در این روش، فرد متقاضی پس از احراز امتیازهای لازم به ستادکل نیروهای مسلح معرفی میشود و بعد از اجرای پروژه پژوهشی مورد نیاز یکی از سازمانهای دفاعی و دولتی کشور، کارت پایان خدمت خود را دریافت میکند.
نخبگان فناور در صورت احراز امتیازهای ضروری این تسهیلات، میتوانند به عنوان پروژه جایگزین خدمت در شرکتهای دانش بنیان، دوره خدمت نظام وظیفه خود را شامل «دوره آموزش نظامی» و همچنین «اجرای طرحی پژوهشی، فناورانه» طی کرده و سپس کارت پایان خدمت خود را دریافت کنند.
در روش دوم نخبه فعال در شرکتهای دانش بنیان، به عنوان امریه سازمانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و انجام خدمت ۲۴ ماهه در شرکت مذکور، زیر نظر این معاونت معرفی میشود، به عبارتی در امریه شرکت، فرد متقاضی پس از احراز امتیازهای لازم به ستاد کل نیروهای مسلح معرفی میشود و به عنوان نیروی امریه معاونت علمی و فناوری به شرکت تخصیص خواهد یافت.

شرکتهای هدف در این نوع تسهیلات شامل شرکتهای دانش بنیان، شرکتهای مستقر در مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری، شرکتهای معرفی شده از سوی شتاب دهندههای کسب و کار، صندوقهای پژوهش فناوری و صندوقهای سرمایه گذاری جسورانه هستند.
هر یک از شرکتهای مذکور میتوانند یک نفر و هم چنین به ازای هر ۳ میلیارد ریال فروش سالانه و بر اساس اظهارنامه مالیاتی یک نفر دیگر را هم معرفی کنند. لازم به ذکر است، این سهمیه برای هر شرکت در مدت زمان یک سال تعیین میشود.
البته این نکته حائز اهمیت است که شرکتهای هدف در روش «پروژه جایگزین خدمت» باید دارای اظهارنامه مالیاتی باشند و در روش «امریه شرکت»، فروششان بر اساس اظهارنامه مالیاتی، حداقل دارای ۵ میلیارد ریال باشد. همچنبن متقاضیان این تسهیلات باید دانش آموخته دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکترای تخصصی باشند و در یکی از شرکتهای مشمول این تسهیلات، حداقل ۳ ماه (بر اساس فهرست بیمه شرکت در سه ماه گذشته) به طور تمام وقت فعالیت کنند.
مهلت ارائه تقاضا در روش پروژه جایگزین خدمت، تا ۳ سال پس از دانش آموختگی از دانشگاههای داخل کشور و تا ۶ سال برای دانش آموختگان دانشگاههای خارج از کشور است؛ همچنین ارائه تقاضا در روش امریه شرکت باید با داشتن برگه اعزامی که فاقد غیبت ۹۰ روزه است، همراه و حداقل ۳ ماه تا تاریخ اعزام زمان داشته باشد.
با وجود این تسهیلات، نخبگانی که انجام خدمت نظام وظیفه ذهنشان را مشغول کرده است و یا این خدمت را مانعی برای ادامه فعالیتهای علمی خود میبینند، میتوانند بدون دغدغه به ادامه فعالیتهای خود مشغول باشند؛ از طرفی کشور میتواند از پتانسیل وجودی این افراد در راستای ارتقا دانش فناوری و پروژههای دفاعی و صنعتی خود استفاده کند و ذخایر علمی نیروی انسانی خود را در حوزه علم و فناوری بالا ببرد که قطعا این سیاست تاثیر به سزایی در پیشرفت حوزه دانش فناوری خواهد داشت و به از بین رفتن غولی که از سربازی در ذهن برخی از نخبگان شکل گرفته است، کمک کند.
برخی از افراد فعال در شرکتهای دانش بنیان که سربازی را سدی در برابر استفاده لازم از زمان خود میدانند، با بهرهگیری از این فرصت میتوانند بیشترین استفاده را از زمان داشته باشند و از دانششان در راستای انجام خدمت وظیفه خود استفاده کنند، در کنار همه اینها نگرانی آینده شغلی را که بعد از ۲ سال به سراغ بسیاری از این افراد میآید، نداشته باشند و چه بسا بتوانند از این قضیه فرصتی برای شفاف کردن آینده شغلی خود کسب کنند.
گفتنی است متقاضیان برای ثبت اطلاعات مشخصات خود باید به سامانه اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان (sina.bmn.ir) مراجعه کنند.