رواج نامگذاری نام آسمانی «زینب» نتیجه تغییر نگاه و نگرش مردم به مفاهیم عاشورا
به گزارش بسیج اشکذر:
یکی از عناصر عمده فرهنگ یک جامعه «نام» اشخاص و اماکن و اشیاء می باشد. با تجزیه و تحلیل اسامی موجود در زبان و ادبیات یک جامعه، میتوان به نحوه تفکر، نگرش، عواطف و روحیات آن قوم پی برد. علاوه براین همانطور که نامها میتوانند به عنوان نشان و نمود خارجی مافی الضمیر انسانها مطرح باشند، خود نیز قادرند روحیات، عواطف، نگرشها و حتی رفتار فرد و جامعه را متأثر سازند. [۱]دکتر رجب زاده معتقد است «عمل نامگذاری در سطح یک جامعه و گروه، مبین گرایشهای جمعی موجود در آن جمع است و می توان براساس تغییر در روند نامگذاری و تحول در نامها در مورد تحول و تغییر آن جامعه قضاوت کرد» [۲]بنابه نقل مشهور نام «زینب» را خدای متعال برای دختر بزرگ حضرت علی بن ابی طالب (ع) و حضرت فاطمه (س) انتخاب کرد. «وقتی جبرئیل نازل شد، رسول خدا (ص) به خانه دخترش آمد و فرمود:: خدای تعالی سلام میرساند و میفرماید این دختر را «زینب» نام کنید ما این نام را برای او در لوح محفوظ نوشته ایم.»، ولی به دلایلی که شرح آن ذکر خواهد شددر قدیم شیعیان ایرانی کمتر راغب به نام گذاری دخترانشان به نام آسمانی «زینب» بودند.
سالها پیش گفتمان رایج در فضای عزاداری امام حسین (ع) با گفتمان امروز متفاوت بود در آن سالها بعد حماسی و سیاسی عزاداری بسیار ضعیف بود وبرعکس جنبه مظلومیت امام و خاندان و اصحاب او غلبه تام داشت و رنگ اصلی مراسم عزاداری رنگ غم و اندوه و درد و رنج و درماندگی بود. غالبا نام «زینب» با صفاتی مانند «مضطر» «ستم کش» همراه بود. تصویر حضرت زینب (س) تصویر زن درهم شکستهای بود که کوه مصائب بر سر او آوار شده و نامش به تنهایی یادآور همه مصیبتها و درد غمهای کربلا بود در خانههای مردم متدین که خود برای امام حسین (ع) مجلس روضه بر پا میکردند رسم نبود که نام دخترها را زینب بگذارند. اگر کسی به فکرش میرسید نام نوزادش را زینب بگذارد همان افراد که برای حضرت زینب (س) میگریستند به او میگفتند: «زینب ستمکش»؟! و بدین طریق او را از نامگذاری زینب بر روی دخترش منصرف میکردند. [۳]پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در سال ۵۷ با تفسیر مجدد بسیاری از مفاهیم و آموزههای تشیع، بویژه مفاهیم عاشورایی همراه بود رهبر آن آیت الله خمینی (ره) روایتی عزتمندانه از قیام عاشورا و عزاداری امام حسین (ع) ارائه میدهد، روایتی که با گفتمان عاشورایی قبل آن تفاوت اساسی داشت در این گفتمان حضرت زینب (س) که نماد زنی مضطرو ستم کش بود بدل میشود به اسوه صبر و استقامت، تدبیر و شجاعت. این تغییر نگاه و نگرش به حادثه عاشورا و شیر زن واقعه کربلا _حضرت زینب (س) _. و همچنین ارتقاء سطح سواد و بینش مردم از جمله دلایلی بودکه ایرانیان در این سالها رغبت بیشتری به نام «زینب» برای نامگذاری فرزندانشان داشته باشند. بطوری که در آمار ارائه شده توسط سازمان ثبت احوال مشاهده میشود که در نام «زینب» جزءپنج نام محبوب دختر نزد ایرانیان در ده سال اخیر بود ه. است. [۴]حسین دهقانی
پی نوشت:
[۱]مجله نامه قم پاییز و زمستان ۱۳۸۰ – شماره ۱۵ و ۱۶ نگاهی به روند نامگذاری و تغییر نام اماکن عمومی
[۲]رجب زاده، احمد، تحلیل اجتماعی نامگذاری، ص. ۲ ٫
[۳]حدادعادل، غلامعلی، به صحرا شدم عشق باریده بود
[۴]خبرگزاری خبرنگاران جوان
یکی از عناصر عمده فرهنگ یک جامعه «نام» اشخاص و اماکن و اشیاء می باشد. با تجزیه و تحلیل اسامی موجود در زبان و ادبیات یک جامعه، میتوان به نحوه تفکر، نگرش، عواطف و روحیات آن قوم پی برد. علاوه براین همانطور که نامها میتوانند به عنوان نشان و نمود خارجی مافی الضمیر انسانها مطرح باشند، خود نیز قادرند روحیات، عواطف، نگرشها و حتی رفتار فرد و جامعه را متأثر سازند. [۱]دکتر رجب زاده معتقد است «عمل نامگذاری در سطح یک جامعه و گروه، مبین گرایشهای جمعی موجود در آن جمع است و می توان براساس تغییر در روند نامگذاری و تحول در نامها در مورد تحول و تغییر آن جامعه قضاوت کرد» [۲]بنابه نقل مشهور نام «زینب» را خدای متعال برای دختر بزرگ حضرت علی بن ابی طالب (ع) و حضرت فاطمه (س) انتخاب کرد. «وقتی جبرئیل نازل شد، رسول خدا (ص) به خانه دخترش آمد و فرمود:: خدای تعالی سلام میرساند و میفرماید این دختر را «زینب» نام کنید ما این نام را برای او در لوح محفوظ نوشته ایم.»، ولی به دلایلی که شرح آن ذکر خواهد شددر قدیم شیعیان ایرانی کمتر راغب به نام گذاری دخترانشان به نام آسمانی «زینب» بودند.
سالها پیش گفتمان رایج در فضای عزاداری امام حسین (ع) با گفتمان امروز متفاوت بود در آن سالها بعد حماسی و سیاسی عزاداری بسیار ضعیف بود وبرعکس جنبه مظلومیت امام و خاندان و اصحاب او غلبه تام داشت و رنگ اصلی مراسم عزاداری رنگ غم و اندوه و درد و رنج و درماندگی بود. غالبا نام «زینب» با صفاتی مانند «مضطر» «ستم کش» همراه بود. تصویر حضرت زینب (س) تصویر زن درهم شکستهای بود که کوه مصائب بر سر او آوار شده و نامش به تنهایی یادآور همه مصیبتها و درد غمهای کربلا بود در خانههای مردم متدین که خود برای امام حسین (ع) مجلس روضه بر پا میکردند رسم نبود که نام دخترها را زینب بگذارند. اگر کسی به فکرش میرسید نام نوزادش را زینب بگذارد همان افراد که برای حضرت زینب (س) میگریستند به او میگفتند: «زینب ستمکش»؟! و بدین طریق او را از نامگذاری زینب بر روی دخترش منصرف میکردند. [۳]پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در سال ۵۷ با تفسیر مجدد بسیاری از مفاهیم و آموزههای تشیع، بویژه مفاهیم عاشورایی همراه بود رهبر آن آیت الله خمینی (ره) روایتی عزتمندانه از قیام عاشورا و عزاداری امام حسین (ع) ارائه میدهد، روایتی که با گفتمان عاشورایی قبل آن تفاوت اساسی داشت در این گفتمان حضرت زینب (س) که نماد زنی مضطرو ستم کش بود بدل میشود به اسوه صبر و استقامت، تدبیر و شجاعت. این تغییر نگاه و نگرش به حادثه عاشورا و شیر زن واقعه کربلا _حضرت زینب (س) _. و همچنین ارتقاء سطح سواد و بینش مردم از جمله دلایلی بودکه ایرانیان در این سالها رغبت بیشتری به نام «زینب» برای نامگذاری فرزندانشان داشته باشند. بطوری که در آمار ارائه شده توسط سازمان ثبت احوال مشاهده میشود که در نام «زینب» جزءپنج نام محبوب دختر نزد ایرانیان در ده سال اخیر بود ه. است. [۴]حسین دهقانی
پی نوشت:
[۱]مجله نامه قم پاییز و زمستان ۱۳۸۰ – شماره ۱۵ و ۱۶ نگاهی به روند نامگذاری و تغییر نام اماکن عمومی
[۲]رجب زاده، احمد، تحلیل اجتماعی نامگذاری، ص. ۲ ٫
[۳]حدادعادل، غلامعلی، به صحرا شدم عشق باریده بود
[۴]خبرگزاری خبرنگاران جوان
ارسال نظرات شما
