اینجا زنان تاریخ را میبافند
در شهر عنبران، هر خانه یک کارگاه است. مردمان آن به خصوص زنان این دیار، گلیم را نه به عنوان یک کالا، که به عنوان «زبان مادری» میبافند.
خبرگزاری بسیج اردبیل: وقتی از گردنههای مهآلود استان اردبیل عبور میکنید و به سمت نوار مرزی میروید، در میان چشماندازهای بکر کوهستانی، شهری کوچک اما با اصالتی به وسعت تاریخ نمایان میشود؛ «عنبران». اینجا نه فقط یک نقطه جغرافیایی در نقشه ایران، که پایتخت زنده و نفسکشِ «گلیم» کشور است.
پرده اول: سمفونی دارها
پیش از آنکه به مرکز شهر برسید، صدای ریتمیک «دفّه» (ابزار کوبیدن گلیم) از خانهها بیرون میزند. در عنبران، هر خانه یک کارگاه است. مردمان آن به خصوص زنان این دیار، گلیم را نه به عنوان یک کالا، که به عنوان «زبان مادری» میبافند. وقتی پای صحبت یکی از استادکاران قدیمی مینشینم، میگوید: «ما اینجا گره نمیزنیم، ما خاطرات نیاکانمان را در تار و پود رنگها قفل میکنیم.»در تحلیل وضعیت فعلی این شهر، نمیتوان از این پیوند عمیق میان «هویت» و «معیشت» گذشت. عنبران تنها جایی است که هنرِ گلیمبافی در آن از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و هنوز هم اصالت نقشههای سنتی (مانند نقشه «چهلچراغ» و «گلوان») حفظ شده است.
پرده دوم: چالشهای عبور از مرز سنت و مدرنیته
اما این گزارش تنها ستایشِ هنر نیست؛ نگاهی به وضعیت اقتصادی عنبران، تصویر پیچیدهای را نشان میدهد. عنبران به عنوان «شهر ملی گلیم» ثبت شده است، اما این عنوان برای توسعه پایدار کافی نیست. وابستگی شدید معیشت مردم به فروش گلیم، آنها را در برابر نوسانات بازار و کاهش قدرت خرید گردشگران آسیبپذیر کرده است.در حالی که گلیم عنبران پتانسیل بالایی در بازارهای بینالمللی دارد، عدم دسترسی مستقیم بافندگان به بازارهای جهانی و حضور دلالان، ارزش افزوده این هنر را از جیب هنرمند خارج میکند.زیرساختهای گردشگری عنبران پتانسیل تبدیل شدن به «دهکده جهانی صنایع دستی» را دارد، اما کمبود زیرساختهای اقامتی و برندسازی ضعیف در سطح ملی، باعث شده تا این شهر کمتر مورد توجه قرار گیرد.
پرده سوم: امیدی که با رنگها تافته میشود
با تمام این چالشها، چیزی در عنبران در حال تغییر است. نسل جوانِ عنبران، با تکیه بر ابزارهای دیجیتال، در حال پیوند زدن نقشههای اصیل با نیازهای دکوراسیون مدرن هستند. این «نوآوری در اصالت»، کورسوی امیدی است که میتواند آینده اقتصادی شهر را متحول کند.در بازدید از کارگاههای نوساز، میبینم که چطور رنگهای شیمیایی جای خود را دوباره به رنگهای گیاهی دادهاند؛ تغییری که نه تنها کیفیت را بالا برده، بلکه «پایداری زیستمحیطی» را نیز به برند گلیم عنبران اضافه کرده است.عنبران، شهرِ ملی گلیم، نیازمند یک استراتژی فراتر از «ثبت ملی» است. این شهر نیازمند حمایتهای هدفمند برای «صادرات مستقیم» و «ایجاد شهرک صنایع دستی» است تا از یک کارگاهِ بزرگ خانگی، به قطب صادرات صنایع دستی در شمال غرب ایران تبدیل شود.هنر در عنبران زنده است؛ اینجا هر گره، داستانی دارد و هر نقشه، دعایی برای برکت. اگر گذارتان به اردبیل افتاد، در عنبران توقف کنید؛ نه فقط برای خرید یک گلیم، بلکه برای شنیدن صدایی که قرنهاست در این کوهها طنینانداز است: صدایِ ماندن.
ارسال نظرات شما
