مردمیسازی عدالت راهبرد دائمی دستگاه قضا در البرز است
معاون قضایی رئیس کل دادگستری استان البرز و مسئول سازمان بسیج حقوقدانان استان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری بسیج از البرز به تاکید بر تحقق علمی سند تحول قضایی پرداخت.
لطفا خودتان را کامل معرفی کرده و مقام کسب شده را عنوان بفرمایید؟
احمد نوروزی معاون قضایی رئیس کل دادگستری در امور دادگاههای صلح و حل اختلاف استان، دبیر شورای تحول قضایی دادگستری استان و مسئول سازمان بسیج حقوقدانان استان البرز هستم و به عنوان یکی از مدیران برتر قوه قضائیه در سال ۱۴۰۳ معرفی شدم.
انتخاب مدیران برتر قوه قضائیه در قالب برنامههای عملیاتی دادگستری کل استانها و در راستای اجرای برنامه تحول و تعالی و با نظر کارگروه ملی ارزیابی و انتخاب مدیران قوه قضائیه انجام میشود.
ارزیابی ملی کارگروه انتخاب مدیران برتر قوه قضائیه بر چه شاخصهایی استوار بود و مهمترین محور موفقیت شما در این ارزیابی چه بود؟
ارزیابی ملی کارگروه انتخاب مدیران برتر قوه قضائیه بر پایه مجموعهای از شاخصهای جامع از جمله کارآمدی مدیریتی، رعایت سلامت اداری و مالی، ارتقای بهرهوری منابع انسانی، میزان تحقق برنامههای تحولی قوه، رضایت اربابرجوع، نوآوری در فرآیندها و انضباط سازمانی انجام شد.
محور اصلی موفقیت را تغییر رویکرد از مدیریت دستوری به مدیریت مشارکتی و دادهمحور میدانم.
تلاش کردیم تصمیمها بر پایه تحلیل عملکرد و بازخورد همکاران گرفته شود، تا هم انگیزه در بدنه سازمان افزایش پیدا کند و هم خدمترسانی به مردم دقیقتر و سریعتر انجام شود.
باور دارم که اعتمادسازی درونسازمانی و تمرکز بر شفافیت در عملکرد بیش از هر عامل دیگری باعث شد، مجموعه ما در این ارزیابی جایگاه برجستهای پیدا کند.
نتیجه آن هم افزایش همدلی، کاهش خطاهای اداری و رضایت ملموستر مراجعان بود.
تحقق اهداف سند تحول و تعالی در معاونت حل اختلاف استان البرز چگونه عملیاتی شد و تجربه شما در کاهش پروندههای اختلاف چه نتایجی دربر داشت؟
تحقق اهداف سند تحول و تعالی در حل اختلاف استان البرز زمانی معنا پیدا کرد که از سطح شعار به سطح اقدام رسید.
ما تلاش کردیم مفاد این سند را در سه محور اصلی عملیاتی کنیم، مردمیسازی حل اختلاف، افزایش دقت در فرآیندها و استفاده هوشمند از دادهها برای تصمیمگیری سریعتر.
در عمل، ارتباط مستقیم با معتمدان محلی و نهادهای اجتماعی را تقویت کردیم، تا حل اختلاف، پیش از ارجاع قضایی صورت گیرد.
همزمان، با بازطراحی نظام ارجاع و استفاده از سامانههای الکترونیک، سرعت رسیدگی بالا رفت و مراجعات تکراری کاهش یافت.
تجربه ما نشان داد که وقتی مردم احساس کنند شنیده میشوند و فرآیند حل اختلاف شفاف و بیطرفانه است، تمایل به سازش افزایش مییابد و آمار پروندههای ورودی واقعی کاهش پیدا میکند.
این تغییر صرفاً آماری نبود؛ بلکه در رفتار اجتماعی و نگاه مردم به شورا هم اثر گذاشت.
به نظرم، رمز موفقیت در البرز این بود که سند تحول را نه بهعنوان دستورالعمل، بلکه بهعنوان «منشور کار روزمره» دیدیم و همین باعث شد شاخصهای ما در کاهش اختلافات، واقعی و پایدار باشد.
به عنوان مسئول سازمان بسیج حقوقدانان استان البرز، نقش همافزایی بین این سازمان و مجموعه دادگستری را در ارتقای کارآمدی قضایی چگونه تبیین میکنید؟
همافزایی بین بسیج حقوقدانان و مجموعه دادگستری برای ما فقط یک همکاری سازمانی نبود؛ در واقع تلاقی دو جریان فکری بود یکی ریشه در تخصص دارد و دیگری در تعهد.
ما تلاش کردیم، این دو ظرفیت را کنار هم بنشانیم، تا عدالت فقط در سطح حکم جاری نباشد، در سطح فرهنگ و رفتار هم دیده شود.
حضور بسیج حقوقدانان در کنار دادگستری، باعث شد نگاه ما به مسائل اجتماعی دقیقتر و مردمیتر شود؛ چون بخشی از مسائل مردم را میتوان پیش از ورود به مسیر قضایی، با گفتوگو و هدایت حقوقی حل کرد.
این تعامل، خروجی ملموس داشت، از کاهش پروندههای سبک گرفته تا ارتقای آموزش حقوقی برای مردم و حتی تقویت روحیهی جهادی در میان کارکنان قضایی.
من معتقدم این همافزایی یعنی کارآمدی واقعی؛ یعنی دستگاه قضایی و بسیج در کنار هم نه فقط پروندهها را حل میکنند، بلکه ریشهی اختلاف را هدف میگیرند.
در مسیر تعالی مدیریت قضایی، چه چالشهای ساختاری یا فرهنگی را در سطح استان شناسایی کردهاید و چه راهبردی برای اصلاح آنها اتخاذ شده است؟
در مسیر تعالی مدیریت قضایی، گاهی ساختارها مانع حرکت سریع میشوند و گاهی ذهنیتها هنوز به روشهای سنتی چسبیدهاند.
در بُعد ساختاری، گاهی تراکم وظایف و موازیکاری بین بخشها باعث کندی تصمیمگیری میشود؛ در بُعد فرهنگی هم، هنوز در برخی سطوح، نگاه سنتی به مدیریت و ارتباطات انسانی، مانع استفاده از ظرفیتهای نو و فکری جوانترها است.
برای مواجهه با این چالشها، با تدابیر حکیمانه رئیس کل دادگستری استان البرز به جای صدور بخشنامه، سراغ تغییر رفتار مدیریتی رفتیم.
فرآیند تصمیمسازی را باز کردیم، تا کارشناسان و قضات جوان هم در آن نقش داشته باشند.
ساختارها را شفافتر کردیم، مسئولیتها را دقیقتر تعریف کردیم و مهمتر از همه، گفتوگو را جایگزین دستور کردیم.
نتیجه این رویکرد این بود که هم انگیزه و تعلق شغلی در مجموعه بالا رفت، هم سرعت و دقت در کارها بیشتر شد.
به نظرم تعالی مدیریت یعنی همین؛ اینکه به جای تغییر چهرهها، ذهنها را تغییر بدهیم.
با توجه به تاکید رئیس قوه قضائیه بر مردمیسازی عدالت، گام بعدی شما در سال ۱۴۰۴ برای تثبیت دستاوردهای این عنوان چیست؟
با مدیریت حکیمانه رئیس کل دادگستری استان البرز مردمیسازی عدالت برای ما فقط یک شعار نیست؛ یک مسیر استراتژیک است که باید در زندگی واقعی مردم دیده شود.
گام بعدی ما در سال ۱۴۰۴، تثبیت این دستاوردها است، نه با دستورالعمل بیشتر، بلکه با تقویت تعامل مستقیم با مردم و کاهش فاصلهی آنها از فرآیندهای قضایی.
برنامه ما شامل سه محور است: اول، گسترش سازوکارهای پیشگیرانه و مشاورهای تا مسائل مردم قبل از ورود به سیستم قضایی حل شود؛ دوم، ارتقای شفافیت و اطلاعرسانی درباره روند پروندهها و حقوق مردم و سوم، توانمندسازی کارکنان برای رفتارهای انسانی و صلحمحور در مواجهه با مراجعان.
باور دارم که وقتی مردم عدالت را نه فقط در رای، بلکه در تجربه تعامل با دستگاه قضایی حس کنند، دستاوردهای مردمیسازی تثبیت و پایدار خواهد شد.
