محله‌ای که با همت بسیجیان دوباره جان گرفت

هشت سال پیش، طرحی با هدف کمک به افراد درگیر اعتیاد و حمایت از خانواده‌های آنان آغاز شد؛ طرحی که به‌مرور از یک فعالیت اجتماعی محدود فراتر رفت و به حرکتی گسترده برای آبادانی محلات، اشتغال جوانان، تقویت فعالیت‌های ورزشی و گسترش مشارکت‌های مردمی تبدیل شد. امروز محله قلعه‌چنان در شهرستان کارون استان خوزستان، یکی از مناطقی است که مسئولان محلی از تحولات قابل‌توجه آن در سایه اجرای طرح «محلات کرامت» سخن می‌گویند.

ماجرا از زمانی آغاز شد که جمعی از نیرو‌های جهادی و بسیجی تصمیم گرفتند برای حل مشکلات اجتماعی، تنها به اقدامات مقطعی بسنده نکنند. در نخستین گام، افرادی که برای ترک اعتیاد اعلام آمادگی می‌کردند، شناسایی و به مراکز درمان اعتیاد معرفی می‌شدند. در کنار این اقدام، خانواده‌های آنان نیز فراموش نمی‌شدند و با تأمین بسته‌های معیشتی، تلاش می‌شد فشار اقتصادی دوران درمان بر زندگی آنها کاهش یابد.

این فعالیت‌ها حدود یک سال ادامه پیدا کرد تا اینکه در قالب طرح «محلات کرامت» ساختاری منسجم‌تر به خود گرفت. طرحی که با تشکیل ۱۳ کارگروه تخصصی در حوزه‌هایی همچون عمران و آبادانی، اشتغال، ورزش، خیریه، نیکوکاری و دیگر عرصه‌های اجتماعی، تلاش کرد مسائل هر محله را متناسب با نیاز‌های همان منطقه پیگیری کند.

در این میان، برای هر محله مدیری از سوی معاونت اجتماعی سپاه تعیین شد تا در کنار شوراها، دهیاری‌ها، شهرداری‌ها و سایر مسئولان، پیگیر مطالبات مردم باشد و با استفاده از ظرفیت دستگاه‌های شهرستانی، استانی و حتی کشوری، مسیر حل مشکلات را هموار کند.

وقتی آبادانی، نخستین مطالبه مردم شد

در قلعه‌چنان، نخستین قدم نه اجرای برنامه‌های پرهزینه و نه آغاز فعالیت‌های نمایشی، بلکه شناخت مشکلات واقعی مردم بود.

فعالان طرح محلات کرامت ابتدا مسائل منطقه را بررسی و اولویت‌بندی کردند. نتیجه این بررسی‌ها نشان داد که مشکلات عمرانی و کمبود زیرساخت‌های شهری و روستایی، از مهم‌ترین دغدغه‌های اهالی است؛ مشکلاتی که علاوه بر دشوار کردن زندگی روزمره، بر رضایتمندی اجتماعی و کیفیت زندگی مردم نیز تأثیر می‌گذاشت.

از همین رو، عمران و آبادانی در صدر برنامه‌ها قرار گرفت.

اما مسیر آبادانی به همین سادگی نبود. در بخشی از منطقه، سال‌ها به دلیل قرار نداشتن برخی معابر و محدوده‌ها در طرح هادی، امکان اجرای پروژه‌های عمرانی فراهم نشده بود. با وجود منابع مالی و ظرفیت دستگاه‌های محلی، موانع اداری اجازه نمی‌داد کار‌ها پیش برود.

اینجا بود که مدیر محله تصمیم گرفت به‌جای انتظار برای حل مشکلات، مسئولان را پای یک میز جمع کند.

امام جمعه، فرماندار، بخشدار، مسئولان انتظامی و اعضای شورای تأمین شهرستان به دعوت فعالان محله گرد هم آمدند. در این نشست، مشکلات منطقه تشریح شد و از مسئولان خواسته شد برای برطرف شدن موانع اجرایی و آغاز عملیات عمرانی چاره‌اندیشی کنند.

این پیگیری‌ها سرانجام نتیجه داد.

معابری که سال‌ها از خدمات عمرانی محروم مانده بودند، یکی پس از دیگری وارد مسیر بهسازی شدند. ۱۴ خیابان زیرسازی و آسفالت شد، شبکه فاضلاب در منطقه توسعه یافت، یک بوستان احداث شد و دو زمین چمن نیز به بهره‌برداری رسید.

این اقدامات، چهره محله را تغییر داد و زمینه‌ای برای افزایش امکانات رفاهی و ورزشی ساکنان فراهم کرد.

امروز فعالان محلات کرامت در قلعه‌چنان معتقدند سطح پیشرفت منطقه به اندازه‌ای بوده که می‌توان برای خروج آن از فهرست محلات هدف طرح کرامت برنامه‌ریزی کرد؛ اتفاقی که به گفته آنان، نشان‌دهنده بهبود قابل‌توجه شرایط محله در سال‌های گذشته است.

اشتغال ۶۰ جوان؛ گام بعدی برای توانمندسازی محله

آبادانی خیابان‌ها و توسعه زیرساخت‌ها، تنها بخشی از برنامه‌های اجراشده در قلعه‌چنان بود.

پس از پیگیری مشکلات عمرانی، نوبت به یکی دیگر از دغدغه‌های مهم خانواده‌ها رسید؛ اشتغال جوانان.

فعالان کارگروه اشتغال با شناسایی ظرفیت شرکت‌ها و مجموعه‌های صنعتی اطراف منطقه، تلاش کردند میان جوانان جویای کار و فرصت‌های شغلی موجود ارتباط برقرار کنند.

نتیجه این رایزنی‌ها، فراهم شدن زمینه اشتغال برای حدود ۵۷ تا ۶۰ نفر از جوانان منطقه در شرکت‌های اطراف بود.

این اقدام علاوه بر ایجاد فرصت‌های درآمدی، گامی در جهت تقویت اقتصاد خانواده‌ها و افزایش مشارکت جوانان در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی محله به شمار می‌رفت.

در کنار اشتغال، فعالیت‌های ورزشی نیز مورد توجه قرار گرفت. تیم‌های ورزشی محله ساماندهی شدند و با توسعه زیرساخت‌هایی مانند زمین‌های چمن، فرصت بیشتری برای حضور نوجوانان و جوانان در برنامه‌های ورزشی فراهم شد.

سفره‌هایی که با همدلی مردم گسترده می‌شود

یکی دیگر از بخش‌های مهم فعالیت محلات کرامت در قلعه‌چنان، ایجاد هماهنگی میان گروه‌های جهادی، مؤسسات خیریه و مجموعه‌های امدادی فعال در منطقه است.

در این محله، کمک‌های مردمی تنها به مناسبت‌های خاص محدود نمانده و تلاش شده است با جلب مشارکت شرکت‌های اطراف و همراهی خیران، فعالیت‌های حمایتی به شکلی مستمر ادامه پیدا کند.

به گفته مسئول محله، با رایزنی‌های انجام‌شده، ماهانه حدود ۱۲ هزار وعده غذای گرم میان خانواده‌های نیازمند توزیع می‌شود؛ اقدامی که با همکاری مجموعه‌های مختلف و بر پایه مشارکت اجتماعی شکل گرفته است.

اما در میان همه این فعالیت‌ها، گاهی اتفاقاتی رخ می‌دهد که ارزش همدلی مردم را بیش از هر آمار و گزارشی نشان می‌دهد.

چهار فرزند، یک داغ بزرگ و دوستانی که خانواده را تنها نگذاشتند

در روز‌های آغازین جنگ ۱۲روزه، یکی از فعالان امور خیریه منطقه بر اثر سانحه رانندگی جان خود را از دست داد.

او چهار فرزند داشت و درگذشت ناگهانی‌اش، خانواده را با شرایط دشواری روبه‌رو کرد.

دوستانش که سال‌ها در فعالیت‌های خیرخواهانه در کنار او بودند، تصمیم گرفتند اجازه ندهند مشکلات اقتصادی بر اندوه این خانواده افزوده شود.

آنها دور هم جمع شدند و قرار گذاشتند هر ماه، هم‌زمان با دریافت حقوق خود، مبلغی را برای حمایت از خانواده دوست از دست‌رفته‌شان اختصاص دهند.

این تصمیم به اقدامی مستمر تبدیل شد؛ اقدامی که با مشارکت دوستان آن مرحوم ادامه پیدا کرده و خانواده او همچنان از حمایت این جمع برخوردار است.

این همراهی، نمونه‌ای از پیوند‌های اجتماعی شکل‌گرفته در محله است؛ جایی که فعالیت خیرخواهانه، تنها در قالب برنامه‌های رسمی تعریف نمی‌شود و روابط انسانی و احساس مسئولیت در قبال یکدیگر نیز نقش مهمی دارد.

از حل مشکلات یک محله تا الگویی برای مشارکت اجتماعی

تجربه قلعه‌چنان نشان می‌دهد که برای ایجاد تحول در یک محله، همیشه لازم نیست همه امکانات از ابتدا فراهم باشد. گاهی شناسایی درست مشکلات، پیگیری مستمر مطالبات و ایجاد هماهنگی میان مردم و مسئولان می‌تواند مسیر پیشرفت را هموار کند.

در این منطقه، فعالیتی که سال‌ها پیش با حمایت از افراد درگیر اعتیاد و خانواده‌های آنان آغاز شده بود، به شبکه‌ای از اقدامات عمرانی، اشتغال‌زایی، ورزش و خدمات اجتماعی گسترش یافته است.

امروز حاصل این تلاش‌ها را می‌توان در خیابان‌های آسفالت‌شده، زمین‌های ورزشی، فرصت‌های شغلی جوانان و مشارکت خیرانی دید که همچنان در کنار خانواده‌های محله ایستاده‌اند.

قلعه‌چنان هنوز روایت‌های بسیاری برای گفتن دارد؛ اما شاید مهم‌ترین بخش داستان آن، نه تعداد پروژه‌های اجراشده و نه حجم کمک‌های مردمی، بلکه شکل‌گیری روحیه‌ای باشد که در آن مشکلات محله، دغدغه مشترک مردم، بسیجیان و مسئولان شده است.