به گزارش
خبرگزاری بسیج از قم، امروز یعنی چهاردهم ذیالحجه الحرام، سالروز تولد مرحوم آیتالله حاج شیخ مرتضی حائری یزدی، فرزند ارشد مرحوم آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی است.
او در سال 1334 هجری قمری در اراک به دنیا آمد. 6 ساله بود که به همراه پدر به قم مهاجرت کرد تا در این سفر مبارک، حوزه منوره علمیه قم توسط آیتالله شیخ عبدالکریم، تأسیس و بنیانگذاری شود.
او که محضر درس بسیاری از علمای روزگار خود را درک کرد، بیش از 40 سال در حوزه علمیه قم به تدریس مشغول بود و شاگردان فراوانی را تربیت کرد. مسجد عشقعلی قم یکی از مکانهای تدریس این روحانی عالیمقام بوده است.
او در کنار حضرات آیات امام خمینی، سید باقر سلطانی طباطبایی و سید احمد زنجانی، معتمدین آیتالله بروجردی بودند و تا چند سال به عنوان هیأت مصلحین حوزه فعالیت میکردند؛ فعالیتی که البته به سرانجام نهایی نرسید و ناکام ماند.
همچنین درباره اعتماد حضرت امام(ره) به ایشان همین بس که وی در دی ماه سال 1356، با حُکم امام و در کنار نام برخی علمای دیگر، به عنوان اوصیای شرعی امام در امر وجوه شرعی برگزیده شدند.
و اما اگر بخواهیم درباره ویژگیهای شخصیتی این آقازاده متواضع و مجاهد، به نکاتی اشاره کنیم، میتوان این نکات را مورد توجه ویژه قرار داد:
الف. عدالت آیتالله شیخ مرتضی تا آنجا بود که پدر بزرگوارش یعنی شیخ عبدالکریم هم وی را عادل میدانست.
در این باره نقل است که به مرحوم آیتالله مؤسس گفته شد که شما پولهای سهم امام(ره) و سهم سادات را در منزل نگهداری نکنید، چراکه ممکن است اتفاقی برای پولها بیفتد.
و آیتالله شیخ عبدالکریم فرموده بودند:«ما کسی در خانه نداریم، جز آقا مرتضی که عادل است و مهدی که پسر خوبی است.»
ب. آیتالله شیخ مرتضی حائری یزدی را باید یکی از متواضعترین و اخلاقیترین عالمان حوزه علمیه قم دانست؛ تا آنجا که حتی با وجود کثرت افراد حاضر در درس، ایشان روی منبر نمینشست و بر زمین مینشست و درس میداد.
ایشان هیچگاه نسبت به داشتن پدری مانند آیتالله شیخ عبدالکریم یا پدر زنی مانند آیتالله سید محمد حجت کوه کمرهای یا دامادی مانند آیتالله سید مصطفی خمینی، فخر نمیفروخت.
همچنین تا اندازهای به ترک دروغ اهمیت میداد که هرگاه میخواست کسی را تأیید کند، میگفت:«تا به حال از او دروغ نشنیدهام.»
ج. وی آنقدر در مصرف وجوه و اموال عمومی دقت میکرد که حتی پاکت نامهها و تلگرافهایی را که برای ایشان میآمد، نگه میداشت و درس خارج فقه و اصول را روی آنها مینوشت.
د. کمک و خدمت به مردم و اهتمام به رفع گرفتاریهای ایشان، از ویژگیهای مهم معظم له است.
درب خانهاش به روی مردم باز بود، حاجتمندان به راحتی میتوانستند نیازهای خود را با وی در میان بگذارند و مشکلات خود را به وسیله او حل کنند.
همچنین تعدادی از بازاریان، تجار و بازرگانان متدین و کسبه علاقه مند به امور خیر، به سرپرستی ایشان و برای رفع نیازمندیهای یتیمان و درماندگان جلساتی تشکیل میدادند و یتیمان زیاد و خانوادههای بی سرپرست بسیاری زیر پوشش داشتند و به شکل آبرومندانه به وضع آنها رسیدگی میکردند.
ه. آیتالله شیخ مرتضی بسیار قرآن تلاوت میفرمود و بارها میگفت: وقتی در آیات قرآنی تأمل و دقت میکنم، هر آیهای از آن به اندازهای جامعیت دارد که به نظر معجزه آسا است و در حقیقت هر آیهای از قرآن، عصای موسی است.
معظم له همچنین در حاشیه قرآنی که تلاوت میکرد، نظریات تفسیری خودشان را نیز مینوشت که هنوز مخطوط آنها باقی است.
و. ایشان علاقه فراوانی به امام علی بن موسی الرضا(ع) داشت و هرگاه که فرصت یا تعطیلاتی پیش میآمد، به مشهد مقدس میشتافت.
همچنین ذوق شعری ایشان موجب شده بود تا اشعاری در مدح اهل بیت عصمت و طهارت(ع) به ویژه در مدح و ثنای حضرت ثامنالحجج(ع) از ایشان به یادگار بماند که این شعر، نمونهای از این یادگارهاست:
در خصال آمد که نور هشتمین
آفتاب آسمان علم و دین
لابس خلعت ز خلوتگاه دوست
آنکه راز علم الاسماء در اوست
مظهر اسماء خلاق مبین
جانشین ذات رب العالمین
گفت هرکس کو بیاید سوی من
ترک کوی خود کند در کوی من
من به دیدارش روم دیگر سرا
وارهانم زائرم را از بلا
او اگر یک بار آید نزد من
من سه بار او را بیایم در محن
اندر آن هنگامهی پر هیمنه
که گهی از میسره گه میمنه
نامههای بندگان از خوب و بد
سوی صاحب نامهها پران شود
و اندر آن معبر که میباید عبور
از صراط و رفتن از ظلمت به نور
و اندر آن موقف که وقت سنجش است
گاه سنجش غیر گاه بخشش است
اندر این هنگامههای پر خطر
که نباشد عفو و بخشش در نظر
میدهم سرمایهها از نور خود
از گران سرمایه موفور خود
تا که میزان عمل سنگین شود
نامهها چون بوستان رنگین شود
با همان سرمایه با اذن اله
راه را سازم برایش شاهراه
ای علی عالی ای نور خدا
ای که باشی بر رضای حق رضا
من به دیدارت مکرر آمدم
لطفها باید بیابی دم به دم
هم به دنیا هم به عقبی بایدت
لطفهایی که تو را می شایدت
در پناه خود همی گیری مرا
با جمیع دوستان و اقربا
در دلم نور معارف افکنی
وز خرافات جهالت دورم کنی
از تو خواهم ای ولی اتقیا
ای مهین سبط امیر اوصیا
وقت مردن کلبهام روشن کنی
از قدومت گلخنم گلشن کنی
روی مهر تو بهشت است ای رضا
بلکه باشد از بهشت، اکبر، رضا.
و اکنون در پایان این گفتار، به بیان نکتهای از آن عالم وارسته درباره شیوه دقیق زیارت حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) اشاره میکنیم.
ایشان همیشه در هنگام زیارت حرم مطهر، نزدیک درب ایوان طلا، به فاصله حدود دو متری ضریح مطهر میایستاد و زیارتنامه میخواند.
ایشان درباره عبارت «عند رأسها»(نزد سر آن بزرگوار) که در متون دینی و درباره زیارت حضرت کریمه اهل بیت(ع) آمده است، میفرمود:
«عند رأسها» غیر از «فوق رأسها» است. اگر زائر در نزدیکی درب ایوان طلا برای زیارت و رو به قبله بایستد، «عند رأسها» صدق میکند.
من در خواب، دیدم که حضرت ولی عصر امام زمان عجل الله تعالی فرجه و دو نفر دیگر با هم در همین جا که من ایستادهام، مشغول زیارت خواندن بودند.
افرادی که بالاسر حضرت، رو به قبله میایستند و زیارت میخوانند، در حقیقت پشت به رأس آن حضرت کردهاند و باید به این نکته توجه داشته باشند.
لازم به ذکر است که مرقد مطهر این عالم جلیلالقدر در پایین پای پدر بزرگوارش و در مسجد بالاسر حرم مطهر کریمه اهل بیت(س) قرار دارد.
حسن شیخ حائری