یادداشت/علی شیخ زاده:
صبر و بصیرت؛ دو مؤلفه مهم و لازم اخلاقی
مسئول دفتر نمایندگی، ولی فقیه در ناحیه مقاومت بسیج روح الله یزد اقدام به نوشتن یادداشتی با موضوع صبر و بصیرت نمود.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری بسیج از یزد؛ در این یادداشت آمده است:رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها در بیانات خود به نقل از امام علی علیه السلام، بر عنصر» صبر «در کنار» بصیرت «تأکید کرده اند. میتوان گفت: آنچه ما را از ثمرات شیرین بصیرت برخوردار میکند و پیروزی را به دنبال میآورد، صبر است. بی گمان توصیه رهبر عظیم الشأن انقلاب اسلامی، حضرت آیت اللَّه العظمی خامنهای مدظله العالی، از زلال وحی و کلمات نورانی معصومان علیهم السلام نشأت گرفته است.
قرآن کریم به استعانت از صبر توصیه میکند:
وَاسْتَعِینُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ (بقره: ۴۵)
همچنین اعلام میدارد که خداوند با صابران است:
إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ (بقره: ۱۵۳)
و نیز نوید میدهد که اگر صبر کنیم و تقوا پیشه سازیم، کید و مکر دشمن کارساز نیست و ضرری به ما نمیرساند:
وَإِنْ تَصْبُروا وَتَتَّقُوا لاَ یضُرُّکمْ کیدُهُمْ شَیئاً (آل عمران: ۱۲۰)
آیات فراوانی از کتاب خدا به موضوع صبر اختصاص یافته که در این یادداشت جای پرداختن به همه آنها نیست؛ بنابراین به اشاره ای، گذر میکنیم. کافی است بدانیم که خداوند به صابران بشارت داده است:
وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ (بقره: ۱۵۵)
و پاداش آنان را بی شمار میداند:
إِنَّمَا یوَفَّی الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَیرِ حِسَابٍ (زمر: ۱۰)
بی تردید وقتی سخن از صبر گفته میشود، منظور موضعی انفعالی و تأخیر در عمل به موقع، نشستن و تماشا کردن، ظلم پذیری و بی تفاوتی نیست، بلکه منظور دو چیز است:
۱. مقاومت و پایداری و از صحنه مبارزه خارج نشدن، یعنی از مشکلات نهراسیدن و آستانه تحمّل خود را در برابر مشکلات و معضلات و سرکوفتها و مانند آن بالابردن، در برابر طوفان حوادث و فتنه ها، چون کوه ایستادن، در برابر بلاها، مصائب و زخم زبانها استقامت کردن و خود را نباختن. همچنین است مقاومت در برابر هواهای نفسانی و وساوس شیطانی.
۲. با تدبیر و درایت و سنجیده عمل کردن، از کوره به در نرفتن، احساساتی عمل نکردن و با اقدامات نادرست و بی موقع، بهانه به دست دشمن ندادن.
جایگاه صبر نزد معصومان علیهم السلام نیز بسیار بالاست و سیره آن بزرگواران که کوههای صبر و مقاومت بودند نیز شاهد همین معناست. رهبر معظم انقلاب اسلامی ما را هم از روایت و هم از سیره امام علی علیه السلام در این زمینه بهره مند میسازد. ایشان بارها به این سخن اشاره داشته اند که:
امیرالمؤمنین علیه السلام میفرمود::
ولا یحمل هذا العلم الّا اهل البصر و الصبر (نهج البلاغه، خطبه ۱۷۳)
اوّل: بصیرت، هوشندی، بینایی، قدرت و فهم و تحلیل و بعد: صبر و مقاومت و ایستادگی. (پرتو ولایت (دفتر بیست و ششم)، بصیرت نافذ، تهران، معاونت فرهنگی، ۱۳۸۴، ص. ۲۳)
همچنین با اشاره به سیره آن حضرت علیه السلام میفرماید:
امیرالمؤمنین از اوایل نوجوانی تا هنگام مرگ، دو صفت» بصیرت «و» صبر را با خود همراه داشت؛ بیداری و پایداری.... اوّل؛ بصیرت و بیداری او، یک لحظه از او جدا نشد، دوم؛ صبر و پایداری کرد و در این راه استوار و صراط مستقیم، استقامت ورزید. این استقامت ورزیدن، خسته نشدن، مغلوب خواستهها و هواهای نفس انسانی - که انسان را به تنبلی و رهاکردن کار فرا میخواند - نشدن، نکته مهمی است. (همان، ص. ۳۸ – ۳۹)
معنا و یا منظور اوّلی که از مفهوم صبر در این یادداشت بیان کردیم از بیانات بالا آشکار است و درباره مفهوم دوم صبر نیز از این سخن مقام معظم رهبری بهره میگیریم، آنجا که میفرماید:
چند توصیه به ملت عزیزمان: مواظب باشید، صبرتان را از دست ندهید، ما با صبر پیروز شدیم، باز هم باید با صبر پیشروی بکنیم.... صبر و بصیرت و وحدت تان را حفظ کنید، نگذارید به بهانههای گوناگون، آدمهای کم بصیرت یا کم صبر یا خودخواه یا بی توجه به مصالح عمومی مردم، میان صفوف مستحکم شما فاصله بیندازند و شما را نسبت به یکدیگر یا نسبت به مسئولان دل چرکین و نگران کنند. (بیانات در مراسم دومین سالگرد رحلت امام خمینی، ۱۳۷۰/۳/۱۴)
آری، آنچه ما را از ثمرات بصیرت برخوردار میکند، صبر است. به تعبیر حافظ شیرازی:
صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند
بر اثر صبر نوبت ظفر آید
× × ×
یادداشت را با بیان بصیرت آفرین فرمانده معظم کل قوا و، ولی امر مسلمین با تشبیه جبهه سیاسی به جبهه نظامی به پایان میبریم، آنجا که میفرماید:
بنده بارها این جبهههای سیاسی و صحنههای سیاسی را مثال میزنم به جبهه جنگ. اگر شما تو جبهه جنگ نظامی، هندسه زمین در اختیارتان نباشد، احتمال خطاهای بزرگ هست، برای همین هم هست که شناسایی میروند. یکی از کارهای مهم در عمل نظامی، شناسایی است؛ شناسایی از نزدیک، که زمین را بروند ببینند؛ دشمن کجاست، چه جوری است، مواضعش چگونه است، عوارضش چگونه است، تا بفهمند چه کار باید بکنند. اگر کسی این شناسایی را نداشته باشد، میدان را نشناسد، دشمن را گم بکند، یک وقت میبیند که دارد خمپاره اش را، توپخانه اش را آتش میکند به طرفی که اتفاقاً این طرف، طرفِ دوست است، نه طرف دشمن. نمیداند دیگر.
عرصه سیاسی عیناً همین جور است، اگر بصیرت نداشته باشید، دوست را نشناسید، دشمن را نشناسید، یک وقت میبینید آتش توپخانه تبلیغات شما و گفت و شنود شما و عمل شما به طرف قسمتی است که آنجا دوستان مجتمعند، نه دشمنان. آدم دشمن را بشناسد؛ در شناخت دشمن خطا نکنیم؛ لذا بصیرت لازم است، تبیین لازم است. (بیانات معظم له در دیدار اعضای دفتر رهبری و سپاه حفاظت، ولی امر، ۱۳۸۸/۳/۶))
علی شیخ زاده
والسلام علی عباد الله الصالحین
قرآن کریم به استعانت از صبر توصیه میکند:
وَاسْتَعِینُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ (بقره: ۴۵)
همچنین اعلام میدارد که خداوند با صابران است:
إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ (بقره: ۱۵۳)
و نیز نوید میدهد که اگر صبر کنیم و تقوا پیشه سازیم، کید و مکر دشمن کارساز نیست و ضرری به ما نمیرساند:
وَإِنْ تَصْبُروا وَتَتَّقُوا لاَ یضُرُّکمْ کیدُهُمْ شَیئاً (آل عمران: ۱۲۰)
آیات فراوانی از کتاب خدا به موضوع صبر اختصاص یافته که در این یادداشت جای پرداختن به همه آنها نیست؛ بنابراین به اشاره ای، گذر میکنیم. کافی است بدانیم که خداوند به صابران بشارت داده است:
وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ (بقره: ۱۵۵)
و پاداش آنان را بی شمار میداند:
إِنَّمَا یوَفَّی الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَیرِ حِسَابٍ (زمر: ۱۰)
بی تردید وقتی سخن از صبر گفته میشود، منظور موضعی انفعالی و تأخیر در عمل به موقع، نشستن و تماشا کردن، ظلم پذیری و بی تفاوتی نیست، بلکه منظور دو چیز است:
۱. مقاومت و پایداری و از صحنه مبارزه خارج نشدن، یعنی از مشکلات نهراسیدن و آستانه تحمّل خود را در برابر مشکلات و معضلات و سرکوفتها و مانند آن بالابردن، در برابر طوفان حوادث و فتنه ها، چون کوه ایستادن، در برابر بلاها، مصائب و زخم زبانها استقامت کردن و خود را نباختن. همچنین است مقاومت در برابر هواهای نفسانی و وساوس شیطانی.
۲. با تدبیر و درایت و سنجیده عمل کردن، از کوره به در نرفتن، احساساتی عمل نکردن و با اقدامات نادرست و بی موقع، بهانه به دست دشمن ندادن.
جایگاه صبر نزد معصومان علیهم السلام نیز بسیار بالاست و سیره آن بزرگواران که کوههای صبر و مقاومت بودند نیز شاهد همین معناست. رهبر معظم انقلاب اسلامی ما را هم از روایت و هم از سیره امام علی علیه السلام در این زمینه بهره مند میسازد. ایشان بارها به این سخن اشاره داشته اند که:
امیرالمؤمنین علیه السلام میفرمود::
ولا یحمل هذا العلم الّا اهل البصر و الصبر (نهج البلاغه، خطبه ۱۷۳)
اوّل: بصیرت، هوشندی، بینایی، قدرت و فهم و تحلیل و بعد: صبر و مقاومت و ایستادگی. (پرتو ولایت (دفتر بیست و ششم)، بصیرت نافذ، تهران، معاونت فرهنگی، ۱۳۸۴، ص. ۲۳)
همچنین با اشاره به سیره آن حضرت علیه السلام میفرماید:
امیرالمؤمنین از اوایل نوجوانی تا هنگام مرگ، دو صفت» بصیرت «و» صبر را با خود همراه داشت؛ بیداری و پایداری.... اوّل؛ بصیرت و بیداری او، یک لحظه از او جدا نشد، دوم؛ صبر و پایداری کرد و در این راه استوار و صراط مستقیم، استقامت ورزید. این استقامت ورزیدن، خسته نشدن، مغلوب خواستهها و هواهای نفس انسانی - که انسان را به تنبلی و رهاکردن کار فرا میخواند - نشدن، نکته مهمی است. (همان، ص. ۳۸ – ۳۹)
معنا و یا منظور اوّلی که از مفهوم صبر در این یادداشت بیان کردیم از بیانات بالا آشکار است و درباره مفهوم دوم صبر نیز از این سخن مقام معظم رهبری بهره میگیریم، آنجا که میفرماید:
چند توصیه به ملت عزیزمان: مواظب باشید، صبرتان را از دست ندهید، ما با صبر پیروز شدیم، باز هم باید با صبر پیشروی بکنیم.... صبر و بصیرت و وحدت تان را حفظ کنید، نگذارید به بهانههای گوناگون، آدمهای کم بصیرت یا کم صبر یا خودخواه یا بی توجه به مصالح عمومی مردم، میان صفوف مستحکم شما فاصله بیندازند و شما را نسبت به یکدیگر یا نسبت به مسئولان دل چرکین و نگران کنند. (بیانات در مراسم دومین سالگرد رحلت امام خمینی، ۱۳۷۰/۳/۱۴)
آری، آنچه ما را از ثمرات بصیرت برخوردار میکند، صبر است. به تعبیر حافظ شیرازی:
صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند
بر اثر صبر نوبت ظفر آید
× × ×
یادداشت را با بیان بصیرت آفرین فرمانده معظم کل قوا و، ولی امر مسلمین با تشبیه جبهه سیاسی به جبهه نظامی به پایان میبریم، آنجا که میفرماید:
بنده بارها این جبهههای سیاسی و صحنههای سیاسی را مثال میزنم به جبهه جنگ. اگر شما تو جبهه جنگ نظامی، هندسه زمین در اختیارتان نباشد، احتمال خطاهای بزرگ هست، برای همین هم هست که شناسایی میروند. یکی از کارهای مهم در عمل نظامی، شناسایی است؛ شناسایی از نزدیک، که زمین را بروند ببینند؛ دشمن کجاست، چه جوری است، مواضعش چگونه است، عوارضش چگونه است، تا بفهمند چه کار باید بکنند. اگر کسی این شناسایی را نداشته باشد، میدان را نشناسد، دشمن را گم بکند، یک وقت میبیند که دارد خمپاره اش را، توپخانه اش را آتش میکند به طرفی که اتفاقاً این طرف، طرفِ دوست است، نه طرف دشمن. نمیداند دیگر.
عرصه سیاسی عیناً همین جور است، اگر بصیرت نداشته باشید، دوست را نشناسید، دشمن را نشناسید، یک وقت میبینید آتش توپخانه تبلیغات شما و گفت و شنود شما و عمل شما به طرف قسمتی است که آنجا دوستان مجتمعند، نه دشمنان. آدم دشمن را بشناسد؛ در شناخت دشمن خطا نکنیم؛ لذا بصیرت لازم است، تبیین لازم است. (بیانات معظم له در دیدار اعضای دفتر رهبری و سپاه حفاظت، ولی امر، ۱۳۸۸/۳/۶))
علی شیخ زاده
والسلام علی عباد الله الصالحین
ارسال نظرات شما
