نمای شهر زنجان امروز زیبایی واقعی ندارد و اغتشاش و آلودگی بصری نه تنها در بدنه بلکه در فرم ساختمانها کاملا عیان است. نمای ساختمانهای شهر زنجان ترکیبی از نماهای با سبک قدیمی و کلاسیک اروپایی تا مدرن و پست مدرن است که با تحلیل هنری هر کدام میتوان حتی بر نحوه تبعیت از سبکهای معماری آن نیز شبهه وارد کرد.
شاکله معماری شهر زنجان در شرایط فعلی شاکله منسجمی نبوده و از هرج و مرج زیادی رنج میبرد. نمای ساختمانها چه در ادارات دولتی و چه در ساختمان های شخصی و خصوصی از هویت و فرهنگ بومی شهر زنجان به دور است.
امروزه همه کارشناسان اتفاق نظر دارند که استفاده از تکنولوژی روز دنیا با در نظر گرفتن کانسپت مناسب در کنار لحاظ شاخصههای معماری بومی در طراحی ساختمان و نماهای آن باید رعایت شود.
یک کارشناس معماری در خصوص وضعیت نماهای شهری زنجان به مهر گفت: معماری ایرانی-اسلامی توسط مقام معظم رهبری و مسئولان ارشد نظام در حالی همواره مورد تاکید بوده که ظاهرا برخی مسئولان و دستاندرکاران اصولا مفاهیم این معماری را حتی به صورت ظاهری درک نکردهاند و معماری فعلی در شهر زنجان کاملا به دور از این شاخصهها است.
احمد اسدی با بیان اینکه در شرایط فعلی شاهد برخی اقدامات مطالعهای مناسب درراستای ساماندهی بدنههای شهری زنجان هستیم، افزود: با این حال شاهد ظهور ساختمانهایی با طراحیهای فاجعه آمیز در دانشگاههای استان، فضاهای شهری و ادارات دولتی هستیم که جای تامل دارد.
نماهای شهری زنجان متناسب با هویت ملی و بومی شهر زنجان نیست و حتی بدنههای با ارزش شهری زنجان در مرکز شهر فدای بیتوجهی مسئولان در سالهای گذشته شده استعضو سازمان نظام مهندسی ساختمان استان زنجان با بیان اینکه نماهای شهری زنجان متناسب با هویت ملی و بومی شهر زنجان نیست، افزود: حتی بدنههای با ارزش شهری زنجان در مرکز شهر فدای بیتوجهی مسئولان در سالهای گذشته شده است. این رویه در حالی است که اصولا به شاخصههای معماری و شهرسازی در زنجان اهمیتی داده نمیشود و مشخص نیست چه کسی باید فریادرس پیکر بیجان معماری زنجان باشد.
وی تاکید کرد: در شرایط موجود باید عزم جدی برای ساماندهی نماهای شهری و در مجموع معماری شهر زنجان به وجود آید. امروز در ساخت نمای شهری سه رویکرد در مورد کنترل نماهای شهری و شکل دادن به آن وجود دارد. در رویکرد نخست مسئولیت و تعهدات بر عهده مدیریت شهری دانسته میشود. در رویکرد دوم اختیار تصمیمگیری بر عهده کارفرمای ساختمان بوده و در رویکرد سوم به صورت تلفیقی است.
اسدی اظهار داشت: با این حال شورای اسلامی شهر زنجان طی سالهای گذشته توسط کمیسیون معماری-شهرسازی اقدام به ورود به ساماندهی و تدوین ضوابط برای ساختمان نماهای شهری کرده و معاونت معماری-شهرسازی شهرداری زنجان نیز در این راستا اقدامات زیربنایی خوبی انجام داده است.
این کارشناس معماری یادآور شد: برخی بر این عقیده هستند که نمای ساختمان جزئی از حقوق عمومی بوده و باید نسبت به آن حساسیت لازم را داشت. امروز بسیاری از ساختمانها در شهر زنجان اصولا نماسازی نشدهاند و این ترکیب بدنه شهری را نامناسب کرده است.
وی با بیان اینکه معماران شهر زنجان باید در راستای زیبایی شهر نماهایی متناسب با هویت بومی طراحی کنند، افزود: همچنین کارفرمایان باید در راستای اجرای مناسب آن اهتمام ورزند. مسئولان استانی به خصوص در حوزه معماری و شهرسازی باید حساسیت خود را نسبت به این موضوع بیشتر کنند.
تهیه الگوهای معماری ایرانی-اسلامی در زنجان
در این خصوص رئیس کمیسیون معماری-شهرسازی شورای اسلامی شهر زنجان با بیان اینکه اقداماتی در راستای ساماندهی نماهای شهری در شورای شهر صورت گرفته است، افزود: دو مصوبه مهم در این خصوص داشتیم.
اسماعیل دویران، به مصوبه نخست اشاره کرد و اظهار داشت: به صورت موردی برخی بدنههای شهری انتخاب و در راستای ساماندهی و بدنهسازی الگوهایی برای آنها طراحی شده است. خیابان زینبیه غربی، خیابان امام، خیابان صفا، میدان استقلال و خیابان مسگرها از جمله محورهایی هستند که در دستور کار قرار دارند.
دویران با بیان اینکه الگوهای تعریف شده برای این بدنهها از طرحهای کلان منبعث شده است، افزود: این بدنهها به دلیل داشتن شرایط لازم جزو برنامههای اولویتدار انتخاب شدهاند.
اجرای الگوهای معماری ایرانی-اسلامی در دست تهیه بوده و مشاور در حال تکمیل آن استاین عضو شورای اسلامی شهر زنجان به مصوبه دوم شورا اشاره کرد و گفت: اجرای الگوهای معماری ایرانی-اسلامی نیز در دست تهیه بوده و مشاور در حال تکمیل آن است. این مطالعات در نوع خود در کشور بی نظیر بوده و به عنوان یک سند بالادستی میتوان الگوهای در دست انجام را با آن تطبیق داد.
وی با بیان اینکه بخشی از مطالعات معماری ایرانی-اسلامی در خصوص نماهای شهری است، افزود: مشاور در چند مرحله نسبت به ارائه مطالعات اقدام کرده و ایراداتی برای رفع احصا و ارائه شده است.
دویران در پاسخ به وضعیت بدنهسازی کمربندی خیام گفت: این محور توسط دانشگاه آزاد که مشاور طرح است در حال مطالعه و بررسی است. این مطالعات فعلا به نتیجه کلی نرسیده و به کمسیون ماده ۵ ارجاع شده است. این محور به دلیل تردد مسافران دارای اهمیت زیادی است.
رئیس کمیسیون معماری-شهرسازی شورای اسلامی شهر زنجان اهمیت میدان استقلال به عنوان ورودی شهر از غرب را مورد تاکید قرار داد و در خصوص محور زینبیه غربی نیز گفت: در خیابان زینبیه غربی با سه بافت مواجه هستیم. رعایت الگوهای واحد در بدنه ای که سه بافت متفاوت دارد با پیچیدگیهایی مواجه است.
وی تاکید کرد: تدابیری برای بدنهسازی مناسب این بدنه صورت گرفته و در زمان صدور پروانه برای متقاضیان الگوهای مورد تایید ارائه میشود و مطابق آن نماها شکل خواهند گرفت.
دویران در پاسخ به این سوال که این الگوها برای بدنه سازی محورها چه الگوهایی هستند، افزود: برای خیابان مسگرها الگو فرهنگی-تاریخی در نظر گرفته شده است. برای بقیه بدنههای نیز مطابق با شرایطی که دارند الگوی غالب تعریف شده است.
این عضو شورا ادامه داد: برای بدنهسازی دور میدان استقلال الگوی مدرن تعریف شده و دستورالعملهای لازم برای نظارت در اجرا نیز ابلاغ شده است. ورودی تهران نیز دارای الگوی فرهنگی-هویتی خواهد بود.
در خصوص عملکرد کمیته سیما و منظر شهری و وضعیت بدنه سازی محور دلجویی با مدیر معماری-شهرسازی اداره کل راه و شهرسازی رایزنی شد که وی مسئولیت بدنه سازی دلجویی را بر عهده اداره عمران و بهسازی شهری دانست و در خصوص عملکرد این کمیته نیز پاسخی نداد.
پیشرفت ۶۰ درصدی مطالعات معماری ایران-اسلامی
معاون معماری-شهرسازی شهرداری زنجان نیز با بیان اینکه شهرداری نسبت به انجام اقدامات ضابطه ای ورود جدی کرده است، افزود: در حوزه نماهای شهری اقدامات کلان صورت گرفته و با همکاری دانشگاه زنجان نسبت به تهیه مطالعات معماری ایرانی-اسلامی با الگوهای بومی شهر زنجان اقدام شده است.
مهرداد سلطانی تاکید کرد: این مطالعات از سال گذشته آغاز شده و برای بدنههای شهری زنجان الگوهای بومی با تبعیت از معماری ایرانی-اسلامی تهیه خواهد شد. این مطالعات راهنمای طراحی و اجرای بدنههای شهری برای زنجان میشود.
سلطانی با بیان اینکه این مطالعات بیش از ۶۰ درصد پیشرفت دارد، افزود: در خصوص جزئیات الگوها در حال انجام مطالعات هستیم. در شرایط فعلی مطابق با همین مطالعات برای برخی بدنههای شهری از جمله خیابان امام و زینبیه الگوهایی طراحی شده است.
معاون شهردار زنجان با بیان اینکه بدنهسازی خیابان اول شهرک کارمندان برای اجرا ابلاغ شده است، افزود: در همین راستا تشکیل کمیته سیما و منظر شهری در دست بررسی قرار دارد. شهردرای از طریق این کمیسیون نظرات کارشناسی صاحبنظران را اخذ خواهد کرد.
سطانی با بیان اینکه این معاونت همکاری متقابل با کمیته سیما و منظر شهری در اداره کل راه و شهرسازی را نیز دارد، افزود: پروژههایی که نیازمند ضابطه و اجرای بدنهسازی باشد در دستور کار قرار میدهیم. ضابطه لازم برای بدنهسازی در بزرگراه ۲۲ بهمن هم تهیه شده که بخشی از ورودی علی آباد تا میدان مدرس است.
