و تعديل غرايز به ويژه غريزه جنسی و توجه واقعی به هر يك از آنها در حدّ حاجت طبيعی است، که سبب شكوفايی همه استعدادهای انسان شده و او را به سوي كمال سوق داده است.

یکی از نیازهایِ حقیقیِسعادت آفرین در زمینه‏های تربیتی، دینی، اخلاقی و فرهنگی، مسئله حجاب و عفاف است؛ از اینرو هرچه الگوهای حجاب دارای مراتب عالی‏تر و متعالی‏تری باشند، تأثیر بیشتری بر معنویت و دینداری فرد و جامعه خواهند گذاشت و هر چه حجاب فردی و اجتماعی متعالی‏تر باشد، نورانیّت، تقدّس و حرمت اخلاقی و رشد و تعالی جامعه اسلامی بیشتر خواهد بود و هر چه خلأ در این زمینه محسوس‏تر باشد، مشکلات و آسیب‏های سلامت و رشد و امنیّت فردی و اجتماعی فزون تر است.

این مسئله از آن جهت که خطابش با زنان است ، به نیمی ازجمعیت جامعه مربوط است و از آن جهت که در تنظیم روابط زن و مرد نقش دارد به همه افراد جامعه مربوط می شود

عفت و حیای زن ـ که یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ و بقای عفت عمومی است ـ نه‌تنها در تمام ادیان و مذاهب الهی بر آن تأکید شده، بلکه عقل بشری نیز آن را تأیید می‌کند

ضرورت پوشش، برای بانوان با توجه به هندسه ی جسمی و ساختمان روحی زنان و جاذبه ی گفتار و رفتار فردی و اجتماعی آنها ،نکته ی بسیار مهمی است که در آموزه های شرع مقدس اسلام مورد توجه بوده و احکام عقلی نیز آن را تایید می نماید.

حجاب و عفاف همواره بخشی عمده ای از رسالت انبیاء و اولیاء ادیان و علما بوده است زیرا حفظ حجاب و عفاف به حذفبسیاری از گناهان کمک می کند و رعایت حجاب اسلامی، به تهذیب و تزکیه نفس و ملکات نفسانی پرداخته و قرب الهی رانصیب انسان می کند

معنای حجاب

حجاب را از دو بعد لغوى و اصطلاحى مى توان تعريف كرد كه در بعد لغوى در ساده ترين تعريف حجاب به معنى پوشش و فاصله ميان دو چيز معنا شده است ؛ چنان كه ابن منظور مى نويسد: «الحجاب :الستر ... و الحجاب اسم ما احتجب به وكل ما حال بين شيئين : حجاب ... و كل شى ء ٍمنع شيئاً فقد حجبه ... »

حجاب به معناى پوشانيدن است و اسم چيزى است كه پوشانيدن با آن انجام مى گيرد و هرچيزى كه ميان دو چيز ، جدايى مى اندازد، حجاب گويند و هر چيزى كه مانع از چيز ديگر شود او را حجب نموده است

در كتب لغت فارسى نيز براى واژه ى «حجاب» معناى مختلفى آمده است مانند : «پرده ، ستر ، نقابى كه زنان چهره ى خود را به آن مى پوشانند ، روى بند ، برقع ، چادرى كه زنان سرتاپاى خود را بدان مى پوشانند. »

به نظر مى رسد واژه «ستر» در طول زمان به «پوشش» تغيير يافته است كه زن در پس پوششى مانند حجاب خود را در جامعه از گزندهاى مختلف مصون مى دارد . چنان كه «حجاب در علومى چون عرفان و طب و شايد ديگر علوم اصطلاح خاصى دارد ؛ اما واژه "حجاب" در قرآن و حديث نيز با عنايت به همين معناى لغوى به كار رفته و معناى خاصى پيدا نكرده است ؛در دوران متأخر اين واژه به همان معناى اصطلاحى "پوشش خاص زنان "اطلاق می شود.

در كل مى توان گفت حجاب به معنى پوشش ، بديهى ترين تعريفى است كه مى توان به آن اشاره كرد.

معنای عفاف

عفت و حیا، خصلتی انسانی است كه مورد پذیرش تمامی انسانها بوده و هست،و انسانهای بزرگ و ادیان آسمانی نیز بدان توصیه كرده اند. در شریعت اسلامی نیز بر آن تأكید فراوان شده است. همین خصلت انسانی یكی از فلسفه های اصلی پوشش آدمی بوده است.

این واژه از ریشه «عفّ» به‌معنای «خودداری از حرام و پرهیز از سخن یا عمل ناپسند» است . در لغت‌نامه دهخدا نیز عفاف، پارسایی و پرهیزگاری معنا شده است .

حیا و عفاف ملکه و گرایشی درونی است که با فرماندهی عقل، قوا و اعضا و جوارح، انسان را تحت کنترل قرار می‌دهد و با ایجاد میل و تحریز، او را به خودنگهداری درونی می‌رساند.

از همین‌رومعلوم می شود مادامی که انسان از مسیر فطرت خویش منحرف نشده باشد، آن را رعایت می‌کند؛ نکته‌ای که در بین همه فرهنگ‌های مختلف، مشترک است. طبیعتاً حیا و عفاف که اموری باطنی‌اند، بر رفتار انسان نیز تأثیر می‌نهند که برخی از این تأثیرات، جنبه فرهنگی و عرفی و برخی نیز جنبه شرعی دارند.

بر پایه روایات، ویژگی‌های عفاف بدین قرار است: خوی زیرکان، برترین جوانمردی، پارسایی، زیور ناداری، برترین خصلت، شریف‌ترینِ صفات، زکات زیبایی، همدمی نیکو، خوی مردمان شرافتمند .

رابطه عفاف و حجاب

«حجاب» و «عفاف» دو ارزش راستین برای انسان ها، به ویژه خداجویان و دین باوران پاک سیرت، محسوب می شود. حجاب مانع ظاهری است که همچون صدف، گوهری گرانسنگ، در آغوش خود حفظ می کند و نشان از بهای والا و چشمگیر آن دارد، و عفاف حالتی درونی و نفسانی است که از شعله ور شدن هوا و هوس و پیشروی شهوت جلوگیری می کند

به بیان روشن تر،دو واژه‌ی «حجاب» و «عفت» در اصل معنای منع و امتناع مشترک‎اند؛ تفاوتی که بین منع و بازداری حجاب و عفت است، تفاوت بین ظاهر و باطن است؛ یعنی منع و بازداری در حجاب مربوط به ظاهر است، ولی منع و بازداری در عفت، مربوط به باطن و درون است؛ چون عفت یک حالت درونی است، ولی با توجه به این که تأثیر ظاهر بر باطن و تأثیر باطن بر ظاهر، یکی از ویژگی‌های عمومی انسان است؛ بنابراین، بین حجاب و پوشش ظاهری و عفت و بازداری باطنی انسان، تأثیر و تأثّر متقابل است؛ بدین ترتیب که هرچه حجاب و پوشش ظاهری بیش‌تر و بهتر باشد، این نوع حجاب در تقویت و پرورش روحیه‌ی باطنی و درونی عفت، تأثیر بیش‌تری دارد؛ و بالعکس هر چه عفت درونی و باطنی بیش‌تر باشد باعث حجاب و پوشش ظاهری بیش‌تر و بهتر در مواجهه با نامحرم می‎گردد.

این دو ویژگی برگرفته از اعتقادات ناب دینی و باورهای پاک الهی است؛ یکی «پوشش ظاهری» است و دیگری «کوشش باطنی» ؛ یکی «نماد بیرونی» در دیدگان افراد جامعه دارد و همچون بیرقی افراشته و شعاری نماین همگان را به صلاح و رستگاری فرا می خواند و دیگری «نمود درونی» در سازمان دهی اعضا و مدیریت چشم و گوش و دل و دیده دارد تا هر یک در مرحله ای صحیح و سازنده به کار گرفته شوند و در مرزهای ممنوع الهی متوقف گردند .

از نشانه های برجستة «عفاف» در اسلام، می توان به پوشش اسلامی (حجاب) اشاره نمود .

امیرمؤمنان علی علیه السلام می فرماید: «خداوند به آدم علیه السلام وحی کرد: من تو را به انتخاب یکی از سه صفت عقل، حیا و دین مخیر نمودم؛ یکی از آنها را انتخاب نما و صفت دیگر را رها کن. آدم عرض کرد: من عقل را برگزیدم. خداوند توسط جبرئیل به حیا و دین فرمود: از عقل جدا گردید و او را به خودش واگذارید. آنها به جبرئیل گفتند: ما از سوی خدا فرمان داده شده ایم که از عقل جدا نگردیم؛ هر جا که عقل باشد ما همراه آن هستیم. جبرئیل گفت: چنین باشد. »

در نتیجه، خصلت حیا که از صفات فطری انسان است و موجب حفظ عفت خواهد شد، از عقل جدا نیست و این دو همیشه و در همه جا با هم هستند. اگر کسی در عمل، خصلت حیا را رعایت نکند در حقیقت، خود را از عقل نیز جدا ساخته است.

حجاب از دیدگاه فطرت

حجاب امری فطری است که از نهاد و سرشت انسان بر می خیزد، به این معنا که هر موجود زنده ای مایل است آنچه دارد درحریمخود حفظ کند و این غریزه در شکل عالی و ارزشمند خود، در انسان به صورت فطرت نوع دوستی و دفاع از وطن و حقوق انسانی،دفاع از خانواده و حریم همسر دفاع از عقاید متجلی می شود، و زن پاک با فطرت اصیل به خوبی می داند و حس می کند که تنها در پوششاستکهمیتواندجذبههاوزیباییهایخودراازدستبردمتجاوزینمصوننگهداردوعفتوپاکدامنیخودرانبازد .

با توجه به مطالب گفته شده،پوشش زنان و مردان بیش از هر چیز از خواسته های فطری پاک و ساختار وجودی آنهاست؛ زیرا از همان آغاز خلقت بشر، هر یک از زن و مرد کوشیدند تا به هر نحو ممکن خود را بپوشانند، بدون آنکه در این مورد قبلا آموزش دیده باشند. این موضوع بیانگر این است که در نهاد انسان عامل بازدارنده و هدایت کننده ای به نام «حیا» وجود دارد که می خواهد انسان را از خطرها و انحرافات حفظ کند و او را به راه صحیح هدایت نماید.

حجاب از دیدگاه عقل

«عقل» در لغت به معنای منع است و در اصطلاح به عقل نظری و عقل عملی تقسیم می‏شود:عقل نظری، راهنمای اندیشه بشر است. و عقل عملی، راهبر انگیزه او. عقل نظری، نیرویی است که با آن هست و نیست‏ها و باید و نبایدها درک می‏شود و عقل عملی، نیرویی است که با آن عمل می‏شود.

عقل ،حجّت الهی است وهمچون چراغی تابانی است که زشتی ها و نیکی ها را نشان داده و عوامل خوش بختی و بدبختی را مشخص می کند:

إنّ لله علی النّاس حجّتین: حجّه ظاهره و حجّه باطنه؛ فأمّا الظاهره فالرسل و الأنبیاء و الأئمّه ؛و أمّا الباطنه فالعقول .

همانا برای خداوند بر مردم دو حجّت است، حجّت آشكار و حجّت پنهان، امّا حجّت آشكار عبارت است از: رسولان و پیامبران و امامان; و حجّت پنهانی عبارت است از عقول مردمان.

بر این اساس، شارع مقدّس نیز مؤیّد ادراک عقل است؛ پس اگر کسی خلاف دستور عقل حرکت کند، خدا در قیامت با او احتجاج و او را کیفر می‏کند، چون عقل، از حجّت‏های خداست.بنابراین، حجاب یک وسیله بسیار لازم و شایسته برای زنان و مردان است و به طور کلی هر چیزی که مایه انحراف و فساد است، عقل آن را حرام می داند و هر چیزی که باعث رشد و تکامل و سلامتی فرد و جامعه است، عقل آن را شایسته و انسان را بر انجام آن ملزم می سازد .

یکی از دلایل عقلی حجاب از نظر اندیشمندان اسلامی، مسئله آزادی فکر است، از آنجا که یکی از ویژگی‌های شخصیتی زنان، توجه به ظاهر و آراستگی خود می‌باشد، نبود پوشش مناسب موجب ایجاد مشغولیت ذهنی برای زنان شده و آنان را درگیر ظاهر خود می‌کند، از طرفی برهنگی تأثیر بسیاری در تحریک شهوت داشته و مسلم است که وقتی افراد درگیر شهوت خود باشند، دچار مشغولیت فکر شده و از آزادی فکر جهت نیل به اهداف علمی و انسانی بازمی‌مانند. حجاب عبارت است از احترام گذاردن و حرمت قائل شدن برای زن که نامحرمان او را از دید حیوانی ننگرند.

مرتضی مطهری، دانشمند و فیلسوف اسلامی، استحکام خانوادگی را یکی از مهم‌ترین دلایل عقلی حجاب می‌داند، او معتقد است برهنگی و نبود پوشش مناسب عامل آزادی روابط جنسی و در نتیجه ولنگاری و بی بند و باری جنسی است و همین موجب تضعیف روابط زوجین شده و زندگی آن‌ها را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ایشان می فرماید:

تفاوت آن جامعه که روابط جنسی را محدود می‌کند به محیط خانوادگی و کادر ازدواج قانونی، با اجتماعی که روابط آزاد در آن اجازه داده می‌شود این است که ازدواج در اجتماع اول پایان انتظار و محرومیت، و در اجتماع دوم آغاز محرومیت و محدودیت است. در سیستم روابط آزاد جنسی پیمان ازدواج به دوران آزادی دختر و پسر خاتمه می‌دهد و آنها را ملزم می‌سازد که به یکدیگر وفادار باشند و در سیستم اسلامی به محرومیت و انتظار آنان پایان می‌بخشد.

حكم ديگر عقل درباره پوشش صحيح ، حكم استقلالي است ؛به اینصورت که:

انسان عاقل با ترك شهوت راني و هرگونه وابستگي نادرست شهوی است كه به كمال مي رسد،ترك پوشش كامل محرك شهوت است و باعث حاكميت غريزه برعقل و مانع رشد و كمال انساني است و هر چيزي كه مانع ظهور انسانيت باشد ، بايد كنار گذاشته شود . اما حفظ حجاب ، جلو بسياري از تحريكات شهوانی و هوی و هوس را خواهد گرفت و ارضای غريزه را در كانال قانونی آن هدايت خواهد كرد.لذا به حكم عقل هر چيزي كه شرط لازم براي كمال و رشد مي باشد ، بايد اجرا شود . پس حفظ حجاب به عنوان شرط لازم عفت و حيا و نابودي فحشا بايد رعايت شود .

هرعقل سلیم آنچه را که برای انسان مایه ی کرامت و حفظ از انحرافات و بیهودگی ها و پوچیها است آن را موجب استواری انسان میداند و آنچه را که باعث فساد اخلاقی و پیامدهای شوم برهنگی میشود آن را مذموم و ناپسند می داند .

مورد دیگری که عقل به طور مستقل وارد شده وحکم به پوشش کامل می کند، جایی است که انحراف در غریزه جنسی ایجاد شود. اعتدال در غرایز وهماهنگی آنها با دیگر قوای نفس از شرایط لازم رشد وکمال نفس است، غریزه جنسی در صورتی وسیله رشد وکمال خواهد بود که با توجه به موقعیت دیگر غرایز وقوا هماهنگ با آنها ارضاء شود. این اعتدال وهماهنگی در پی اجرای یک برنامه صحیح که تمام ابعاد وجودی را مورد نظر و توجه قرار داده باشد به وجود می آید. لذا برنامه ای که غریزه جنسی را از طریق اعتدال خارج کند، مساله ضد رشد خواهد بود وچنین برنامه ای محکوم است. عدم پوشش یا پوشش غیر مناسب ، از عواملی است که سبب انحراف غریزه در زن وتحریک غریزه جنسی در مرد شده وموجبات سقوط انحطاط را پدید آورده وجلوی رشد وکمال انسانی را می گیرد .

پوشش نامتعارف زنان و مردان، در عقلانیت اجتماعی نیز تاثیر‌گذاری جدی دارند. فرد و جامعه برخوردار از «عقل فردی و جمعی» اند و ارتقای اجتماعی همانند تکامل فردی به عقلانیت وابسته است. فضای پوشش نامتعارف زنان و مردان روابط اجتماعی را به سوی عواطف و تمایلات سوق می‌دهد و بر ارتباطات خردورزانه تأثیرات منفی می‌گذارد .

حجاب ازدیدگاه نقل

رعايت عفاف و حجاب در زمينه هاي گوناگون است که مورد تاکید قرآن و روایات اهل بیت نیز قرار گرفته است، در اينجا به ذکر چند نمونه از آيات و روایات در اين مورد مي پردازيم.

الف) قرآن

بهره حقیقی هر مرد و زن با ایمان از زندگی، زیبا زیستن است. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید:

مَنْ عَمِلَ صالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثی وَ هُوَ مُوءْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَةً وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما کانُوا یَعْمَلُونَ .

هر مرد و زنی که کردار شایسته انجام دهد و با ایمان باشد، آنان را زندگی نیکو و پاکیزه می دهیم و به بهتر از آنچه عمل کرده اند، می بخشیم.

این شایستگی، برگرفته از درون پاک و خویشتن داری انسان است. حق تعالی دراین باره می فرماید:

یا بَنی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباسًا یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشًا وَ لِباسُ التَّقْوی ذلِکَ خَیْرٌ ذلِکَ مِنْ آیاتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُون .

ای فرزند آدم، بر شما پوششی فرستادیم تا زشتی هایتان را بپوشانید و تن را بیارایید و پوشش تقوا، نیکوترین جامه است و این [لباس] از نشانه های خداست تا نعمت های پروردگار را یاد آورند.

خداوند کریم در ادامه می فرماید:

یا بَنی آدَمَ لا یَفْتِنَنَّکُمُ الشَّیْطانُ کَما أَخْرَجَ أَبَوَیْکُمْ مِنَ الْجَنَّةِ یَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِیُرِیَهُما سَوْآتِهِما... .

ای فرزند آدم، مبادا شیطان شما را بفریبد چنان که پدر و مادرتان را از بهشت بیرون ساخت و جامه عفت از تن آنان به در آورد تا زشتی هایشان را نمایان سازد.

در این آیات، از لباس ظاهری و باطنی سخن می رود که هر دو پوشش انسانند.

تکرار واژه «سوآت» در آیات یادشده، نشانه آن است که لباس در پوشاندن اعضای بدن و عیب های آن و پوشاندن عضوهایی که آشکار بودن آن موجب شرمندگی انسان می شود، نقش بسیار مهمی دارد. حکایت حضرت آدم و حوا، فطری بودن نیاز به پوشش را اثبات می کند. زندگی آدم و حوا و غارنشینان نخستین که با برگ درخت و پوست حیوانات، خود را می پوشاندند، ثابت می کند که نیاز به پوشش، به مرور زمان و بر اثر پیدایش تمدن ها شکل نگرفته، بلکه از همان آغاز با بشر همراه بوده است.

قرآن کریم می فرماید: و قل للمؤمنات یغضضن من أبصارهن و یحفظن فروجهن و لا یبدین زینتهن إلا ما ظهر منها... به زنان مؤمنه بگو: چشمان خود را فروگیرند و عورت های خویش را مصون دارند و زینت خویش را نمایان نسازند، مگر آن مقدار که طبیعتاً پیدا می گردد، و روسری خود را بر یقه و گریبان هایشان آویزان کنند.

خداوند مردان را به چشم پوشی و نظر نکردن بر زنان مقدم داشته است؛ زیرا اقدام از طبیعت مردان است، در حالی که نگه داری جنسی از صفات زنان به شمار می رود. دستور قرآنی تنها به حفظ چشم از نظر اکتفا نکرده، بلکه عملاً دستور به پوشاندن جسم داده تا از شناخت و دید مردان به دور باشد.

حجاب اسلامی عبارت است از حفظ شرم و حیای زن أولاً، با چشم فروبستن از نگاه به نامحرم و ثانیاً، پوشاندن اندامش با چادر یا جامه وسیع بر روی لباس عادی تا نشانه هاو برجستگی های اندام خویش را بپوشاند تا شناخته نشود و کسی وی را نیازارد و از شک و گمان و بدگویی به دور باشد و در چشم دیگران با مهابت و ابهت جلوه نماید و محبوب دل ها گردد .

ممکن است این تصور ایجاد شود که حجاب زن مساله ای شخصی است که مربوط به خود اوست، آيت الله جوادی آملی معتقد است كه:حجاب زن مربوط به خود او نيست تا گفته شود از حق خود صرف نظر كردم.حجاب زن مربوط به مردنيست تابگويد من راضی به بی حجابی هستم حجاب زن مربوط به خانواده نيست تا اعضاي خانواده اعّم از همسر،برادر،فرزندو... راضی به بی حجابی باشند،قرآن مجيد راضی نخواهد بود زيرا زن وحيثيّت او حق خدااست و خدازن را مظهر احساس و عاطفه آفريد نه مظهر بی عفّتی و شهوترانی. وقتي حّق خداوند با حجاب اداءنشود يعني حقّ بنده ی خدا كه آرامش و امنيت جسمی و روحی و روانی در خانواده و اجتماع است ،اداء نمی شود .

خداوند متعال عفت را از صفات مؤمنین شمرده است به گونه ای که در قرآن کریم چهار بار از ریشه «عفاف» استفاده شده است:

1ـ «یحسبهم الجاهل اغنیاء من التعفف » کسانی که از حال آن ها اطلاعی ندارند، به خاطر خویشتن داری و عفت نفس ایشان گمان می کنند که آن ها غنی و بی نیازند، در این آیه شریفه،کنش بزرگ منشانه و مناعت طبع،عفاف است،به عبارت دیگر ،خویشتن داری، عزت نفس و امتناع از دست نیاز دراز کردن در مقابل دیگران، عفاف است.

2ـ «وابتلوا اليتامی حتىٰ إِذا بلغوا النكاح فإِن آنستممنهم رشدا فادفعوا إِليهم أموالهم ولَا تَأكلوها إِسرافا وَبدارًا أن يَكبروا ومن كانغنيا فليستعفف»درباره شناخت زمان رشد و بلوغ یتیمان به سرپرستان سفارش می کند که از دست یازی به اموال یتیمان خودداری کنند و عفاف ورزند. این آیه نیز خویشتن داری را عفاف خوانده است.

3ـ «و لیستعفف الذین لایجدون نکاحا حتی یغنیهم اللّه من فضله » و کسانی که اسباب زناشوئی نمی یابند، پاکدامنی ورزند تا خداوند از بخشش خویش توانگرشان گرداند. در این آیه شریفه خویشتن داری(استعفاف) را به رام کردن قوه جنسی اطلاق فرموده است.

4ـ «و القواعد من النساء اللّاتی لایرجون نکاحاً فلیس علیهنّ جناح ان یضعن ثیابهن غیر متبرّجات بزینة و ان یستعففن خیرٌ لهنّ و اللّه سمیع علیم »؛و زنان یائسه ای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که جامه ها (چادرهایشان) را فروگذارند، به شرط آن که زینت نمائی نکنند و اگر پاکدامنی بورزند(و چادر را فرو نگذارند) بهتر است و خداوند، شنوای دانا است.

ب) روایات

در روایات متعددی به مباحث مختلف حجاب و عفاف اشاره شده است که به موارد زیر اشاره می شود:

در فضیلت عفاف روایات بسیاری آمده از جمله:

افضل العباده العفاف ؛ برترین عبادت، عفت است.

العفّه رأس کلّ خیر ؛ عفت در رأس همه ی خوبی ها است.

العفّه افضل الفتوّه ؛ عفت برترین جوان مردی است.

العفّه افضل شیمه ؛ عفّت برترین خصلت است.

العفاف یصون النفس و ینزّهها عن الدنایا ؛ عفت، نفس را مصون و آن را از پستی دور نگه می دارد.

العفاف زهاده ؛ عفت پارسایی است.

نگاه کردن به نامحرم و چشم چراني، به عنوان تير زهرآلود شيطاني، معرفي شده است، لذا امام صادق(ع) مي فرمايد: «نگاه (و چشم چراني) تيري از تيرهاي مسموم شيطان است »در حديث ديگري از امام صادق(ع) مي خوانيم: «نگاه کردن تير زهرآلودي از ناحيه شيطان است چه بسيار نگاه هايي که بعدها، حسرت و تأسف طولاني را به دنبال خواهد داشت

امام علي(ع) درباب حجاب در نگاه مي فرمايد:«کسي که نگاهي را رها سازد، حسرت و تأسف او زياد مي شود » و نیز مي فرمايد: «چه بسيار نگاه هايي که آه و حسرت به دنبال دارد »و در جملات ديگري آن امام همام مي فرمايد: «نگاه و چشم چراني، پيشاهنگ تمام فتنه هاست » ؛ «چشم ها دام هاي شيطان هستند ؛ و «چشم راهبر دل است .»

نتیجه گیری و پیشنهادات

بی حجابی،اختلاط با نامحرم و معاشرت های تعریف نشده ،مقدمه ای برای سقوط در ورطه فساد و فحشا هستند که به حکم عقل و شرع باید از آنها پرهیز نمود.

با رعایت حجاب و عفاف از طرف مردان و زنان(بویژه بانوان) جامعه از بسیاری از خطرات حفظ خواهد شد و مهمتر از همه این که با حفظ حجاب، توجه به حفظ حدود و شعائر و اهتمام به ارزش ها، کیان خانواده که اصلی ترین نهاد اجتماع است از آسیب ها و ازهم پاشیدگی در امان خواهد ماند، برای رسیدن به این منظور باید فرهنگ حجاب در جامعه گسترش یابد، و دراین امر دولت، مردم و رسانه های گروهی نقش مؤثری خواهند داشت.