حکایت مُهر تأیید قم بر تحصن روحانیون تهران

به گزارش خبرگزاری بسیج از قم، وقتی در نخستین روزهای بهمن ماه سال 1357، حضرت امام اعلام فرمودند که قصد بازگشت به میهن را دارند این تصمیم سبب شد تا بسیاری از طرح‌های دولت بختیار و البته برخی توطئه‌های خصمانه آمریکا – که به وسیله ژنرال‌های ارتش آن کشور مانند ژنرال هایزر در ایران پیگیری می‌شد – و در رأس آن‌ها، انجام کودتای نظامی بود، نقش بر آب شود.

اینچنین بود که شاپور بختیار با اعلام اینکه نمی‌تواند امنیت لازم را برای حضور امام در ایران فراهم کند، دستور داد تا از روز چهارم بهمن، فرودگاه‌های کشور بسته اعلام شود تا با این اقدام، مانع بازگشت حضرت امام به کشور شود؛ او همچنین به تمام شرکت‌های هواپیمایی بین‌المللی اطلاع داد که حق پرواز به تهران را ندارند.

در عین حال به دستور وی، فروندهای بسیاری تانک و زره ‏پوش در فرودگاه مهرآباد تهران مستقر شد تا از ورود احتمالی امام به میهن اسلامی جلوگیری کند.

بر این اساس و با توجه به اعلام بسته بودن سه روزه فرودگاه‌های کشور، نزدیکان امام از نوفل لوشاتو پیام دادند که سفر امام هم به تهران به تعویق می‌افتد.

این اعلام، روحانیت مبارز و انقلابی را بر آن داشت تا نسبت به این امر چاره جویی انجام شود و بر این اساس، جمعی از روحانیون و با هدف فشار به بختیار و کابینه‌اش، تصمیم به تحصن گرفتند؛ البته در اینکه این تحصن در کجا برگزار شود؛ اختلاف نظرهایی وجود داشت و برخی معتقد بودند که مسجد بازار تهران، بهترین مکان برای تحصن است، اما در نهایت نظر صائب آیت‌الله علامه مرتضی مطهری مبنی بر تحصن روحانیون در مسجد دانشگاه تهران و نشان دادن وحدت حوزه و دانشگاه در مبارزات انقلابی ملت، مورد تأیید نهایی قرار گرفت.

اینچنین بود که از ساعت 9 صبح روز هشتم بهمن، تحصن با حضور 40 نفر از روحانیون مبارز مانند آیات خامنه‌ای، بهشتی، مطهری، محلاتی، صدوقی، امامی کاشانی، اشرفی اصفهانی، باهنر، ربانی املشی، ربانی شیرازی، طاهری خرم آبادی، هاشمی رفسنجانی و توسلی آغاز شد و این جمعیت در همان ساعت نخست تحصن، به 100 نفر و تا ظهر همان روز به 400 نفر افزایش پیدا کرد؛ در حقیقت حمایت علما و روحانیون شهرستانی به‌ویژه علمای قم مانند آیات محمد فاضل لنکرانی، محمد مؤمن قمی، محمدعلی شرعی، علی قدوسی، حسین راستی کاشانی، علی مشکینی و عباس محفوظی در کنار حمایت مردمی و دانشگاهی از این تحصن سبب شد تا جمعیت متحصّنان ساعت به ساعت و روز به روز افزایش پیدا کند.

لازم به ذکر است که آیت الله سید محمود طالقانی هم با وجود کسالت، در عصر همان روز به جمع متحصنان پیوست و اعلام کرد که تا بازگشت امام به وطن، به حضور در آن جمع، ادامه خواهد داد.

و اما روحانیون متحصن در همان ساعات نخست تحصن، بیانیه شماره یک خود را صادر و اعلام کردند که تا بازگشت امام به میهن عزیز اسلامی، به تحصن ادامه می‌دهند و دست از آن بر نخواهند داشت:

 

بسمه تعالی

حکومت غیر قانونی و غاصب شاپور بختیار در بی شرمی و اهانت به حیثیت ملت ایران، روی پیشینیان نوکرصفت خود را سفید کرد.

در روز جمعه 6 بهمن در تهران و تبریز و رشت و گرگان و آبادان و سنندج و بعضی از شهرستان‌های دیگر دست به کشتارهای فجیع و وحشیانه زد و با بستن فرودگاه‌های کشور به روی رهبر محبوب ملت "آیت ‌الله ‌العظمی امام خمینی دام ‌ظلّه"، احساسات پاک مردم شرافتمند ایران را که با قلبی لبریز از عشق و دیدگان پُر اشک و شوق در انتظار مقدم فرخنده رهبر عظیم ‌الشان خود بود، سخت جریحه‌دار ساخت و خشم سهمگین ملت ایران را که ریشه او و اربابانش را خواهد سوخت، بیش از پیش برانگیخت.

اینجانبان به عنوان اعتراض به اعمال ضد انسانی دولت غیر قانونی بختیار، از ساعت 9 صبح روز یکشنبه 8 بهمن ماه جاری تا بازگشت حضرت آیت ‌الله العظمی امام خمینی دام ظله به وطن و آغوش پر از مهر ملت، در مسجد دانشگاه تهران تحصن اختیار می‌کنیم و از این محل مقدس در کنار برادران دانشجوی خود، ندای حق‌طلبانه خود را به گوش جهانیان خواهیم رساند.

برقرار باد جمهوری اسلامی به رهبری امام خمینی.

 

متحصنین علاوه بر این بیانیه، پلاکاردهایی هم با عناوین بر "هدف، جمهوری اسلامی" در مسجد دانشگاه نصب کرده بودند و همچنین بر سر در مسجد هم این عنوان خودنمایی می‌کرد:

"تحصن جامعه روحانیت مبارز ایران در مسجد دانشگاه به عنوان اعتراض به جلوگیری از بازگشت امام خمینی به میان ملت"

آیت الله سید حسن طاهری خرم‌آبادی در خاطرات خود از تحصن روحانیون در مسجد دانشگاه تهران می‌گوید:

"در میدان روحانیون، نظریه تحصن در دانشگاه تهران طرفدار بیشتری داشت و بنده به اتفاق آقایان مطهری، خامنه‌ای، ربانی املشی، ربانی شیرازی و گروهی دیگر با مینی‌بوس راهی دانشگاه شدیم و اول صبح آنجا بودیم. وقتی وارد دانشگاه تهران شدیم 20 نفر از دانشجویان که از تحصن ما ‌آگاه شده بودند در آنجا حاضر شدند و آیت ‌الله مطهری، روی پله‌های مسجد دانشگاه ایستادند و اعلام کردند که ما در اعتراض به دولت که از ورود امام خمینی به کشور جلوگیری کرده‌ است، در اینجا متحصن می‌شویم و در همین جا به دنیا اعلام می‌کنیم تا برطرف شدن مانع، به تحصن خود ادامه خواهیم داد.

بعد از استقرار ما در مسجد دانشگاه تهران، سیل جمعیت از نقاط مختلف به آنجا سرازیر شد. گروهی از مدرسان حوزه علمیه قم از همان صبح روز اول آمده بودند. همچنین در کنار مسجد، یکی دو اتاق بزرگ قرار داشت که آقایان در آنجا جمع شده بودند و کمیته‌هایی برای اداره تحصن تشکیل داده بودند که یکی از این کمیته‌ها، کمیته تبلیغات به مسئولیت آقای خامنه‌ای و معاونت و قائم مقامی بنده بود و دیگری، کمیته رسیدگی به علمای شهرستانی بود. در این قسمت اسامی و مشخصات علمایی که از شهرستان‌ها به متحصان می‌پیوستند، نوشته می‌شد تا برای انتشار، در اختیار خبرنگاران قرار گیرد.

ما در کمیته تبلیغات‌، مطالبی که باید در روزنامه‌ها مطرح می‌شد، مورد بررسی و تصویب قرار می‌دادیم و در مجموع، فعالیت‌های تبلیغاتی تحصن را که در واقع از کارهای اساسی و اصلی بود، این کمیته انجام می‌داد.

کمیته دیگر در آنجا، کمیته‌‌ای برای پشتیبانی از متحصنان و مردمی که به ‌آنجا می‌آمدند بود...

به هر حال در این چند روز، آیت ‌الله مطهری به عنوان مهم‌ترین سخنران متحصنین شناخته می‌شد و البته وظیفه اقامه نماز جماعت هم معمولاً با آیت الله طالقانی بود."

در عین حال آیت الله مسعودی خمینی هم که از قم راهی تهران شده بود، در بخشی از خاطرات خود درباره آن روزها گفته است:

"در آن ایام علما به این نتیجه رسیده بودند که برای بازگشایی فرودگاه‌ها باید در تهران تحصن کنند. من هم برای دیدار با تحصن‌ کنندگان راهی تهران شدم و مشاهده کردم که علما بست نشسته‌اند و یکی به نماز ایستاده است، دیگری قرآن می‌خواند، سومی در حال تحلیل سیاسی است و مردم هم دائم در حال رفت ‌و آمد هستند."

یکی دیگر از نقاط عطف همراهی علمای قم با متحصنین، حضور دو تن از برجسته‌ترین علمای قم یعنی حضرات آیات گلپایگانی و مرعشی نجفی در یازدهمین روز از بهمن ماه در جمع متحصنان بود.

شاید همین استواری و صلابت مراجع و علمای قم و البته سایر شهرها بود که در فردای همان روز، تحصن نتیجه داد و پرواز انقلاب در تهران به زمین نشست تا روند پیروزی انقلاب اسلامی با حضور تابناک حضرت امام، به مراحل نهایی نزدیک شود و اینچنین بود که این روزها در تاریخ انقلاب و تاریخ روحانیت قم ماندگار شد.