تنها یک برج از 30 برج تاریخی دژ رشکان در ری باقی مانده است/ قطعه ای از کتیبه دوم فتحعلیشاه آماده ثبت در میراث ملی ایران است

دکتر افروند، باستان شناس و متخصص آثار باستانی ری  در گفتگو با خبرگزاری بسیج؛ افزود: بیشترین آسیب به ری در اواخر دوره سلجوقی با حمله مغول وارد شد. اما در آغاز سده گذشته  اولین کارخانه صنعتی کشور به نام کارخانه سیمان ری در مجاورت این کوه ساخته شده و در سال 1312 افتتاح می شود.این در حالی است که در سال 1313 کاوش های باستان شناسی در محوطه دژ رشکان توسط هیات باستانشناسی امریکایی شروع  می شود.

در حالی که از یک سو مطالعات پژوهشی و باستان شناسی در ری اتفاق می افتد تا این شهر بیشتر شناخته شود اما از طرف دیگر کوه خواری کارخانه سیمان با یک تشکیلات و دستگاه صنعتی مدرن آغاز می شود.

مدیر پایگاه ملی ری اظهار داشت: در همان دهه های اول خیلی از بزرگان و   دکتر اشمیت که اینجا را کاوش کرده است و من نامه هایش را دیده ام که با رئیس الوزرای آن زمان مکاتبه می کند و به همراه باستان شناسان ایرانی اعتراض می کند که  چرا این اتفاق در حال شکل گیری است و از اینکه کارخانه سیمان ری در حال وارد کردن آسیب به این آثار تاریخی است انتقاد می کنند و نامه  دکتر اشمیت به بلدیه تهران ارجاع داده می شود اما هیچ اتفاقی نمی افتد و   روند کوه خواری ادامه پیدا می کند.

کوه بی بی شهربانو که خوراک کارخانه های سیمان ری و سیمان تهران است، کوه اسطوره ای و تاریخی بوده ( اسم کهن این کوه؛ کوه تبرک است)  در متون تاریخی ما نیز به نام کوه تبرک ثبت شده است و بعد ها در دوره اسلامی به نام کوه بی بی شهربانو تغییر نام پیدا می کند اما متاسفانه کارخانجات سیمان   بدون اخذ مجوزها و استعلام های لازم و بدون حضور سازمان میراث فرهنگی   صدمات و آسیب هایی در وسعت زیاد انجام می دهد.

در این منطقه دو رشته کوه وجود داشته که یکی از آنها کوه تبرک کوچک بوده اما متاسفانه  هر دو کوه از بین رفته است. تک برجی که اکنون در بالای دژ رشکان قرار دارد   یادگاری از یک قلعه بزرگ باستانی به نام قلعه تبرک است. اما این قلعه  با بیش از 30 برج و بیش از 500 متر کاملا از بین رفته و به خوراک کارخانه سیمان تبدیل شده است که از تعداد 30 برج اکنون فقط یک برج باقی مانده است.

  همچنین در کنار آن نقش برجسته دوم فتحعلی شاه قاجار در کوه معروف به کوه سرسره توسط  کارخانه سیمان بلعیده شده است اکنون قطعه ای از آن در محوطه کارخانه سیمان ری   که   به موزه صنعت تبدیل شده است، قرار دارد  که  الان به عنوان یک اثر تاریخی به نمایش گذاشته شده و خوشبختانه هفته گذشته ما  به عنوان پایگاه ملی ری پرونده  ثبتی این قطعه را به عنوان یکی از اموال منقول تاریخی آماده کرده ایم که   در میراث ملی ایران ثبت شود.

دکتر افروند، با ابراز نگرانی نسبت به تخریب آثار تاریخی کشور، گفت:  بزرگراه امام علی که از دل این شهر باستانی عبور کرده آسیب ها  و ویرانی های بی حد و غیر قابل جبرانی به میراث فرهنگی ری وارد کرده است و همچنان این تخریب ها در دامنه کوه ادامه دارد.

 باستان شناس و متخصص آثار باستانی ری  خاطرنشان کرد:  تخریبی که در دامنه جنوبی کوه بی بی شهربانو اتفاق افتاده قابل توجیه نیست؛ کارخانه سیمان   در هر تعداد واحد باید به اندازه خوارک خودش آن هم در بخشی که در گذشته انجام شده استفاده می کرد نه اینکه کل کوه را زخمی کند و آسیب بزند و ویران کند.