دشواری های جنگ تربیتی
به گزارش خبرگزاری بسیج، دیدار شورانگیز هزاران دانشجو، معلم و اساتید آنان با مقام معظم رهبری در هفته معلم، نشاطی تازه در جامعه فرهنگیان پدید آورد و در عین حال حضور رهبر فرزانه انقلاب در مکان مقدس «تربیت معلم»، پیامآور این واقعیت هم بود که سرنوشت کشور در مدرسه رقم می خورد و سرنوشت مدرسه در دستان پر توان معلم است که خود در دانشگاه فرهنگیان تربیت می شود و امید است که پیام این حرکت معنادار به تمامی افراد جامعه و خصوصاً به مسئولین عالیرتبه انتقال یابد و نقطه عطفی باشد برای ادای دینی که همه ما دانشآموزان دیروز و امروز نسبت به امر خطیر تعلیم و تربیت کشور و نیز نسبت به دلباختگان آن یعنی «معلمان» داریم.
مقام معظم رهبری در این دیدار به مهمترین مسائل و چالشهای کنونی آموزش و پرورش اشاره فرمودند، از جمله منزلت و معیشت معلم، جایگاه والای آموزش و پرورش و دانشگاه فرهنگیان، معاونت پرورشی، خطر نفوذ بیگانه و از همه مهمتر و کلید حل مشکلات یعنی سند تحول بنیادین را یادآور شدند که جایگاه و منزلت معلم در جامعه به صورت واقعی تبیین نشده است و نیازمند برنامهریزی و کار هنری است. واقعیت آن است که امروز آموزش و پرورش کشور در موقعیت بسیار حساس و سرنوشتسازی قرار گرفته و سال هاست که جایگاه آموزش و پرورش و معلم روندی کاهشی یافته است و با نگاهی به سیر تحولات این دستگاه طی چهل سال گذشته، می توان گفت که آن شور و نشاط دهه اول انقلاب و جایگاه والای نهاد تعلیم و تربیت در آن دوران، به تدریج تنزل یافته است و جای خالی خیلیها کاملاً احساس میشود؛ جای خالی رئیس جمهوری همچون شهید رجائی که در سفرهای استانیاش بازدید از مراکز تربیت معلم را در اولویت قرار می داد، یا جای خالی نخستوزیر اندیشمندی همچون شهید باهنر که نقش معلم را در آینده کشور و انقلاب درک می کرد یا رئیس قوه قضائیهای نظیر شهید بهشتی که از درون جامعه فرهنگیان برخاسته بود و سالها معلمی و مدرسهداری کرده بود و نیز وزرا و نمایندگانی همانند آن بزرگوارانی که بیتردید اگر امروز زمام مدیریت کشور در دست این گونه معلمان فرهیخته بود، دغدغههای مقام معظم رهبری در باره مسائل فرهنگی کشور و بخصوص آموزش و پرورش تا این اندازه شدت نمییافت.
در شرایط کنونی از طرفی در میان جوانان فرهیخته، کمتر کسی داوطلب شغل معلمی است و از طرف دیگر هم بسیاری از نیروهای کارآمد آموزش و پرورش به دلیل تبعیضهای موجود، میکوشند در صورت امکان خود را به دستگاهی دیگر منتقل کنند و به طور کلی هم مشکلات معیشتی دامنگیر عموم معلمان شده و انگیزه آنان را کاهش داده است و علاوه بر اینها چندصد هزار نفر از معلمانی که سالهای نخست پیروزی انقلاب استخدام شده بودند در آستانه بازنشستگی قرار دارند. در بحبوحه این مشکلات، دشمن هم برنامههای متعددی را برای نفوذ در آموزش و پرورش کشور و مدارس و مهدکودکها و پیشدبستانیها طراحی کرده و به اجرا درآورده است، که برنامه 2030 و مدارس مونته سوری و مدارس چندزبانه و مدارس طبیعت و... نمونههایی از آنهاست و با توجه به همین واقعیتهاست که مقام معظم رهبری از عرصه تربیت جوانان والا و با انگیزه با تعبیر «عرصه یک جنگ بزرگ و واقعی» یاد کردند و نسبت به سیاست دشمن برای به خواب فرو بردن مسئولین و غفلت از این جنگ تربیتی هشدار دادند.
هر چند این یک اصل کلی و رایج در کشورهای جهان است که اهداف آموزش و پرورش هر کشوری، الهام گرفته از قانون اساسی آن کشور است اما در آموزش و پرورش کشور ما هنوز این اصل حاکمیت نیافته است و به همین دلیل برون داد چرخه 12 ساله تعلیم و تربیت، منطبق با مطالبات نظام اسلامی نیست. البته در بعد نظری، خوشبختانه نقشه راه و الگوی تحول آموزش و پرورش تحت عنوان سند تحول بنیادین، تدوین و تصویب شده است اما در عمل با «مخالفتها» و «مقاومتها» و «موانعی» مواجه و متوقف شده است.
مخالفتها توسط کسانی اعمال میشود که تنها اندوخته علمیشان، مطالعه کتابهایی در عرصه آموزش و پرورش غربی است و هیچ آگاهی و باوری نسبت به الگوی اسلامی - ایرانی تعلیم و تربیت ندارند و در نتیجه به صراحت با سند تحول، «مخالفت» نموده و در راه اجرای آن کارشکنی میکنند، خواه در مسند عالیترین مسئولیتها ، خواه در دانشگاه فرهنگیان و خواه در پوشش تشکلهای علمی و برگزاری همایشها و زیر چتر همان واژه کلیشهای دستاوردهای علمی جهان، دستاورد انقلابی نظام اسلامی در عرصه تعلیم و تربیت یعنی سند تحول را زیر سؤال میبرند و قریب هفت سال آن را در پیچ و خم ادارات بایگانی میکنند ولی هنوز مرکب برنامه 2030 در اروپا خشک نشده در عرض چند ماه آن را در مدارس ما به اجرا درمیآورند.
از طرف دیگر بدنه هر مجموعهای به دلیل ناآگاهی معمولاً در برابر هر گونه تغییر و تحولی «مقاومت» میکند و به همین دلیل ضرورت تبیین سند تحول بنیادین برای جامعه فرهنگیان از اولویتها و پیشنیازهای اجرای آن است و رسانهملی میتواند در این زمینه به کمک وزارت آموزش و پرورش بشتابد.
اما در ارتباط با «موانع» اجرای سند تحول باید یادآور شد که انجام این اقدام انقلابی، به تنهایی از عهده وزارت آموزش و پرورش ساخته نیست و بر همین اساس، سیاستهای کلی ایجاد تحول به رؤسای قوای سه گانه ابلاغ شده است تا با تمهید مقدمات و حمایت مالی لازم از آموزش و پرورش، بستر پیدایش تحول را فراهم سازند و با نگاهی گذرا به سیاستهای ایجاد تحول، رویکرد نظام اسلامی و تکلیف دستگاهها را کاملاً روشن و شفاف میسازد، از جمله آنها:
1- دستیابی به «حیات طیبه» یعنی حرکت آموزش و پرورش کشور باید در جهت الگوی تربیت انسان تراز اسلامی باشد و نه انسان سکولار (ماده اول سیاستها).
2- آموزش و پرورش یک نهاد «مولد» سرمایه اجتماعی است یعنی یک دستگاه هزینهبر و مصرفکننده نیست. (ماده 2)
3- آموزش و پرورش یک امر حاکمیتی است یعنی از مقوله امور قابل واگذاری به بخش خصوصی نیست و صرفاً می توان از مشارکت مردم با نظارت دقیق دولت در این عرصه بهره جست. (ماده2)
4- اعتلای منزلت اجتماعی و حل مشکلات معیشتی معلمان و رعایت اولویت آموزش و پرورش در بودجه سنواتی کشور، که متأسفانه باید اعتراف کرد اغلب دولتها و مجلسها، نتوانستهاند یا نخواستهاند نگاه امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری را در این زمینه ادراک و اجرا نمایند. (ماده 3-3 و 2-6)
5- ارتقای کیفیت نظام تربیت معلم یعنی همان ضرورتی که رهبر فرزانه انقلاب بارها به اهمیت آن اشاره و نسبت به جایگاه دانشگاه فرهنگیان تأکید فرمودهاند، اما همچنان جریان پذیرش فارغ التحصیلان آزاد و دوره معلمی ندیده و تبدیل کلاس به آزمایشگاه مهارت آموزی با همکاری دولت و مجلس ادامه دارد.
ختم کلام اینکه آنچه در باب مسئولیت سایر دستگاهها یادآوری شد به معنای سلب مسئولیت از وزارت آموزش و پرورش نیست بلکه این وزارتخانه باید با تمام توان برای ایفای وظایفی که مستقیماً بر عهده اوست و نیز مطالبه همکاری سایر دستگاهها قیام نماید و به ویژه با توجه به صراحت مقام معظم رهبری در زمینه تحقق سند تحول به عنوان مطالبه خود که وزیر محترم نیز خود بارها بر آن تأکید کرده است، انتظار می رود در انتخاب مدیران و واگذاری مسئولیتها، این باور به عنوان یک شرط لازم مورد توجه قرار گیرد و دست تمامی کسانی که در باره اجرای سند کارشکنی میکنند و همکاری لازم را ندارند، کوتاه شود تا معلمان طعم شیرین اجرای مرحله به مرحله سند را در حوزه تخصصی و نیز زندگی شخصی خویش بچشند و اولیای دانشآموزان هم معنای تحول را در پیدایش شور و نشاط و معنویت در مدارس مشاهده نمایند.
یادداشت رسالت/ محمود فرشیدی
