تحقق سبک زندگی اسلامی در گرو ترسیم سبک زندگی فاطمی است
چیستی سیره و سبک
در آغاز باید گفت سیره را می توان سبک شناسی و بررسی لایه های مختلف زندگی ائمۀ معصومین(ع) بر شمرد،لذا سیره را می توان رفتارهای ویژه شخص در وضعیت های مختلف مورد نظر قرار داد،به عنوان نمونه سیرۀ حضرت زهرا(س) و نوع رفتار آن حضرت با دوست و دشمن و نیز رفتار خانوادگی ایشان همگی حاکی از الگو بودن سبک زندگانی حضرت زهرا(س)برای جامعۀ اسلامی است که در ادامه به اهم آن اشاره می گردد:
عفاف فاطمی؛ مقوّم سبک زندگی اسلامی
باید اذعان نمود بر خلاف جامعۀ مدرن غربی که ماهیت زنان را تنها در جلوه نمائی و شهوت آن هم به طرق غیر عقلانی و غیر مشروع منحصر ساخته است، و با تبعیت از نظریاتی همچون نظریۀ برهنگی فروید، آسیبی خطرناک و غیر قابل جبران را برای همۀ جوامع حتی جوامع اسلامی موجب شده است، لیکن سیرۀ فاطمی در راستای حفظ و صیانت از عفاف و مقام و منزلت شخصیت زن و در عین حال تأکید بر ازدواج حرکت نموده است، لذا در برخي گزارشهاي تاريخي آمده است که حضرت فاطمه زهرا(س) خود را از مرد نابينا هم ميپوشاند،و دليل آن را اين گونه بيان كرد كه گرچه او مرا نميبيند، اما من كه ميتوانم او را ببينم و او هم ميتواند بوي مرا حس كند.
اين نقطه اوج عفت و عفاف اسلامي است كه رسيدن به آن آسان نيست. همچنين پيامبر اکرم(ص) در پاسخ به سؤالي در مورد بهترين روش براي زن، فرمودند: براي زنان بهتر است که مردان نامحرم را نبينند و مردان نامحرم نيز ايشان را نبينند «ما من شيء خير للمراة من ان لا تري رجلاً و لا يراها.» براي فهم اين روايت بايد گفت: استفاده پيامبر گرامي اسلام(ص) از کلمه «خير» خود گوياي اين حقيقت است که اين سيره، رجحان و مزيت و برتری دارد.
به ديگر سخن،حضرت در مقام بيان امري ترجيحي و ايدهآلي است. در شرايطي که نيازي به ارتباط زنان با مردان نيست بهتر آن است که زن با هيچ مرد نامحرمي تماس نداشته باشد و اين هرگز به معناي ممنوعيت قانوني نيست.سيره فاطمه(س) و زنان مورد تأييد پيامبر(ص)،گوياي اين واقعيت است که در صورت ضرورت، فعاليتهاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي زنان هيچ منعي ندارد
حال با این اوصاف می توان بسیاری از آسیب های موجود در سطح جامعه از قبیل خیابان گردی برخی با نوان به بهانۀ مشاهدۀ اجناس در مغازه ها و بسیاری از حضورهای غیر ضروری در فضای مختلط جامعه و در میان مردان نامحرم را مورد ارزیابی قرار داد به این رویکرد نادرست در جامعۀ اسلامی که با غفلت متولیان فرهنگی همراه شده است انتقاد نمود.
ترسیم خطوط شیعه؛ در پرتو بصیرت فاطمی
بدون شک یکی از مهمترین ابعاد سبک حضرت فاطمه زهرا(س)، به نقش آن حضرت در تبیین و ترسیم خطوط کلی آموزه های ناب شیعی منحصر است، با مروری کوتاه بر خظبه ها و کلمات باقی مانده از آن حضرت می توان دریافت که به رغم انکه عمر آن حضرت بسیار کوتاه بود و زمینه مناسبی برای نشان دادن اثار و تفکرات خود نداشتند لیکن موضع گیری و رفتارهای ایشان نشان داد برش هایی از ارزش های دینی و اصول ناب تشیع برای شیعیان آن حضرت به جا مانده است،به عنوان نمونه آن حضرت در اولین خطبه ای که بعد از سقیفه بنی ساعده،به بهانۀ غصب فدک در مسجد مدینه و به دفاع از حضرت علی (ع) ایراد کردند بین افکار صاحبان سقیفه و تفکر اهل بیت(ع) تمییز داد و با انحرافات ایجاد شده در اصول سیاسی اسلام و جامعۀ اسلامی پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) مبارزه کرد.
حضرت در این خطبۀ کوتاه عاقبت شوم بازگشت به سنت های جاهلی را هشدار داد و بیان نمود که زمامداری از آنِ خاندانهایی می شود که در جاهلیت بر عرب سلطه سیاسی و مالی داشتند.
این هشدار و پیشگوئی آن حضرت را می توان در عمق مشکلات فعلی جهان اسلام به خوبی مشاهده کرد زیرا چالش های متعدد در جهان عرب و جهان اسلام به علت رجوع به سنت های حاهلی و نژاد پرستی و ورود افکار ضد توحیدی وهابیت در این جوامع به خوبی بیانگر انحراف جامعۀ اسلامی از اصول و آرمان های سیرۀ نبوی است که در لسان مبارک حضرت زهرا(ع) به روشنی مورد اشاره قرار گرفته است.
هم چنین مباحث عمیق حضرت فاطمه زهرا(س) دربارۀ توحید ،معاد،امامت اهل بیت(ع) و فلسفۀ احکام الهی،خود بیانگر عمق بینش دقیق آن حضرت در پیچیده ترین مسائل دینی است و نشان از آن دارد که مقبولیت و مشروعیت دینی و مبناا قرار دادن دین در هر مسأله ای تقدم دارد.
تحقق سبک زندگی اسلامی نیازمند تجمیع همۀ ارزش ها
باید اذعان کرد سبک زندگی فاطمی دارای پیوستگی و پیوند ناگسستنی میان ارزش های دینی است، لذا رفتار و مواضع حضرت فاطمه زهرا (س)به گونه ای کامل و بی نظیر است که همۀ ابعاد مور نیاز برای جامعۀ اسلامی را در خود جای داده است،به عنوان نمونه در توصيف چگونگي آمدن حضرت فاطمه(سلام الله علیها) به مسجد براي ايراد خطبه فدكيه آمده است كه آن حضرت با پوشش كامل در ميان جمعي از زنان در حالي كه چادرش بر اثر بلندي به زير پاهايش ميرفت و همچون رسول خدا(صلی الله علیه و آله) راه ميرفت، به مسجد آمد.
در این برش از سبک تاریخی در زندگی آن حضرت می توان پیوند تجمیع عفت زن و حضور در اجتماع و نیز طرح پیچیده ترین مباحث و مسائل سیاسی را در ملأ عام مشاهده نمود که در راستای احیای خط فکری ولایت و امامت پایه ریزی شده است،این حرکت به گونه ای نیست که خانواده متزلزل شود و زن خود را منحصر به اجتماع سازد و از متن خانه و خانواده دور گردد،بلکه تجمیع همۀ ارزش ها در سبک زندگی فاطمی از قبیل اعتدال در تأمین نیازهای طبیعی،پوشاک ساده،رعایت بهداشت،زینت و آرایش آن حضرت تنها برای شوهر و نه برای خود نمایی،همسرداری و تربیت فرزند و خانه داری، خوف از خدا و یاد مرگ،اطاعت از دستور های خداوند و رسول خدا،زهد و دنیاگریزی،صبر و استقامت و سکوت و صداقت و عفت و حیا همگی لایه های عمیق زندگانی آن حضرت است که تجمیع این مولّفه های ارزشی بیانگر اصول مترقی آموزه های ناب شیعی برای بانوان جامعۀ اسلامی است.
حال به نظر می رسد همۀ بانوان باید با تبعیت محض از سبک زندگی فاطمی به عنوان گنجینه ای بی نظیر از تجمیع همۀ ارزش های انسانی و الهی، در راستای تحقق سبک زندگی دینی و نیز مقابله و مدیریت و کنترل تبعات و پیامدهای مخرب سبک زندگی مدرن غربی گام بردارند.
منابع:
حسين نوري، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج14، ص289.
عليبن عيسي اربلي، کشف الغمة، ج2، ص94؛ ؛ علي المتقي بن جسام الدين الهندي کنزالعمال، ج16، ص602.
محمدتقي مصباح يزدي، جامي زلال کوثر، ص108 و 109.
ابنابي الحديد، شرح نهج البلاغه، ج16، ص263.
