روایت‌سازی بومی، حلقه مفقوده کاهش آسیب‌های اجتماعی در همدان

به گزارش خبرگزاری بسیج از همدان، استان همدان، با پیشینه عمیق تاریخی، دینی و فرهنگی، همواره از کانون‌های هویت‌ساز تمدن ایرانی ـ اسلامی بوده است. با این حال، تحولات شتاب‌زده اجتماعی و فشارهای نوپدید فرهنگی، ضرورت بازخوانی شیوه مواجهه با آسیب‌های اجتماعی را بیش از گذشته نمایان کرده است. در این میان، «روایت‌سازی بومی» به‌عنوان یک راهبرد کلیدی، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت و کاهش این آسیب‌ها ایفا کند.

آسیب‌های اجتماعی صرفاً پدیده‌هایی رفتاری یا آماری نیستند، بلکه ریشه در نظام ادراک، معنا و روایت‌های ذهنی جامعه دارند. هرگاه روایت غالب در ذهن نوجوان و جوان، روایت ناامیدی، بی‌هویتی یا گسست از آینده باشد، طبیعی است که رفتار اجتماعی نیز متأثر از همان چارچوب شکل گیرد. از این منظر، مقابله با آسیب‌ها پیش از آنکه نیازمند برخوردهای مقطعی باشد، نیازمند بازسازی روایت زندگی، امید و هویت است.

در شرایط امروز، نباید از نقش پررنگ جنگ شناختی غفلت کرد. دشمنان فرهنگی با تمرکز بر ذهن و ادراک نسل جوان، تلاش دارند روایت‌های بومی، دینی و انقلابی را تضعیف کرده و جایگزین‌هایی ناسازگار با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی ارائه دهند. این جنگ نرم، بی‌صدا اما عمیق است و مقابله با آن، صرفاً با ابزار امنیتی یا بخشنامه‌ای ممکن نخواهد بود.

در این میان، نهادهای تربیتی و فرهنگی استان همدان ـ از آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها گرفته تا مساجد، هیئات مذهبی و مجموعه‌های مردمی بسیج ـ نقش محوری دارند. این نهادها می‌توانند با هم‌افزایی، روایت‌هایی اصیل و امیدآفرین از «زندگی موفق»، «نشاط اجتماعی» و «هویت دینی» ارائه دهند؛ روایت‌هایی که برخاسته از زیست‌بوم فرهنگی همدان و سرمایه‌های تاریخی و معنوی آن است.

نشاط اجتماعی نیز نیازمند بازتعریف است. نشاط در نگاه اسلامی، نه در هیجان‌های زودگذر، بلکه در معنویت، تعلق اجتماعی، احساس مفید بودن و امید به آینده معنا پیدا می‌کند. ترویج چنین نگاهی، می‌تواند سپری فرهنگی در برابر بسیاری از آسیب‌ها ایجاد کند.

تجربه نشان داده است که کار فرهنگی، فرآیندی زمان‌بر و تدریجی است. همان‌گونه که نهادینه شدن ارزش‌های فرهنگی نیازمند صبر و استمرار است، کاهش آسیب‌های اجتماعی نیز به برنامه‌ریزی بلندمدت، کارشناسی دقیق و پرهیز از نگاه‌های شعاری نیاز دارد.

امروز بیش از هر زمان، استان همدان به یک عزم مشترک فرهنگی نیازمند است؛ عزمی که با تکیه بر روایت‌سازی بومی، تقویت سرمایه اجتماعی و حضور فعال جریان‌های مردمی به‌ویژه بسیج، بتواند مسیر جامعه را از آسیب‌محوری به امیدآفرینی و هویت‌سازی تغییر دهد.

خبرنگار: علی اکبری ساجد

انتهای پیام/